Truyện ngắn
Bà vợ ông phải đi cấp cứu kể lại với một bà hàng xóm:
“Ông
nhà tôi vẫn đang yên đang khoẻ là thế…Sáng nào cũng dậy từ lúc mặt trời chưa
ló, bất kể mùa đông hay mùa hè, chỉ với cái áo sơ mi bạc phếch và chiếc quần
lửng thời hiện đại, diễu lượn không ra diễu lượn, thể dục chẳng ra thể dục.
Trưa chỉ ngủ chừng mươi phút, lại trở dậy, mó máy cái này, đụng đậy cái kia.
Chiều trong khi ông này ông nọ giày tất quần áo thể thao hoặc tào lao hóng
chuyện, ông nhà tôi vẫn chỉ lượn lờ, tập không ra tập, chơi không ra chơi,
chẳng chính trị chính em cái gì ráo. Tối thì chưa hết chương trình thời sự trên
TV đã lăn ra ngáy o o trong buồng. Ông ấy có biết ốm đau là gì… Ấy vậy mà đùng
một cái, đau bụng, cấp cứu, chảy máu dạ dày. Thật chẳng ai ngờ… Thì đấy, gia
đình còn không biết huống chi hàng xóm…”
Ông bạn
hàng xóm, bạn già với nhau, từng là giám đốc, từng đã hai lần vào cấp cứu ở
bệnh viện vì cái bệnh tuổi già: xuất huyết não, di chứng còn lại của hai lần
cấp cứu là cái chân cứ cà nhắc cà nhắc, tay cứ vung vảy vung vẩy, thêm vào: “ Hôm qua, ông ấy còn ngồi đây, nói
với tôi về cái bệnh H1N1 gì đó: nó lây đến ta rồi đấy, nguy hiểm rồi đấy. Tôi
cười: còn xa lắm ông ạ. Ông ta lại bảo: đừng chủ quan. Vậy mà đã cấp cứu…” Bà
hàng xóm rùng mình nghĩ đến chuyện phải đi bệnh viện, phải đến cái nơi đầy rẫy
những loại vi trùng, cả loại nhìn thấy và loại không nhìn thấy.
-“Phải
đến bệnh viện, điều bà sợ nhất, bà nói với sự chua chát, là sự ghẻ lạnh của
nhân viên y tế thời xuống cấp. Mình là con người, mà không nơi nào họ lại phớt
mình như cái nơi này. Nghĩa là tôi muốn nói đến thời hiện tại đấy. Cái nơi
quyết định sự sống hay cái chết ấy. Tôi nói đấy là nói thật. Mà đã thật là hay
mất lòng. Có người khuyên nên chuẩn bị sẵn áo giáp để hứng các làn đạn nhắm vào.
Về lý thuyết người ta nói là nên sống thành thật với nhau và nhiều cái điều lý
thuyết dài dài nữa. Ấy vậy mà không phải vậy đâu. Nói như mấy anh hai Nam Bộ
“Nói zdậy mà không phải zdậy”. Tốt nhất là cứ phải tuỳ cơ ứng biến.”
Lý ra, đến cái nơi đó, đến cái bệnh viện ấy, khi
mà con người ta, sống hay chết không còn biết bấu víu vào đâu nữa, thì nơi đây, nơi
mà người ta phó thác sinh mệnh, người bệnh chỉ mong được lời an ủi, được nhận
nụ cười, được một lời chỉ dẫn để vơi đi cái lo ngay ngáy cháy ruột đang đè nặng
bên mình. Cái lo ấy nặng lắm, vì nó là tính mạng con người chứ có phải cái xe
cái cộ gì đâu. Trên đời này còn gì quí hơn cuộc sống. Bởi suy cho cùng, nguời
ta làm nọ làm kia, chung qui cũng chỉ vì cuộc sống. Thế mà, thật chưa bao giờ
thấy cái nụ cười vô tư, hiền lành, có chất con người ở những “Từ mẫu” áo trắng.
Đừng cho tôi là cực đoan. Tôi viết những dòng này đang lúc tâm tính tôi thoải
mái và yêu đời nhất đấy.
