QUÁN NƯỚC CỦA NGÀI SĨ QUAN (t. ngắn)

Quán nước của ngài sĩ quan

           Ông vốn là một sĩ quan quân đội, nghỉ hưu đã cả chục năm nay. Bởi là hàng xóm nên tôi mới biết, ngoài đời có ai biết ông là ai. Nghỉ đúng cái thời đất nước khó khăn. Ngoài lương hưu phải nuôi cả nhà gồm bốn miệng ăn, hàng tháng còn phải chi viện cho người mẹ già sống chết cũng bám lấy quê, quyết không chịu ra thành phố ở với con cháu. Bởi lẽ đó, ngài sĩ quan lại phải thêm công việc là thường xuyên vượt quãng đường gần bảy mươi cây số về thăm mẹ già. Tôi cám cảnh cho ông hàng xóm và chỉ biết im lặng ra cái vẻ đồng ý.

            Hồi đó cả đất nước đều khó, cả dân tộc đều khó. Muốn giúp đỡ nhau một chút gì đó gọi là cũng khó. Thà cứ ở xa, ít gặp nhau thì hơn. Gặp nhau lại mất vài ngày cảm thấy có điều gì cân cấn, không yên. Nhưng ở gần gặp nhau hàng ngay, quen nhẵn mặt rồi thì cũng chẳng sao. Cứ coi như đó là “chuyện thường ngày ở huyện”.

            Cụ thể thêm nữa, gia cảnh của ngài sĩ quan còn “hoàn cảnh”hơn cái phác hoạ trên nhiều. Tỉ như, vợ đau yếu quanh năm, bởi cái bệnh ung thư vú, không hiểu sao kéo dài được trên ba chục năm nay. Để đến bây giờ, tôi cứ bán tín, bán nghi “đã chắc gì mấy ông Từ Mẫu áo trắng ngày xưa đó chẩn đoán đúng. Chỉ khổ thân bà vợ bị cắt đi cái cơ quan nuôi con và những đứa con đẻ ra thì toàn húp nước cháo; hay như hai cậu con trai đang vào cái tuổi tập làm người lớn, vẫn cứ suốt ngày lông bông, học hành chẳng đâu vào đâu, lúc nào cũng sợ chúng nó rơi vào cái cạm bẫy xã hội, tệ nạn xã hội. Nói đến gia đình là người ta nói đến vợ, đến con. Ông sĩ quan này cứ mỗi lần nói đến vợ con là trên mặt thường trực nụ cười nhạt hơn nước ốc.

            Cứ nghe câu ca về anh bộ đội lừng lẫy một thời mà xót “ đầu đường đại tá bơm xe, giữa đường trung tá bán chè đỗ đen , cuối đường thiếu tá bán kem”. Ngài thiếu tá hàng xóm của tôi không có chỗ ngồi bán chè đỗ đen, nên ông ta phải ngồi bán nước chè chén. Cái quán nước được mở ngay dưới chân cầu thang của khu tập thể. Cũng bởi vì bí nên phải liều, chứ có ai cho phép. Mở ra rồi còn họp lên họp xuống, phân tích, mổ xẻ. Thói đời là như vậy. Để nguyên đó thì không sao, đụng đến là y như có chuyện. Cái tính xấu, cái tật xấu của người mình là như thế. Quán nước mà bán nước chỉ là phụ, mấy cái lọ đựng kẹo lạc, kẹo cao su, mấy gói bim bim treo lủng lẳng, mấy chai nước ngọt bụi bặm có ma nào cầm đến bao giờ. Chỉ mấy ông già, ông trẻ rỗi việc ra đánh cờ là chính. Mỗi ván dăm mười nghìn. Ngài sĩ quan về hưu chỉ thu được tiền bán thuốc, bán nước. Thực ra, quán của ngài sống được là do ghi số đề là chính. Mỗi ngày cũng kiếm vài chục nghìn hoa hồng từ nhà cái. Đủ hai bữa rau dưa.

            Những khi rỗi rãi, tôi hay ngồi quán nước của “ngài sĩ quan”, xem đánh cờ, xem cách ghi số đề, lật giở bảng thống kê những con số trúng giải, tính toán xem hôm nay về số nào. Đôi khi hứng chí, cũng xỉa ra mấy nghìn nhờ ngài sĩ quan ghi cho hai ba con số. Chẳng bao giờ tôi trúng. Thảo nào “đánh đề ra đê mà ở”.