Ông
hàng xóm phải vào bệnh viện. Tất nhiên cũng đã ối người đến bệnh viện, nhưng
toàn đến thăm hỏi người ốm vài câu qua loa, hoặc đưa tiễn một con người nào đó
về bên kia thế giới. Tôi biết bệnh viện từ cái ngày tôi còn bé, theo mẹ vào
chăm bố tôi ốm, nhưng ngày đó cách đây đã gần nửa thế kỷ. Cũng phải thú nhận,
qua nửa thế kỷ sống thêm ở kỷ nguyên của mình, cái chất bao cấp xã hội của tôi
nặng lắm, nghĩa là tôi muốn nói cái sự dớ dẩn của tôi. Nửa thế kỷ trước, cũng
tại cái bệnh viện này, nơi bây giờ ông bố trung tướng của tôi đang điều trị,
khác nhau quá.
Thế giới thì cứ đi lên vùn vụt. Cái gì
chứ, xem phim Hàn quốc hay Mỹ quốc hay quốc quốc gì đó, nhìn thấy bệnh viện của
họ mà choáng ngợp. Mỗi một bệnh nhân theo xe cứu thương hụ còi đến cổng là cả
một guồng máy ào ào chạy. Tất cả mọi hành động của con người bằng xương bằng thịt
mà hành động diễn ra cứ như là những chú rô-bốt. Tất cả vì sự sống của bệnh
nhân. Sướng quá! Nghĩ đến cái thân mình lại ước, giá mà…chết được như vậy cũng
sướng!
Ông bạn
già của ông hàng xóm, một cựu giám đốc thời đã mở cửa. Thời mà cách đây khoảng
hai chục năm, nhiều cái nước ta còn lạc hậu lắm. Tuy vậy, chất giám đốc thời đó
và thời nay cũng không khác nhau là mấy nếu như cơ quan chủ quản của nó là ông
lớn Nhà nước. Nghiêm chỉnh mà nói, ông lớn Nhà nước vẫn quyết định mọi điều. Từ
phê chuẩn bổ nhiệm đến phương hướng hành động của công ty hay xí nghiệp gì đó.
Ông làm giám đốc ư, có ngọ nguậy hay véo von gì đi nữa cũng ngọ nguậy hay véo
von trong cái lồng đó thôi. Cái lồng đó hình thù thế nào thì mỗi người giám đốc
phải có cách hiểu của mình để mà vùng vẫy trong đó cho hợp đạo, hợp cách. Cuộc
sống muôn hình vạn trạng, cái lồng giám đốc sống cũng muôn hình muôn vẻ. Giám
đốc vươn lên và bứt phá được, nghĩa là ăn nên làm ra, cơ ngơi phát triển, cũng
phải tuỳ… Tất nhiên là phải hội đủ ba yếu tố: thiên thời, địa lợi nhân hoà.
Thiếu một cái nào đó cũng không thể được. Nhắc lại, đó là lẽ tất nhiên!
Ông
giám đốc về hưu đã được chục năm nay. Chất giám đốc vẫn còn chảy trong máu của
ông. Nghe ông bạn già của mình phải đi cấp cứu, ông vận dụng vào ngay cái bản
thân chưa xa xôi của ông, phải thế này, thế này… Ông vừa nói, vừa cười, vừa làm
động tác đếm đếm bằng ba ngón tay: ngón cái, ngón trỏ và ngón giữa xoa xít vào
nhau. Động tác của ông mềm mại nhuần nhị lắm, trông rất đẹp và hiểu ngay. Tôi
ngồi nghe ngóng hóng chuyện. Nhà tôi vào loại bình dân. Nếu như vào hồi cải
cách ruộng đất, nhà tôi có thể được xếp vào lớp “dân nghèo thành thị”. Thuộc
thành phần cơ bản, lãnh đạo cách mạng đấy. Nhưng bây giờ nhà tôi lép vế so với
mọi nhà khác lắm. Cứ nhìn vào cái vỏ nhà thì biết. Xung quanh, hàng xóm nhà tôi,
nhà cao tầng ngất nghểu. Bét ra cũng ba tầng. Còn như ông hàng xóm phải cấp cứu
kia, nhà mới dựng lên trên nền cái ba tầng cũ đã bị đập đi, bây giờ là những
năm tầng óng ả và hoành tráng. Mà ông ấy với vợ tôi cùng làm một chỗ, cùng về
hưu một ngày đấy. Cũng chỉ là nhân viên nhì nhằng, bỏ cũng được mà không bỏ
cũng chẳng sao.
Nhân có chỉ thị gì đó, thế là, ông ta và
vợ tôi rủ nhau cùng về vườn với đầy đủ chế độ kèm theo, có ngồi nữa người ta
cũng khinh. Vậy ra cũng còn ối người biết tự trọng đấy a! Theo sau đó cũng còn
ối ông bà khác, nối tiếp nhau. Về thì cùng về một thể cho vui. Mọi người nói
vui với nhau thế thôi, chứ có ai trong thời buổi này muốn về. Nhất là với gia đình
tôi, bởi vốn vợ tôi là nhân vật quan trọng trong gia đình. Tôi thì đã đành. Bà
ấy về là bao nhiêu chế độ bao cấp mà tôi và thằng cu ăn theo đều hết. Vậy là từ
đó, nhà tôi chấm hết những ngày vui. Cũng tiếc thật đấy, quyền lợi của mình bị
mất, sao không tiếc? Vợ tôi là nhân viên phòng tài vụ. Hàng tháng, hàng quí rồi
thì tổng kết cuối năm, sổ sách của mụ ta tôi làm hộ hết. Mọi người đều biết. Vì
nắm trong tay “quyền sinh quyền sát” nên phòng tài vụ cũng có được ưu tiên hơn
các phòng ban khác. “Mạnh về gạo, bạo về tiền” mà. Mọi năm nhà tôi ba người vẫn
ung dung nghỉ mát. Năm nay Đồ Sơn thì sang năm Sầm Sơn. Cũng có khi lên núi,
Tam Đảo hay Ba Vì gì đó. Cũng có khi rồng rắn lên mây, vào tận miền Trung xa
xôi. Tôi và thằng cu luôn được hưởng xuất ăn theo. Vì vậy, tôi cúng cả Sơn Thần
và Thuỷ Thần, nếu có Thần Phật nào khác, chắc tôi cũng đều cúng hết. Được cái
tôi lòng thành. Tôi lại về mất sức lâu rồi, hoàn toàn không dính dáng dến
chuyện chính trường, cho nên tôi sạch sẽ. Thần Phật chẳng bao giờ hại người
lành.
Ông hàng xóm được người nhà đưa vào bệnh
viện cấp cứu. Đây là bệnh viện hạng sang của thủ đô, được nước ngoài tài trợ
hay bỏ vốn liên doanh gì đó. Tôi chắc thế vì có cái tên Tây kèm theo. Cứ nghe
đến cái tên bệnh viện loại đó, tôi đã thấy những đồng đô la kêu xủng xoẻng. Dân
nghèo thành thị như tôi chỉ có mà ngẩng đầu lên…mơ ước. Cái ngữ như tôi, đi
khám bệnh cũng còn không dám, nói dại, tôi sợ tốn tiền hơn khám bệnh. Có lẽ
cũng chỉ khi nào phải cấp cứu, tôi mới dám vào bệnh viện. Ai lại, nhận cái
phiếu là coi như mất béng hai chục ngàn. Chẳng hiểu khám cái gì, mấy câu sơ sơ
mà tôi cũng có thể hỏi, vậy là xong. Đấy là loại bác sĩ “bình dân” khám bệnh
đấy. Chứ để mấy ông tiến sĩ hay giáo sư đụng vào thì dân nghèo có mà chết trước
khi đổ bệnh. Khoảng năm, bảy phút sau, không hiểu có được ngần ấy thời gian không,
mời quí bác đi tiếp phòng bên (nghe cứ thoang thoảng cái câu ở triển lãm hay
bảo tàng cách mạng ấy). Sang phòng bên, nếu khám nữa, lại “vi tính”. Chỉ tiền
đồng thôi, chứ không phải đô la, nhưng mà tôi xót lắm. Đi hết mấy cái phòng
khám này có mà mất nửa tháng lương hưu non như bỡn.
Vậy mà ông hàng xóm của tôi tiêu tiền
như rác. Bà vợ ông ta nói: “Cháu nó làm việc hết rồi. Một ngày hai lần thay ga,
gặp người nhà bệnh nhân, y tá bác sĩ cười như hoa…” Tôi tủi thân quá. Tôi đã
bao giờ dám nói chuyện với bác sĩ đâu. Có lần chưa nói hết câu, mấy ông đã phủ
đầu cho rồi, tôi nhớ mãi. Vậy mà bây giờ nghe bà hàng xóm nói, tôi cứ như mơ,
không hiểu mình đang đứng ở chỗ nào đây.