            Nhưng cũng không yên. Chẳng gì thì công việc của ngài sĩ quan, danh chính ngôn thuận, cũng không chính đáng. Không phù hợp với luật pháp. Mà đã không phù hợp thì chính quyền có thể dỡ bỏ bất cứ lúc nào. Tôi đã “mục sở thị”, cái cửa kéo sắt xếp, để bảo vệ cái quán bán nước bị dỡ bỏ. Lí lẽ hợp pháp thuộc về chính quyền. Cửa kéo được cho lên ôtô mang lên đồn công an chờ xử lí. Ngài sĩ quan ngán ngẩm, cười như khóc, nhăn nhúm cả mặt mày, buông xuôi: “Thôi thì các ông ấy muốn xử thế nào thì xử…” Mấy ngày sau, nghe tình hình đã bớt căng thẳng, mới lần mò vào cửa quan. Đồng chí công an cỡ tuổi em út đang thực thi công vụ, mặt lạnh như tiền: “Việc của Bác chưa giải quyết, Bác cứ về đi…” Thế là đúng như dự kiến.  Phải đi “cửa sau” mới xong. Các ông già, ông trẻ ngồi đánh cờ, uống nước đã mách nước rồi. “Cựu chiến binh, cựu sĩ quan” ư? Hãy đợi đấy! Pháp luật là bình đẳng với mọi người. Đúng quá!

            Một buổi trưa, tôi đang ngồi xem những trang vở ghi đầy kịt những kết quả sổ xố và nhâm nhi li nước trà  đặc biệt thượng hạng mà ngài sĩ quan ưu ái, thấy một ông khách lạ dừng chiếc xe máy cũ rích và đầy bụi đỏ trên hè. Ông ta ngó ngược, ngó xuôi ra cái vẻ đang tìm một địa chỉ nào đó. Ngài sĩ quan thì đang lim dim mơ màng và suy ngẫm cái lí của sự đời. Ông khách cúi đầu chui vào quán, ông cúi chưa đủ độ nên bị va vào bức tường. Tiếng kêu: “Ôi” làm tỉnh giấc mơ màng của ngài sĩ quan. Hai người nhận ra nhau ngay lập tức. Nụ cười tươi, thật tươi nở trên mặt của ngài sĩ quan. Từ ngày về làm hàng xóm với ông, tôi chưa bao giờ thấy ông cười tươi như thế. Tôi ngạc nhiên chăm chú nhìn ông khách lạ và vì thái độ rất chi là thiện chí của ngài sĩ quan, tôi bỗng thấy có cảm tình với ông ngay. Ngài sĩ quan giới thiệu với tôi về ông khách. Họ cùng ở với nhau ngày xưa trong chiến trường B5 ác liệt. Ông khách vẫn đang tại ngũ, làm đến cái chức to nhất rồi, nghĩa là hết gạch hết sao rồi đó.

            Ngài sĩ quan vồn vã mời ông bạn ngồi xuống cái ghế cạnh ông. Vồn vã lắm, nghĩa là tôi muốn nói, tôi chưa bao giờ thấy ngài sĩ quan sởi lởi đến cái mức lăng xăng như thế. Bụng thầm nghĩ, tri kỉ và sâu sắc lắm đây.

            Ông khách không ngồi bên cạnh mà ngồi đối diện với ngài sĩ quan. Hai người nhìn nhau, ông khách thì  trông còn rất trẻ, vậy mà đã chinh phục hết gạch và sao rồi cơ à. Tôi phục lắm. Ngài sĩ quan của tôi thì đầu đã bạc gần nửa, tóc lại lưa thưa, chỗ có chỗ không. Thoáng nhìn cảm thấy như là lính cũ đến thăm thủ trưởng cũ, cái sự chênh ít ra cũng cách nhau cả thế hệ.

           Họ nói chuyện với nhau không để ý đến tôi. Tôi lủi ra ngoài xem đánh cờ để họ tự nhiên hơn. Thỉnh thoảng thấy họ cười, còn đa phần là im lặng. Lạ thật, lại có chuyện gì không vui sao. Tôi ngồi xem đánh cờ mà tai lại nghe lỏm chuyện của họ. Thỉnh thoảng tôi ngoái đầu lại và thấy cái vui vẻ, hồ hởi ban đầu của ngài sĩ quan không còn nữa, cả ông khách cũng đăm chiêu, nghiêm nghị hơn. Họ đang vướng vào một vấn đề nhức nhối? Cái đầu luôn cảnh giác của tôi trước những bê bối thời cuộc làm tôi nảy ý nghi ngờ. Chỉ có những phi vụ làm ăn bất chính mới có cái vẻ mặt đó. Ông khách theo lời giới thiệu mà sao và vạch đã không còn chỗ đeo thì tôi không rõ, chứ ngài sĩ quan thì làm sao mà có thể dính đến các phi vụ “nổi đình đám” được. Hôm đi lấy lại cái cửa sắt tôi đã biết tài “ngoại giao” của ngài rồi, ngài có biết ăn nói, xin xỏ gì đâu. Đến khi lấy được cái cửa về, đáng lẽ phải có một lời cám ơn, thì ngài lại nói: “Chó cắn áo rách”. Khối nhân viên đang thi hành công vụ nghe được câu nói đó, nhưng mà có cáí lạ, tất cả đều làm ngơ. Bây giờ tôi nghĩ lại, ngài sĩ quan chắc cũng phải có thế của mình mới nói được câu “trời giáng” đó chứ. Thì đâu chả vậy, có người mạnh là phải có kẻ yếu!

            Tôi định bụng sẽ hỏi thăm ngài sĩ quan câu chuyên về ông khách chi tiết hơn. Mặc dù thấy ông ta bàn chuyện có vẻ bí mật và nghiêm trọng, nhưng nhìn bề ngoài tôi vẫn có cảm tình, tôi thích tìm hiểu cuộc đời chinh chiến của ông. Khi hai người chia tay nhau, tôi chỉ còn nghe được câu nói của ông khách: “Cứ vậy nhé, ra quân chiến dịch này phải thắng. Nhất định thắng”. Cứ như hô khẩu hiệu, tôi nghĩ bụng, đúng là lính, lại suốt đời lăn lộn vất vả thôi. Đang định hỏi ngài sĩ quan thì ông ta đã nói: “Chú mày ở dưới trông quán hàng hộ anh” Rồi ông leo lên tổ chim của ông trên tầng năm ngôi nhà chung cư được xây dựng từ những năm đầu hoà bình, niềm kiêu hãnh và hi vọng khó thực hiện của nhiều đời công chức.

            Mấy ngày sau không thấy mặt ông ở quán nước, mà cũng lạ, hễ bà vợ ốm yếu xuống trông hàng thì quán nước vắng hoe, còn nếu mà ông ấy ngồi thì bán thì có đến ba bốn bàn cờ rải ra chiếm hết cả lối đi trên hè. Ngài sĩ quan của tôi có duyên phận với vỉa hè đường phố ghê thế đấy.

          Rồi ông đi vắng cả tháng trời. Bà vợ ốm yếu lại than thở với tôi: “ Cả chục năm trong chiến trường, vất vả, đạn bom rồi, bây giờ lại vào đó làm nốt cái nghĩa vụ cuối cùng cho bạn bè đồng đội đấy”. Thì ra ông là một trong những nhân chứng còn sống trong một cuộc chiến mà ta bị tổn thất về người khá nhiều. Sau cuộc chiến đấu đó, ông và đồng đội đã chôn xác các bạn mình trên một cao điểm bên đất Lào xa xôi.Thôi thì các bạn nằm lại đây, rừng già sẽ mãi ru các bạn. Bạn bè ngày đó người còn người mất, nhưng ông là người tham gia từ đầu đến cuối chiến dịch năm đó. Đích thân chỉ huy đơn vị đã về nhà và mời ông tham gia đoàn đi tìm đồng đội của đơn vị. Cái phút hai ông đăm chiêu, nghiêm nghị mà tôi “bấm máy”được là lúc các ông đang nhớ về các bạn đã ngã xuống trên cánh rừng Lào năm đó, nhắc lại cái giờ phút mà các bạn chiến đấu hi sinh. Cái ngày đó đã xa rồi, lớp chúng tôi hậu sinh, chẳng thèm để ý. Một năm đôi lần, những cuộc viếng thẳm kèm theo quà cáp mà ông luôn cảm thấy gò bó, những bài hát, câu chuyện ca ngợi truyền thống quang vinh có vang lên trên đài, có bài viết trên báo, nhưng mà có mấy ai xem, mấy ai đọc và mấy ai nghe. Tôi cũng ở trong số những con người “vô ơn” đó. Ngay ở gần kề với ngài sĩ quan, tôi đâu có biết được các chiến tích của ngài, những con người đã hi sinh, chịu thiệt thòi để đất nước có bộ mặt hôm nay. Ôi câu ca: “Đầu đường đại tá bơm xe…”nghe mà đau xót quá, cũng có cả cái gì tức tưởi nữa.

            Tôi ngẫm lại, tại sao mình lại có vẻ như coi thường ngài sĩ quan thế nhỉ. Ngay cả câu cửa miệng “Ngài sĩ quan” cũng đã có vẻ coi thường rồi, mặc dù trong lòng tôi không nghĩ như vậy. Tôi chỉ thấy ông là người rất đời thường, rất bình dân trong cuộc sống nên gọi như vậy cho thân mật thôi. Tôi phải thay cách xưng hô với “ngài”. Tôi nghĩ mãi, vẫn phải có gì mang chất lính một thời xa xưa, lại phải có cả cái nghĩa tình thời nay và cả sự hi sinh mà ông và bao người không hề nghĩ đến. Phải như vậy mới nói được đầy đủ con người ông. Tôi nghĩ mãi, và buột miệng: “Ngài sĩ quan với nghĩa tình đồng đội”. Vâng nó hơi dài. Thì đấy, cuộc đời con người đâu có ngắn!

20/06/07ảnh internet

 

                                                                                                                                   

                                                                                                                                                                                 20/06/07