Ông cựu giám đốc chẳng lạ chuyện đó. Ông
cười thoải mái: “Đâu chẳng thế!” Rồi ông quay sang tôi đang “phát sốt” lên vì
thấy họ nói toàn động đến tiền với tiền.
“Vào nằm ở đó có mà tiền tấn. Tôi như ông ấy sang quách bên Sing. Đại gia phải
thế chứ”. Tôi ngán bệnh viện cũng bởi vì tôi không có tiền, chứ thật ra, nói nó
có nhiều vi trùng, tôi cũng có nhìn thấy đâu.
Lạ thật, ông hàng xóm của tôi cũng chỉ
nhì nhằng như bà vợ tôi. Vậy mà dăm năm nay “phát” thế. Ngôi nhà ba tầng của
ông ta mình mong chẳng được, lão đập đi và đến chuyện cấp cứu này mới lòi cái
mặt lão. Nhưng mà ông ta thì sống vẫn bình dân, bình dân đến nỗi không thể tin
ông ta ốm dám vào nằm điều trị nơi đó. Bằng chứng ư, đấy, bà vợ ông ấy nói đó
thôi, ông ấy suốt ngày đánh cái sơ mi bạc phếch và chiếc quần lửng thời hiện
đại, thể thao chẳng ra thể thao dạo mát chẳng ra dạo mát là gì.
Điều chắc chắn là mới đây thôi, lâu la
gì đâu, ông hàng xóm của tôi còn bòn vét từng đồng cơ mà. Nói vậy cũng hơi quá.
Ông thu góp tích luỹ từng đồng. Nghèo như tôi cũng chẳng thiết. Tỉ như, ông vẩy
cái mái trước nhà cho rộng thêm ra một chút, cũng có lấn ra ngoài đường vài
chục xăng ti, làm một cái nhà tạm cho mấy chị đồng nát, mấy bà bán rong thuê,
mỗi tháng phụ thêm cho gia đình trăm hơn trăm kém. Hay như, cái thời mà cả khu
phố nhao lên vì không có nước ăn, nhà lão có cái giếng khoan, lão vốn vẫn nuôi
lợn mà, chẳng biết tốt xấu thế nào, cứ bơm của lão một tiếng là lão lấy năm
nghìn. Lão có tiền tiêu mà bà con có nước dùng. Đấy, hoàn cảnh lão như vậy, thế
mà bây giờ, lão nằm bệnh viện Tây, nghe cứ như chuyện lạ.
Ông cựu giám đốc cứ rềnh rang rềnh rang
nói chuyện, hệt như kiểu cái chân của ông, mỗi bước lại hất ra ngoài một cái
rồi mới thu gọn vào trong: “Nằm ở cái bệnh viện của ta, chỗ dịch vụ theo yêu
cầu í, mỗi ngày hai trăm, nằm ở cái bệnh viện Tây này, mỗi ngày chí ít cũng mất
một triệu, mất một triệu thì có nụ cười ngay. Gặp đâu cười đấy ngay ấy mà! Ông
cứ hay khó tính, ai mà chả vậy!”
-Thế sao mà mấy cha đó lúc nào cũng bài
ca “lương thấp, đời sống khó khăn” nhỉ?
-Kêu là một chuyện. Đời thực là một
chuyện. Có người quần quật cả ngày, mồ hôi chảy như tắm kia kìa, may ra một giờ
lao động được một hai chục ngàn, cả ngày trăm bạc. Có thấy họ kêu không, kêu
chứ, nhưng ai đoái hoài tiếng kêu ấy, may ra, năm thì mười hoạ, có một bài báo
nhân đạo như của ông nói hộ. Lạc lõng và nhỏ nhoi! Tình thương con người và tội
ác con người chênh nhau nhiều lắm! Trăm bạc một ngày là giấc mơ của người nhà
quê đấy ông ạ. Công của người lao động giành lại sinh mạng ông từ tay tử thần,
đương nhiên nó phải cao. Cao bao nhiêu mà không được. Đố ông có một lời nào nói
lại đấy. Cho nên, bác sĩ ti toe loại “bình dân” khám bệnh thì tám chục, tiến sĩ
thì trăm rưởi, giáo sư thì hai trăm là đúng. Ông thắc mắc à, có dám mang sinh
mệnh của ông ra mặc cả không? Ông phải biết vá một cái săm xe đạp và vá một
khúc ruột trong bụng ông khác nhau nhiều lắm đấy.
Giám đốc nói có khác, đâu vào đấy, tôi
chịu. Nhưng mà vẫn ấm ức. Mình vào bệnh viện có bảo hiểm hẳn hoi, nó coi mình
ra cái quái gì đâu. Ra Quốc hội nó cứ kêu đời sống công nhân viên chức ngành y
tế thấp. Vậy mà còn kêu thấp a? Còn vào bệnh viện, ngoài cái khoản chính thức
ký vào sổ sách mình phải lo cho đủ, còn phải lo lót bao nhiêu khoản khác nữa
chứ. Lo từ dưới lên trên. Đấy, cái ga giường đấy, cũng phải lót tay. Lạ nhỉ?
-Thì cái gì bây giờ mà không tiền. Các
cụ chẳng đã nói “có tiền mua Tiên cũng được” đấy thôi. Chẳng lẽ mấy ông áo
trắng đó là Tiên chắc. Còn lâu nhé…
-Vâng, nghe bác nói thì nhà em biết vậy.
Dưng mà cái hoàn cảnh nhà em nó không cho phép như vậy. Em có muốn cũng không
được. Em đào đâu ra ngần ấy tiền cơ chứ…Cái này mà nó rơi vào nhà em là em
chết. Em chết là chắc…
-Thế chẳng lẽ lại bỏ đó…mà bỏ cho ai…Thiếu
gì trường hợp như ông. Thiếu tiền a, không có tiền a? Cũng có cách cho ông kiếm
tiền đấy, này nhé, đi mà bán máu, đi mà bán thận… có khi phải bán cả nhà ấy
chứ, bán cả vợ cả con ấy chứ… Nghe dã man quá phải không? Dã man quá đi còn gì.
Người với người là sói mà. Ông cứ vùi đầu vào mấy cái bài viết nhân đạo, rõ là
trò hề, chỉ là trò hề…Ông viết theo đơn hàng, đúng không? Có ai người ta thèm
đọc các bài đó đâu. Dân người ta thừa biết đó là tuyên truyền, nghe mãi rồi, sự
thật trong đó ít lắm, chán lắm. Người đọc bây giờ chỉ đọc để thoả mãn cái hiếu
kì thôi. Ông hãy viết về đĩ điếm, chụp giật, chém giết…cái tít đề hoặc thật
rùng rợn hoặc thật lâm li, có người đọc ngay, có tiền ngay…
Khiếp, nghe cái lão này nói ghê răng
quá. Quả thật tôi cũng biết cái sự đời nó gai góc như vậy nhưng lại không thể
nghĩ những lời nói “lạnh lùng và vô tư như vô cảm” này lại từ miệng một cựu
giám đốc nói ra. Chính cái sự nói ra những điều lành hay ác cũng phải xuất phát
từ tâm tính con người chứ nhỉ. Cũng phải “quen” nói lắm thì mới nói ra được
những điều như thế chứ. Tôi nghĩ nhiều ông nói “thương” người bệnh lắm. Nhưng
người bệnh mình cũng nhiều “hoàn cảnh” lắm. Các ông nói thương chắc cũng là do
quen nói, trong bụng có nghĩ như vậy được mấy phần.
Cứ ngẫm cái giọng của lão giám đốc về
hưu, lão từng trải, lão bôn ba, lão va đập nhiều, chắc biết nhiều, va mãi cũng
thành chai lì, nhờn thuốc. Tôi cứ nghĩ lão “vô cảm”, nhưng càng ngẫm càng thấy
lão nói đúng. Đó là sự thật! Bởi là sự thật nên nó chua chát. Cả người nói và
nghe đều thấy chua chát. Chấp nhận nó mới dám nhìn trực diện và mới có thể tìm
ra phương sách đối phó. Tôi chưa có cái gan chấp nhận sự thật hay bởi tôi hèn
không dám nhìn thẳng vào cái sự đời chua chát. Tôi quen viết tụng ca, tôi quen
tô mầu hồng. Bảo lão “vô cảm”oan cho lão. Nếu cái “hoàn cảnh” nó rơi vào tôi,
chắc tôi chấp nhận cái chết.
Vinh Anh
14/08/09
..
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét