1.Thuở tinh khôi
Hắn nhát. Rõ rồi, chẳng cần phải nói, mọi người đều biết. Có cái nhát đeo đẳng, thành bản chất, ngấm vào người, khó sửa. Có cái vì thói quen, chưa vượt qua, thần hồn nát thần tính.
Hồi bé, hắn sợ ma, đứa nào bé mà chẳng sợ ma, sợ nhưng thích nghe chuyện ma. Bà hắn đe, không được kể chuyện ma cho hắn nghe, đêm nó lại đái dầm. Hắn sợ, trước khi đi ngủ, bà giục đi đái đi nhưng hắn sợ, hắn bảo con không buồn. Rồi thì đêm nào cũng đái dầm. Vậy mà hắn vẫn không sửa được, cứ chiều đến rồi đêm buông, hắn chỉ dám ở đám đông gần mọi người, ở chỗ có ánh đèn, cấm bao giờ dám ở một mình.
Có lần thế này. Ngày ấy hắn năm tuổi. Năm tuổi là bé chứ còn gì nữa, có đái dầm cũng tha. Buổi trưa, trước khi ngủ, ông nó hay kể chuyện. Hắn thích nghe chuyện của ông. Trong ông là một kho tàng chuyện cổ tích. Hắn nghe và cũng bắt chước giọng ông: “Ngày xửa ngày xưa, nhà nọ có hai anh em... người anh rất thương em... hắn ngừng ở đó như để mọi người lắng tai nghe thêm và hắn hét tướng lên, chân dãy một cái thật mạnh: hết chuyện. Rồi “Ông kể đi, ông kể chuyện đi...” Cái giọng hắn rất dễ thương và ông nó không thể cầm lòng sắt đá được trước cái giọng nũng nịu của hắn, lại “ngày xửa ngày xưa...”. Hắn nằm im, mắt không đụng đậy, nhìn lên tường. “Thôi không ngày xửa ngày xưa nữa, hôm nay kể ngày nảy ngày nay...”. Hắn không hề thay đổi thái độ, vẫn im ắng, chờ... “Có thằng bé, con nhà nọ, đến tuổi đi học rồi. Thằng bé năm tuổi, lớn phỗng... lớn hơn thằng cu của ông nhiều. Vì sao biết không, vì nó chẳng sợ gì hết... Nó lim dim, giọng ông đều đều, hắn thấy thằng bé mà ông kể giống giống hắn và thế là giấc ngủ đến với hắn.
Thực ra, cái thằng bé con nhà nọ, là con bé, bạn cùng lứa với hắn, kém hắn tí xíu, vẫn bị ông nó bắt gọi hắn bằng anh. Hắn biết quá rõ con bé ấy. Trong đầu nó, con gái làm em là đương nhiên, chuyện cũng chẳng có gì đáng quan tâm.
Về tính cách, con bé đó khác hẳn hắn. Phận nữ nhi mà phong thái nam nhi. Ông nó cổ xưa, cũ kỹ rồi, nên đôi khi dùng từ cổ. “Nữ nhi” nghe không hợp với con bé đó, nghe “nữ nhi” có vẻ là người có tính cách mạnh mẽ, không hợp với con gái. Thêm một tuổi, hắn nghĩ trong đầu thế. “Nữ nhi” có vẻ đã biết gánh vác công việc gì đó, đảm trách công việc gì đó rồi. Còn hắn, hắn vẫn bị coi là trẻ con, vẫn đái dầm.
Hắn lớn lên, con bé cũng lớn lên. Hắn và con bé cùng vào một lớp, ngồi cạnh nhau, hàng trên cùng. Con bé phân chia ranh giới “mày không được lấn sang bên tao”. Chẳng hiểu sao, hắn sợ, không dám lấn, trong khi con bé cứ vô tư lấn sang bên hắn, hắn chẳng dám nói gì hết.
Hắn ngồi bàn trên nên hay bị bọn dưới lấy thước kẻ, khi thì đập, khi thì chọc, hắn chỉ lấy tay gẩy ra. Con bé quay xuống dưới “không được trêu nó”. Vậy là hắn được yên. Hắn nhìn con bé, ra vẻ cám ơn. Con bé nguyểnh mặt đi, không thèm nhìn hắn.
Con bé bện tóc đuôi sam, vắt vẻo ngang vai, rất gọn gàng, vẻ nữ tính nhất của nó mà hắn nhận thấy nó còn là con gái.
Con bé học giỏi, nó viết nhanh thau tháu và đẹp. Hắn học dốt, tối nào ông cũng bắt ngồi tô lại các chữ đã học rồi mới cho đi ngủ. Có lần nó ngáp ngủ, bà lại mắng ông, cho cháu nghỉ đi, thằng bé buồn ngủ rồi... Được thể, hắn ngó ngoáy, ngúng nguẩy, không chịu tô chữ nữa. Ông đe, liệu đấy, tao bảo cái Mơ nó trị mày, cái Mơ chính là con bé ngồi cạnh nó. Thằng hắn thua con bé mọi chuyện. Có điều, hắn, thằng bé í, không cho đó là cái gì ghê gớm. Thâm tâm, nó sợ và nể con bé. Cái sợ và nể rất đỗi tự nhiên, con bé thành bùa hộ mệnh, bảo vệ hắn trước các trò trêu đùa bọn trẻ cùng lớp. Con bé biết đứa nào đùa ác ý với nó là nó trị liền. Bọn con trai ngỗ ngược đứa nào cũng sợ con bé. Lạ thế! Cái vía mà ông hắn gọi là nữ nhi, lấn át tất bọn con trai cả xóm. Chả vậy mà ông nó bảo, tao bảo cái Mơ trị mày...
Năm sau, con bé và nó đều được lên lớp, vẫn là bạn cùng nhau. Bọn khác, sau một mùa hè nghỉ chơi, như đã thỏa thuận với nhau, đều tìm được chỗ ngồi với nhau. Có xáo trộn đứa này đứa khác, có thêm đứa mới, có đứa chuyển trường. Hắn đến bên con bé, tao với mày ngồi chung nhé. Con bé quay đi, chung thì chung, thế mày không sợ tao à? Sợ gì mà sợ... Hắn lí nhí trả lời con bé. Thật ra hắn thích vì được con bé bảo vệ thì hơn. Có con bé, bọn con giai ít dám bắt nạt. Đứa nào bề ngoài cũng đều ra cái vẻ không sợ, nhưng đố có đứa nào dám cãi con bé, bọn nó đều sợ vía con bé.
Chúng nó đã lên lớp bốn, rồi lớp năm. Hắn không còn nhút nhát, sợ bóng tối nữa. Bọn con trai tộc ngộc cũng đủ kiểu dạn dày sương gió rồi. Con bé không còn uy kiểu “nữ nhi” như ông nó nói cái hồi còn ở lớp một, lớp hai. Nhưng giờ con bé có uy khác, cơ bản hơn, đáng tự hào hơn. Nó là đứa con gái xinh nhất lớp. Cái xinh của nó khiến bọn con trai chẳng mấy đứa dám nhìn thẳng vào mắt con bé. Vậy mà, trong lớp, cái thằng hắn, năm nào nhút nhát nhất, dễ bị bắt nạt nhất lại là đứa chuyện trò với con bé vô tư nhất. Hai đứa trao đổi với nhau mọi điều, cả chuyện học hành lẫn chuyện ở nhà. Con bé vẫn giỏi, đặc biệt nó nhớ. Trí nhớ con bé phát triển từ xửa xưa rồi, hồi cái đuôi sam còn vung vẩy lắc lư, bộ phận nữ tính nhất của con bé. Con bé có học hành gì đâu mà sao nó nhớ thế không biết.
Thời gian trôi, trong đám con trai có đứa thích con bé. Thích nhưng không dám. Thầm thì với hắn. Hắn nói với con bé: “Có đứa thích mày đấy...” Con bé quắc mắt: “Đứa nào?” Hắn sợ vãi luôn. Hắn nói lại với thằng đó về cái quắc mắt của con bé. Thằng đó lửng lơ: “Kinh nhỉ...”
Một hôm, hắn ghé tai con bé, tao hết đái dầm rồi, tao cũng hết sợ rồi. Nếu ông tao nói chuyện, mày đừng tin nhé. Con bé nhìn hắn, mủm mỉm cười: “Rõ dơ mà không biết...” hắn thấy con bé cười xinh ghê. Hôm khác, hắn móc túi, đưa cho con bé mấy quả mơ. “Mơ, mày ăn mơ không, chua lắm. Mẹ tao đi chùa Hương mua đấy. Ừ mà lạ, tên mày rất chua, mày biết không?” Con bé xòe tay, nhận mấy quả mơ, xuýt xoa, ngon nhể... Nhưng tên là bố mẹ đặt cho, chứ đâu phải tao tự đặt cho mình. Dưng mà, mày có thấy chua không? Nó dun cái mũi, trông rất xinh, hơi vênh cái đầu nhỏ nhỏ như đầu con chim, con chim gì nhỉ, hắn nghĩ, như đầu con chim sâu, nhảy nhảy nhót nhót hết cành này sang cành khác, hỏi hắn. “Đôi lúc tao cũng thấy chua... Nhưng nếu mày cứ như thế này, thì không chua. Như thế này là như thế nào, mà này, mai mày lại mang mơ đến nhé... Thế không mơ thì khác nhé... Gì cũng được...Nhớ đấy...” Chuyện hai đứa như vậy.
Có lần làm bài kiểm tra toán. Hắn không làm được còn con bé, sau khi chép đầu bài, cứ cắm đầu viết. Nó nhìn con bé, con bé nhìn nó: “Không giải được à? Xem không? Tao làm xong rồi.” Bài kiểm tra đó, con bé nhất lớp, hắn bét lớp. Con bé thầm thì, nhưng có cái mày giỏi hơn khối đứa, tao biết. Mày khá hơn chúng nó nhiều. Hắn không tự ái với con bé. Hình như hắn chấp nhận, hắn thua con bé toàn diện là dĩ nhiên.
Tối hôm đó, con bé sang nhà hắn: “Tao sang đây học với mày cho vui...” Hắn ngạc nhiên, rồi thấy thích. Hắn dúi cho nó mấy quả mơ. “Không thèm, chua lắm...” Hắn tròn mắt, tròn mồm thành hình chữ o nhăn nhúm, trông rất xấu. Con bé cười ngất.: “Trông mày ngố quá...” Hắn thấy con bé càng cười càng xinh. Thôi, không cười nữa, học đi, tao giải lại cho mày bài kiểm tra nhé. Đến cuối buổi, con bé đưa cho hắn một bài toán mới, bảo, mày hiểu thì làm đi. Hắn làm xong, làm xong, nhanh thôi, chẳng mấy nghĩ ngợi. Vậy là mày hiểu rồi. Con bé động viên, cái khó chỉ tí chút thôi. Hắn lại nhìn con bé, thấy thích thế, không dám nhìn nữa.
Có lần đi đến trường, hắn nói với con bé: “Mày biết tao thích gì nhất không? Thích gì hay thích ai? Cả gì và cả ai? Mày hỏi như thằng ngố. Mà mày ngố thật đấy, hỏi cũng chẳng biết cách hỏi. Tao hỏi mày là tao thích mày gì ấy. Rõ chưa? Con bé trố mắt, mày thích tao à. Tao cũng thích mày đấy, ngố ạ... Nhưng tao thích gì ở mày nhất cơ. Thích con khỉ...” Con bé vùng vằng, chạy lên phía trước với mấy đứa bạn. Hắn nhìn cái đuôi sam vắt vẻo bên nọ bên kia của con bé mà chưa kịp nói cái điều hắn thích, lủi thủi đi một mình.
Vẫn như hồi lớp một, ấn tượng nhất ở con bé là cái đuôi sam. Bọn con gái bây giờ ít có. Cả ngày hôm đó, con bé không một lần nói chuyện với hắn. Hắn chỉ nhìn trộm con bé, không dám bắt chuyện, ngay cả khi hắn cố tình để sách qua làn ranh giới mà con bé qui định, điều ít khi nó phạm.
Vậy là xong cái thời thơ bé cấp một. Đã qua cái thời mà hắn, nếu mặc quần thủng đít và hay đái dầm, bị ai đó có trêu, hắn chẳng biết ngượng. Lên cấp hai bỗng dưng khác, cả hai đứa đều có nhiều bạn mới, khác xa cái ngày học cấp một. Con bé chú ý hơn, ít mày tao tuy vẫn mày tao với hắn. Chúng phổng phao hơn, ra dáng hơn. Hắn cũng chỉn chu hơn. Mẹ nó bảo, hình như con soi gương hơi sớm. Hắn ngượng, chống chế, bọn lớp con nó còn biết từ trước con nhiều. Con không nói về mấy đứa con gái đấy chứ? Chuyện bọn con gái thì ối cái mẹ không biết, chúng nó có người yêu rồi đấy... Sao con biết? Cái Mơ kể cho con. Lại cái Mơ, cái gì cũng mơ mơ. Liệu hồn.
Cái Mơ hỏi hắn, có lần mày nói mày thích tao, mày nhớ không, thích cái gì nhỉ? Hắn bảo hắn nhớ. Nhớ chứ. Hôm đó mày còn không thèm nhìn tao, dù tao đã cố làm lành, mà sao tao phải làm lành. Tao cứ nghĩ, vì sao mày lại dỗi... Thế rồi tao ngủ quên, và quên chuyện đó luôn. Đúng là đồ con trai, ngố thế mà không biết. Hắn tự hỏi, không hiểu mình ngố cái gì. Muốn hỏi con bé nhưng hắn hình dung ngay nét mặt cái Mơ: Sao mày hỏi ngố thế, càng hỏi càng ngố? Vậy là cứ thế trôi đi...
Có hôm cả nhà hắn đang ăn cơm. Cái Mơ sang. Con bé chào mọi người rất rõ ràng: Cháu chào ông, chào hai bác, cả nhà đang ăn cơm ạ. Cháu sang nhắn ông, ông cháu mời ông sang uống nước ạ. Rồi, nói với ông, tối ông sang. Tiếng con bé lại ngân như chuông: “Cháu chào ông, chào hai bác, cháu về ạ”.
Con bé vừa ra khỏi ngõ, mẹ “Con bé lớn lên, xinh thế nhỉ?” Câu nói của mẹ bị bỏ lửng. Cả nhà bỏ qua chuyện nó sang. Chỉ còn hắn là nghĩ về con bé. Trong đầu hắn cứ vang lên giọng như chuông ngân của con bé. Ờ mà sao hắn lại nghĩ ra giọng con bé ngân như chuông nhỉ? Không biết vì sao nữa. Thế mà có hồi, hắn nghĩ là con bé chua, chua như tên của nó: Mơ!
Làng hắn có nhiều đồi để thả trâu ăn cỏ. Có đồi, chẳng hiểu từ bao giờ, làng gọi đó là đồi Ông. Ông là như thế nào, người già nhất làng chẳng còn ai biết tích. Nhưng trên đồi Ông còn sót lại một cái miếu thờ mà năm tháng trôi đi, đã thành phế tích. Vừa gọi, vừa hình dung mới biết đó là cái miếu thờ. Tất cả chỉ còn lại một tảng đá to, nhẵn nhụi nhưng ở mép, nhiều vết sứt sẹo, bọn trẻ thường ngồi lên, nói chuyện nhăng nhố, chẳng liên quan. Cái để chứng tỏ hòn đá là phế tích của cái miếu là bên cạnh đó, có một cây si cổ thụ, tỏa bóng mát xum xuê. Làng hắn cũng có nhánh con sông Đà. Con sông hung dữ ở đâu chứ chảy qua làng nó thì êm như một bài thơ tình Chiều chiều, bọn trẻ con như hắn đều đi chăn trâu, trâu ăn đến độ nào đó thì xuống sông. Bọn trẻ cũng kéo nhau xuống sông tắm. Các anh lớp lớn mơ màng như một bài thơ tình khi đi bên các bạn gái. Cái Mơ cũng có chị gái là Mai. Chị Mai khác Mơ ở cái khoảng cách tuổi tác, có cả chút khác tính tình, cái cách “nam nhi nữ nhi” như ông nói ngày xưa. Chị Mai hiền, ít nói hơn.
Cái khác nữa, chị cũng đã có bài thơ tình của mình.
Bài thơ tình của chị Mai là một chàng trai bên sông Đà. Chàng ấy bơi giỏi. Chị Mai nói thế và hắn nghĩ ngay đó là hậu duệ của Yết Kiêu, dạo này tự dưng nó học không dốt nữa, cũng nhớ chẳng kém con bé. Có lần chị đưa hai đứa đến bến sông, vào “nhà” của chàng trai. Đó là một cái thuyền có những cánh buồm nâu. Cánh buồm hôm đó không giương lên đón gió mà được xếp nằm im lìm dọc chiếc thuyền. Hắn mê sông nước từ đó. Hắn xin với bài thơ tình của chị Mai, cho em đi thuyền với anh một chuyến. Anh cười, đưa mắt vào chị Mai và cái Mơ, em phải xin hai cô gái kia. Con bé nghe nói đến đi thuyền cũng tớn lên, cho em đi với. Chị Mai không nói gì, nhưng quyết định là chị Mai, bài thơ tình của chị thực hiện. Vậy là thành chuyến đi. Chuyến đi đánh đấu một chuyện tình nức nở. Chuyến đi đó là chuyến đi cuối cùng của chàng trai với ba chị em. Sau chuyến đi, nhờ gốc gác dân chài và tài bơi lội, anh thành lính hải quân. Anh đi mang theo cả bài thơ tình đang viết. Bài thơ tình êm đềm bên dòng sông quê hương của chị Mai đã hòa với sóng biển bao la. Bài thơ tình tưởng như dòng chảy êm đềm của con sông quê hương, thành bài thơ buồn. Có những chuyện buồn khi nói ra, người đời cứ tưởng là thơ.
“Con dì nó lớn” là nói về Mơ. Con bé đã vào cấp ba. Từ năm lớp bảy, hồi còn cấp hai, hai đứa không ngồi chung một bàn nữa. Bọn con gái được ngồi riêng, mười lăm đứa, hai dãy bàn phía trên. Lớp nào hắn cũng chiếm chỗ ngồi ngay dưới con bé, như chỉ để nhìn cái đuôi sam của đứa ngồi bàn trên.
Trong một buổi học văn lớp 12, cô giáo đang nói về cái đẹp, cái lãng mạn và cái trữ tình của tình yêu trong tiểu thuyết “Mẫn và tôi” của Phan Tứ, con bé thấy một mẩu giấy vo tròn bắn về phía mình. Hắn mở ra và lại vất về phía sau. Cô giáo bắt được khi hắn cúi xuống nhặt mảnh giấy vo tròn đó. Cô mở ra, cả lớp nín thở, sự ngưng đọng không khí lớp học khiến nghe được cả tiếng ruồi bay. Cô không thay đổi nét mặt, trả lại cho hắn mảnh giấy. “Nào, chúng ta tiếp tục bàn về tình yêu của Mẫn và tôi nhé.” Hắn thở một hơi nhẹ nhưng rất dài, nhìn cô giáo biết ơn, hắn muốn nuốt hết từng giọt không khí của lớp lúc này vào phổi, còn mặt con bé lạnh tanh, coi như chẳng có gì xảy ra. Cả lớp sau đó cứ ngóng cái bí mật kia được mang ra công khai. Tuyệt nhiên, từ hắn, từ con bé, từ cô giáo, chẳng ai nói về tờ giấy vo tròn mà nó nhặt được. Sau này, mượn ý bài thơ tình êm như dòng sông của chị Mai với anh lính hải quân, hắn nói với con bé: “Bài thơ tình suýt thành giông bão.”
Rồi thì cái guồng máy vô hình cuốn mọi cái trôi theo nhịp của nó. Hắn nói với con bé là chúng ta đang sống trong những ngày khắc khoải. Khắc khoải có nghĩa chờ đợi và lo lắng. Hắn cũng theo bước anh lính hải quân của chị Mai trong những ngày đất nước đang nổi giông bão thật. Chiến tranh cần rất nhiều người và cũng tốn kém rất nhiều. Bao nhiêu người đi không trở lại. Không ai rõ. Nó là con số đơn điệu, tượng trưng và không xác định.
Trước khi hắn lên đường, hắn đưa cho con bé chiếc hộp nhỏ xinh xinh như bao diêm, được cắt dán bìa rõ đẹp. Hắn còn buộc bên ngoài bằng sợi giây màu đỏ như những tua rua của chiếc cờ đuôi nheo. Con bé mở ra và thấy dòng chữ trên tờ giấy vo tròn đã ném trước mặt nó giờ giảng văn hôm nào. “Tớ yêu đằng ấy nhé, được không?” Và một chữ nguyệch ngoạc của nó: “Được...” (Ý một chuyện tình yêu trên mạng, Vinh Anh không tìm lại được tên tác giả thật của câu viết mà VA đã cóp. VA cho là câu hay nhất bài và cám ơn tác giả)
Chuyện của hắn còn dài, dài như một dòng sông, nước con sông đó cứ chảy mãi, chảy mãi không thôi và cái kết của nó cũng rất có hậu theo đúng truyện cổ tích. Những chuyện cổ tích nói về hoàng tử và công chúa.
2.Được...
Lại nói từ hôm hắn nhận được “chiếu chỉ” mà con bé đã phê bởi một chữ nguỵêch ngoạc “Được...”, lại được cô giáo thông cảm, được cô giáo vừa tâm lý vừa có cả ý bao che cho hắn, tha cho hắn, hắn cảm giác lúc nào cũng lâng lâng bay, lúc nào cũng chộn rộn, rồi thì cười một mình thú vị. Tóm lại là đầu óc hắn không không yên, cả đứng ngồi cũng không yên. Hắn nghĩ, bây giờ phải thay cách xưng hô thế nào, sao cho nó hợp lý, ai lại cứ mày tao, phải khác chứ. Nhất định phải sửa.
Hắn nghĩ đến cái tờ giấy vo viên hai đứa trao nhau. Cái từ “đằng ấy” như đập vào mắt. Hắn nghĩ, không được, khác cơ, yêu cơ mà. Như người ta phải gọi là anh với em chứ. Sao tự nhiên hắn thích được con bé gọi bằng “anh” thế. Có phải “anh” là như con bé đã thuộc về..., có phải như mình đã là một chỗ dựa..., có phải như mình đã phải bảo vệ, phải che chở... Không được, đang học cùng nhau, chúng nó, bọn bạn ý, sẽ ầm lên ngay và chắc chắn, với con bé, nó sẽ không chịu, cũng không đúng với cái bản chất nhấm nhớ, buông lửng của câu: “Tớ yêu đẳng ấy nhé..., được không?” Câu ấy trong sáng, tinh khôi. Nó thể hiện được cả cái học trò vui tươi, thánh thiện, cái nghịch ngợm “nhất quỷ nhì ma” và tất nhiên cả cái tình yêu trong vắt như nước suối ban mai với bao nhiêu mát lành nữa. Những nhiều thể hiện thế cơ mà. Vậy thì phải nghĩ xem đã. Tốt nhất cứ như xưa, “mày tao” cho nó gần gũi, thân mật, coi như chẳng có chuyện gì xảy ra. Được không nhỉ, hắn phân vân lắm, phân vân cả ngày. Thôi, kệ... đau đầu.
Còn con bé, con bé như chả quan tâm gì cả. Nhìn mặt nó kìa, cứ như không có gì xảy ra. Chuyện lớn như vậy mà sao nó dửng dưng, mặt lạnh tanh chẳng bộc lộ chút gì gọi là âu lo, là phấp phỏng, hồi hộp. Con bé đang nghĩ gì?
Nó phóng sang nhà con bé. Lúc đầu thì chạy, rồi không hiểu đầu nó có gì xảy ra, nó quay đầu, phóng ngược lại, như sợ nhìn thấy con bé. Nhìn thấy thì sẽ xử lý thế nào? Thà không thấy thì hơn. Hắn sợ. Sợ gì không biết, nhưng sợ thật. Rồi hắn nghĩ ra, hắn như đang trong mơ. Giấc mơ mong manh như màn sương, sương tan thì sao? Chữ “Được...” kia có tan không, nếu tan thì sao? Thì sẽ không còn sự thật. Hắn sợ là sợ cái đó. Hóa ra, cái lâng lâng, chộn rộn, không yên kia với hắn vẫn chỉ là giấc mơ. Người ta bảo sự thật và giấc mơ trái ngược nhau.
Sáng sau, hắn đón đường con bé. Lạ, nó dửng dưng đúng như “mơ”, chả thể hiện thái độ với lời bắt chuyện của hắn về chuyện suýt động trời ngày hôm qua. Vậy là nó như đã quên hẳn đến chữ “Được...” nguyệch ngoạc do chính nó viết. Hay là nó trêu mình nhỉ. Không, chắc không trêu, nhưng... không thể hiểu, bọn con gái khó hiểu quá...
Con bé đi trước, hắn lẽo đẽo theo sau. Con bé quay lại: “Mày về đi, đừng theo tao nữa...” Ồ, mình thì suốt đêm nghĩ cách ăn nói, xưng hô sao cho sát với “hoàn cảnh”, sát với “tình hình mới” mà nó lạ thế... mày tao phang ngay, coi như không có gì, lại còn đuổi.
Hắn rối ruột, không biết đâu mà lần, bỗng thấy lo lo. Con bé “thần kinh hay sao mà thế nhỉ Thấy nó dửng dưng, lạnh lùng đâm tức, hắn muốn gặp để nói. Con bé không cho gặp. Vậy mới rõ, vừa chạm ngõ yêu đã khổ, vừa mới chân ướt chân ráo lao vào cái ngõ chứ đã đến cổng yêu, cửa yêu nhà nó đâu, mà đã phải nghe lệnh nó. Hắn thấy một mớ bòng bong rối bung.
Nghĩ vậy và tức. Nhưng trước mặt con bé, hắn không dám bật cái tức ra, chỉ tức trong bụng, tức với con gái thì thiệt. Nó là bông hoa đang đẹp thế, hấp dẫn thế, thiếu gì đứa nhòm ngó, muốn ngửi, muốn ngắm. Đừng làm nó giận... Nó giận, nó bỏ mình thì mình sống thế nào...
Rồi không lâu thật, kể từ ngày “chiếu chỉ” con bé ban ra, hắn có tên trong danh sách vào lính. Nhà trường chuẩn bị tổ chức rầm rộ để tiễn đưa. Hắn thì lòng dạ ngổn ngang. Những hát hò và khẩu hiệu, lưu luyến với lưu bút, nhắn gửi với dặn dò... hắn bỏ ngoài hết. Trong lòng chỉ còn con bé. Hắn nghĩ hắn phải đứng đắn. Phải tỏ ra lớn hơn con bé, bắt chước những công tử nhà giàu ngày xưa, như những cặp yêu ngày xưa, hắn thầm gọi con bé là “nàng”. Phải “nàng” vừa cao quý, vừa yếu đuối, (hắn nghĩ yếu đuối thì là em và hắn sẽ sẵn sàng che chở) mà vẫn hiểu là người yêu, thậm chí là vợ. Con bé của hắn, “nàng thầm” của hắn, những ngày này biến đâu mà không thấy mặt.
Trước ngày lên đường, xã thông báo, tất cả lính mới nhập ngũ tập trung giao quân tại xã, có xe đưa lên huyện. Từ huyện mới biên chế về từng đơn vị. Lúc đó mới rõ thằng nào đi đâu, đi đâu.
Đúng lúc rối bời đó thì con bé của hắn xuất hiện. “Tao phải lên huyện vì giấy tờ nhập học có vấn đề. Mày thế nào rồi, xong chưa?” “Xong rồi, chờ mỗi đằng ấy...” “Chờ cơ a, chờ làm gì... tao có quên đâu...” “Này, không được xưng tao... Phải khác chứ...” “Khác thế nào, việc gì phải khác... Nói khác chúng nó cười cho, mà ngượng bỏ xừ... Đang yên lành lại anh anh em em, dở hơi...” Hắn nhún: “Vậy đằng ấy cứ thế, khi nào hết ngượng thì thay đổi. Tớ gọi là “nàng”. Nàng thường hiểu theo nghĩa là em nhiều hơn, nhỉ?” Con bé lờ đi.
Con bé của hắn, lên huyện chẳng phải vì chuyện giấy tờ. Con bé lên huyện để chụp ảnh kỷ niệm cho hắn. Con bé đưa cho hắn quyển sổ nho nhỏ, đóng bìa cứng, bọc ni-lông, vừa túi ngực. “Thế thôi à và lật lật cuốn sổ, cái ảnh hiện ra với dòng chữ con gái đều tăm tắp, rất đẹp: “Tớ thích đằng ấy, được không?”. Hắn nói thấy giông giống ở đâu ấy nhỉ? Úi giời, hắn suýt xoa, nhìn ảnh, xinh thế! Thích không? Hắn lặng đi, nhìn con bé và ngắm bức ảnh, cứ như muốn đối chiếu giữa người và ảnh, xem có giống nhau không. Mãi mới nói được: “Thích lắm... thích nhất câu hỏi...” Hắn cầm tay con bé của hắn. Con bé “hứm” nhưng hắn giữ tay con bé rất lâu và con bé cũng cứ để nguyên lâu như vậy, rất lâu. “Trông xinh như bông hoa ấy... hoa gì nhỉ... Con bé hứm. Thôi, bỏ ra... khi khác... Còn khi nào nữa mà khác. Còn chứ, mày còn trẻ mà. Tao sẽ chờ mày mà. Ừ, nhất định về nhưng nhớ mày quá thì sao, trốn về nhé. Con bé hứm. Không được trốn, nhục lắm... Tao chờ, tao chờ mày về, Lâm nhé. Ừ, chờ nhé. Giọng hai đứa như dịu đi, như mềm hơn, như sương mờ bảng lảng, như gió thoảng phất phơ và cả hai tuy không chú ý nhưng trong cái không gian êm đềm, đậm mùi hương đồng nội đầy hoa dại ấy, đã cảm thấy hương vị tình yêu trong từng câu nói. Nhất định chờ đấy nhé. Tớ sẽ về với đàng ấy, bông hoa đẹp ạ. Hứm, hoa với hoét, nàng với chàng, ví von xưa thế, chưa già đã cũ... Thế thì khác đi. Con bé hứm. Không khác, không khác đấy...” Rồi hắn đi. Đi mà vẫn thoang thoảng nghe thấy tiếng con bé khi đó, nhẹ như con gió, nhẹ và mảnh như sợi tơ, nhẹ lắm, hình như nó không “mày tao” thì phải. Nó gọi tên hắn. Tiếng con bé nhỏ, nghe mỏng tang, tan trong không gian và thấm vào đầu hắn, hắn hít hà, nhấm từng từ, chầm chậm, nhè nhẹ. Hắn lâng lâng sướng. Ôi, cái đại từ nhân xưng rắc rối mà sao lại hay thế. Hắn thấy yêu làng quê hắn quá.
3.Mơ hoa
Lâm bây giờ, tức là hắn ngày xưa, thành lính biên phòng, đang những ngày huấn luyện đầu tiên của khoa mục hành quân dã ngoại làm bạn với núi rừng. Đây là chương trình vất vả và vô cùng cần thiết, nhất với lính biên cương. Hắn biết sau đợt này, sẽ về làm bạn với rừng núi và những bản làng lưng chừng mây gió, có chút gì đó hoang sơ, pha cả chút gì đó thần tiên mộng ảo. Cái tên hắn như đã định ở số trời, hắn thầm tự hào với khả năng hiểu rừng của hắn.
Cái tỉnh biên giới heo hút này đang vào những ngày mưa. Hắn thích ngồi ngắm mưa. Có lẽ do tâm trạng nhớ buồn và xa... Những ngày mưa, thường rỗi rãi, lính mà, hắn thỏa sức ngắm mưa, những hạt mưa rừng như to hơn, nặng hơn nơi quê nhà, càng xói thêm nỗi nhớ quê hơn. Hắn đóng khung tâm hồn trong im lặng và thả suy nghĩ về với cái làng xa xăm vùng đồng bằng đó, nơi hơi thở quê luôn dào dạt. Nhịp điệu làng cũng bất ngờ, đa dạng, có khi bất chợt bùng lên ào ào như cơn mưa rào, có khi hừng hực như nắng trưa tháng năm, có khi dịu dàng, nhẹ nhàng như các đợt sóng mùa vui ấm áp.
Mưa to, mưa trắng trời. Hắn thích, càng to càng thích. Hắn ngồi ngắm hàng giờ những đợt mưa kèm giông gió, sấm chớp. Từ khi trời còn sáng rồi mây vần vũ, rồi trời tối đen, rồi những hạt mưa rơi bộp bộp một cách nặng nề, rồi một tấm màn khổng lồ bàng bạc nhàn nhạt, trăng trắng hạ xuống, giăng rộng ra, che mất tầm nhìn, biến khoảng cách không gian gần lại. Lâm mới hiểu ra, hiểu đúng cái cảnh, người xưa nói mưa trắng trời ra sao. Không còn nhìn thấy cánh rừng phía xa quen mắt nữa. Màn mưa đã giăng màn che khuất. Lâm thấy cả đúng và cả đẹp. Cái đẹp trong tâm trạng u hoài, ngấm cảnh chiều buông, khói lam với những tiếng mưa rả rích, đều đều ướt sũng. Tâm trạng của Lâm không như người xưa, trong cái buồn u hoài, Lâm còn nhìn ra cái đẹp của đất trời huyền ảo. Đúng là do không trong cái tâm thế của người “trông trời, trông đất, trông mây...” nên Lâm chẳng nghĩ nhiều về những điều bất trắc, nên thấy mưa rừng đẹp và chỉ duy nhất, ngẫm về sự biến ảo của đất trời .
Hắn im lặng ngây người ngồi nhìn mưa xối xả. Nghe tiếng mưa rơi trên mái lá, hắn nhớ tiếng vó ngựa đồn dập, thấy tiếng lộp cộp của vó ngựa gõ trên đường sỏi đá... mà dạ nao nao. Hắn nao nao vì cả trời đang mưa và vì cả sự xả thân các tráng sĩ ngồi trên lưng ngựa, lách cây rừng nơi biên ải xa xăm. Và hắn thương, hắn động lòng thương người tráng sĩ, những người bạn của mình, đang nơi tít tắp trời mây để thực thi một công vụ. Gặp ngày mưa, biên giới xa xăm đó chắc càng não nề. Cái não nề thê lương có đan xen mối hoài cảm mịt mùng xa cách.
Nơi xa ấy... mưa. Một ánh chớp cửa rừng. Mưa rừng sao mà như thác đổ. Tiếng nước chảy xé rừng, tiếng nước suối chảy xối, ngày thường vẫn sắn quần lội qua, nay réo ào ào tạo ra sự đe dọa cuốn theo dòng bao nhiêu rều rác và cây rừng. Có cả những tiếng hú của thú lẫn trong gió, nghe âm u, hoang dã, rùng rợn ngập tràn bí hiểm. Lâm nhận ra, tiếng hú giống như sự mời gọi về tụ họp. Còn nỗi cô đơn chỉ là một tiếng thở, rơi buột tõm vào không gian mênh mang. Có đông đảo mới tạo thành những tiếng ầm ầm gào xoáy, còn cô đơn như bị chìm khuất đi. Dòng nước từ mọi ngóc ngách, thâm bí của rừng già đang tập hợp lại, tạo thành sức mạnh của dòng thác.
Lâm nghiêng người nằm trên võng cho đỡ lạnh lưng, bên dưới tấm tăng vuông, mắc thấp và nghiêng thành mái để kín gió và chống hắt. Tấm tăng khi mang ra mắc, vẫn chưa kịp khô, hơi nước đọng lại đêm hôm trước, mặt tăng bết dính, chảy thành giọt. Cảm giác một khoảng không gian mênh mông trở nên đặc quánh những hơi nước là hơi nước. Lồng ngực phập phồng nhận rõ luồng không khí ẩm, thấm vào ngõ ngách hai lá phổi đang căng tràn, phô phang sức sống hừng hực của tuổi trẻ. Hắn nghĩ về bông hoa xinh đẹp của hắn. Chẳng gì thú vị hơn được rảnh rang nằm võng giữa rừng, nghĩ về người mình mong nhớ.
Mưa xối xả đưa hắn lang mang về một nơi xa, chẳng rõ là đâu thì bỗng như thoáng thấy một bông hoa đang lay lứt, như bất chấp gió mưa phũ phàng, phô ra sự tươi tắn bên cây cổ thụ chằng chịt những dây leo, loại dây leo có thể gặp trên mỗi bước chân trong rừng. Lâm dụi mắt nhìn lại, không thấy bóng dáng bông hoa đâu. Lạ, sao đó mà “nàng” đã biến đâu...
Không chờ những tiếng vó ngựa rào rào trên mái tăng ngớt, hắn nhổm dậy, quờ đôi dép, chạy đến phía gốc cây bám đầy dây leo, vạch lá tìm bông hoa mà Lâm thoáng gặp trong lúc đầu óc lang bang, thả hồn rung rinh theo nhịp võng. Không thấy. Hóa ra mình mơ, hắn lẩm bẩm một mình. Cố vạch đám lá rậm rì của dây leo, thêm một lần tìm bông hoa, cứ như hoa là một người con gái hoá thân, một nàng tiên cần tìm của cuộc đời. Ồ, đây rồi. Hắn reo lên thích thú khi ngẩng đầu lên cao. Nàng Phong Lan của hắn đây rồi... Thoáng nghĩ “mình không nhầm”. Và mừng hơn, bông hoa vẫn tươi nguyên, cái sắc tươi của ngày mới, của mùa xuân, của tươi trẻ. Bông hoa đang he hé mở, nàng hoa như nụ vừa mở mắt, như đang chúm chím một nụ cười, nụ cười giữa rừng già huyền bí, nụ cười kéo dài thành chuỗi. Ôi, đẹp thế! Lan gì nhỉ? Hắn không biết. Họ hàng nhà lan có cả trăm loại, hắn có phân biệt được đâu. Loáng sáng ánh chớp, hắn thấy cái đuôi sam của con bé. Đúng rồi, Lan đuôi sam. Úi chao, thiệt hay, mình phải kể chuyện này với nó. Hắn thầm cám ơn đám dây leo, những hạt mưa chí chát kia đều bị chằng chịt các ngọn lá của đám dây leo đỡ bật ra ngoài, nụ hoa mới hé vẫn vẹn nguyên trước phũ phàng mưa gió. Một bí ẩn của cuộc sống tự nhiên hay là sự bảo vệ, đùm bọc lẫn nhau của thiên nhiên. Vậy cả thôi, đó là sự cộng sinh như các nhà nhiều chữ nói. Hắn không nỡ hái bông hoa. Cái tươi tắn kia sẽ bị chặn đứt bởi sự vô tình, cái khô héo sẽ nhanh đến hơn, cuộc đời đâu ngắn vậy... dẫu đấy là một bông hoa. Bông hoa “lan đuôi sam” của hắn đang vào thì và khi hoa đến thì, nó phải khoe sắc, khoe hương, dẫu đây đang là thâm u rừng già và mưa gió. Hắn nghĩ về cái đuôi sam lắc lư đang ở đâu đó, có “Được...” không?
4.Thì thầm nơi trời mây
“Mình sẽ kể cho “nhà” mình”. Bất chợt, hắn nhớ ra cái từ rất chi là cổ, bây giờ chả mấy ai dùng. Đời lính, nhiều lúc cô đơn. Những lúc cô đơn thì nhớ nhà, tự dưng cái “nhà” hiện ra. “Nhà” có nghĩa là cả chồng, cả vợ. Nó cũng giống như “mình”. Nhưng “mình” nghe có vẻ hơi sang. Hắn muốn bình dân. Thằng nào có vợ con, người yêu cũng đỡ cái nỗi cô đơn nhưng lại thăm thẳm nỗi buồn nhớ. Nhớ nhà! Nhưng hạnh phúc vì còn có chỗ mà gửi nỗi nhớ. Hắn đã có người để nghĩ, hắn nghĩ về cái nơi xa đó nhiều lắm, nhất là những ngày đầu, hầu như chẳng lúc nào quên nhớ. Cái nhớ làm mọi thứ qua nhanh, ngày giờ qua nhanh, đường xa dặm dài qua nhanh, thậm chí mưa gió cũng qua nhanh, chỉ còn lại nỗi nhớ. Nhớ gì mà tim đập bồi hồi, mà da diết sâu lắng, mà hồn lại bay bổng phiêu diêu nhường vậy. Tôi nhớ “nhà tôi” hắn thì thầm trong đầu như thế.
Vậy là tiếng vó ngựa biên ải chỉ là suy nghĩ lãng mạn của thời học trò trẻ con, cố gắng hình dung “ba năm trấn thủ lưu đồn” của những người lính biên cương ngày xa xưa. Xe hôm nay đưa bọn tớ về đến tận huyện lỵ trên cái con đường chẳng ra đường, xe xóc đến lộn mửa. Tự nhiên tớ nghĩ về ngựa và lính biên phòng. Ngựa thích hợp với đường núi, nước mình chưa thể một chốc một nhát đi lên tàu bay, về xuống tàu bò được. Và cái bài ca ca ngợi người chiến sĩ biên thùy lại văng vẳng bên tai tớ. Tớ nhắc đằng ấy , tớ là chiến sĩ biên cương. Nghe “biên cương” đằng ấy thấy xa không?
Sáng sớm hôm đó, còn chưa rõ mặt người, chim rừng như vẫn còn ngủ, mặt trời chưa chịu lên, đã bị đánh thức dậy: “Ngày hôm nay, sớm muộn chúng ta sẽ đến đích”. Anh lính trẻ măng, nhưng chất dạn dày mây gió đã có trên nét mặt, chờ sẵn ở xã, để đón tân binh nói. Mọi người nhận xuất ăn, chúng ta sẽ ăn cơm nắm buổi trưa. Nhớ chuẩn bị nước đầy đủ và uống tiết kiệm. Anh nói thêm: “Sau vệ sinh cá nhân, mọi người ăn sáng và nhận phần cơm trưa, để lên đường sớm.” Anh lại đe thêm một câu “Mệt mỏi đấy, các bạn hãy xác định trước... Mỗi bước chân trên đường sẽ là một thử thách phải vượt qua... ba chục cây số, hành quân trong một ngày.”
Những ngày huấn luyện, tớ đã biết thế nào là hành quân bộ. Và hôm nay, tớ thầm nghĩ, chắc mới thực sự là lính biên phòng. Sau cái phút xủng xoảng xốc ba lô lên vai, thử mọi thứ xem chắc chắn chưa, thì chỉ còn âm u màn sương và cái vùng núi này vẫn trầm mặc tĩnh lặng đến tận cùng nấc trầm của khuông nhạc.
Đâu đó có le lói ánh đèn dầu buổi sớm. Còn sớm mà. Hít một ngực đầy căng không khí trong lành, rồi thở một hơi dài thành tiếng kêu phù phù, anh lính trẻ nói to: “Nào các bạn, lính biên phòng, hướng trên cao phía trời mây, tiến lên...” Câu nói bộc phát tự nhiên mà nghe như lời bài ca, hắn cũng thấy xúc động. Trong chốc lát, những bước chân đưa những người lính xa dần những mái nhà vốn đã thưa thớt ở một miền hẻo lánh, đến gần thêm với thâm u rừng, với dốc khe, với sỏi đá. Đoàn lính vác ba lô lầm lũi trên đường mòn, về nơi đóng quân.
Chẳng biết hắn và đồng đội đã vượt bao nhiêu cái dốc, bao nhiêu đoạn vòng vèo, những cái dốc rất lạ, dốc bám đuôi (thằng lính phía trên đạp đầu thằng lính phía dưới), dốc hết hơi, dốc méo mặt, dốc ngồi thở, dốc và dốc... những cái vòng vèo chữ o méo mó, những cái vòng cua như khuỷu tay, những cái đoạn bên cao là núi, bên dốc là vực, nhìn chóng mặt. Tất cả mọi tên gọi đều toát lên cái gian khổ của lính trên đường đi mà thôi. “Đấy là đường đến với những người lính, hãy đến với lính nhé, muốn đến chỗ chúng tôi hãy “Chân đạp mây bay, tóc vờn gió núi là đấy* (Thơ Lưu Trùng Dương)”. “Đằng ấy biết không, ngày đầu tiên mà tớ cảm được cuộc sống của lính biên phòng là như vậy đấy.” Vừa đi hắn vừa nói chuyện thầm với con bé của hắn. Chừng đã đi được hai giờ đồng hồ. Lệnh nghỉ giải lao. Lính bỏ ba lô, phệt xuống đất, ngồi thở, nhâm nhi hụm nước gạo rang. Sau mười phút nghỉ, đi thêm hai tiếng nữa, nơi rất nhiều cây to, bóng mát và có cả suối nước chảy, chừng đã được nửa đường, vậy mà chỉ được hơn chục cây số. Đường dốc, anh lính trẻ đón tân binh nói “ngày đẹp trời, không bị mây che tầm mắt, đứng đây, có thể nhìn thấy chỗ sáng chúng ta xuất phát. Con đường ta vừa đi trông giống một con trăn khổng lồ vắt mình từ đồi này sang đồi khác, từ núi nọ đến núi kia, viết tiếp con đường hạnh phúc mà cha ông ta đã viết”. Lệnh nghỉ, dừng ăn cơm nắm và nghỉ thêm nửa tiếng. Ôi chao, lính vậy đấy. Những lát cơm nắm đã nguội, vỏ ngoài se cứng được chấm với muối vừng. Muối vừng nhưng trắng toát màu muối, muối nhiều hơn vừng đằng ấy ạ. Mặn. Chúng mình đã đọc trong sách và biết vùng cao thiếu muối, nhưng bữa nay ở đây không thiếu. “Lính đấy, lính mà em!” phải chịu đựng thôi. Ăn cơm nắm muối vừng của lính nhớ cơm nắm muối vừng của mẹ. Sao của mẹ ngọt bùi thế. Hắn ăn xong, uống xong, chọn một bóng râm và gối đầu lên ba lô, miệng ợ lên vị mặn của muối, lơ mơ về con bé của hắn, nghĩ về nếp nhà xa xôi... Hắn biết rõ, khi nghĩ về “nhà tôi”, hắn quên tất cả mọi mệt nhọc. Tình yêu là thế, hắn nhận ra thêm cái hay của cái sự yêu. Rồi lại một khẩu lệnh từ anh lính trẻ, nhưng đã vương chút gian nan làm bạn với cả mây cả gió: xốc lại ba lô, lên đường, anh em. Cái khẩu lệnh chẳng có vẻ quân sự gì hết nhưng mà vậy thích hơn những giọng giật cục, dứt khoát kiểu lính.
Vâng, cuộc sống trên đồi mây, nơi đóng quân, đúng là một bài ca, bài ca gian khổ. Cái gian khổ của người lính xứ mình thì thời nào chẳng như thời nào. Tớ và đằng ấy đã biết, cha ông ta nơi biên cương ngày xưa, qua ca dao “miệng ăn măng trúc măng mai, những giang cùng nứa...” của những người lính “trấn ải lưu đồn”. Ngày nay, người lính cũng đâu đã khá, những “anh đưa em đi hái măng rừng cũng là để chống cái đói cái thiếu mà thôi. Là lời ca tiếng hát thì đẹp lắm, lãng mạn, mộng mơ lắm. Anh đưa em đi hái măng. Hái măng thì vào rừng. Anh và em vào rừng thì người ta nghĩ đến là để yêu, chứ còn gì nữa? Vào rừng tâm sự, chỉ có anh và em. Lãng mạn, bay bổng, bay hết cỡ vì rừng chỉ có riêng ta... Nhưng nếu đói vàng mắt mà không kiếm măng, kiếm rau thì sẽ chết đấy ạ. Lính biên phòng biết rõ điều này hơn hết.
Trong hoàn cảnh ấy, chẳng một người lính nào có thể nuốt trôi miếng cơm, nếu không chia bớt một phần của mình cho đồng bào, những người dân, do còn lạc hậu, bữa ăn chỉ quanh năm măng với mài... Mà số phận như đã chỉ tên, đặt lên vai người lính. Ở đây, người lính biên phòng luôn đối diện, không bao giờ ngoảnh mặt với những hoàn cảnh như vậy.
“Bọn tớ phải nắm địa bàn. Nắm địa bàn cũng nhiều chuyện thú vị. Nhiệm vụ chính trị này của anh bộ đội không ở đâu thể hiện rõ bằng ở với bộ đội biên phòng. Nắm địa bàn tức là cùng ăn ở, sống chung với dân. Phải hiểu mọi tập tục của họ, phải tâm tình được với họ. Phải biết tiếng của họ thì mới tâm tình được chứ. Đó là chia ngọt sẻ bùi với đồng bào nơi đèo heo hút gió này. Có hiểu cuộc sống của đồng bào, đồng bào có tin yêu thì mới giữ được an ninh biên giới. Đấy là cuộc sống cũng là số phận của lính biên phòng mà.
Ở đây, nơi thâm sơn cùng cốc này, phong tục nhiều cái lạc hậu lắm. Đặc biệt chuyện nam nữ. Quan hệ rất tự do, tự do hơn Tây! Chính vì những quan hệ cận huyết không được chú ý, sức khỏe người dân rất kém. Thêm nữa là nạn tảo hôn. Con gái mười lăm mười sáu đã con bồng con bế rồi. Lính biên phòng bọn tớ phải làm sao để bớt những hủ tục đi. Nói vậy thôi mà khó lắm đấy, đừng tưởng... Nhà có hiểu không?
Hắn nhắm mắt tưởng tượng ra câu chuyện với Mơ, nhơ nhớ cái đuôi sam của nó. Hắn cười nhấm nhấm vị chua của quả mơ hay cái Mơ không biết nữa. Nhưng rõ ràng hắn đang cười, nụ cười từ cái tình yêu sâu xa với “nhà tôi” khiến hắn quên đi những khó khăn vất vả nơi đây.
Hắn kể chuyện tình cảm cho cái Mơ: “Con gái trên này cũng nhiều đứa xinh lắm, da nõn nà như trứng gà bóc, đặc biệt về mùa xuân. Các cô từ mọi bản làng nằm sâu trong các ngõ ngách của cao nguyên đá, bung ra như những bông hoa với nụ cười như nắng tỏa. Má các cô gái đến thì, cứ đỏ như quả đào. “Má đào” là ví má các cô gái có sắc hồng đo đỏ đó. Trong cái nắng vàng ấm áp của mùa xuân, mặt các cô gái bừng lên sắc hồng phơn phớt tươi trẻ. Cái sự nõn nà và cái tươi trẻ là nói về cái sắc, cái hương của con gái. Nó tồn tại ngắn lắm. Thoáng như một cánh chim, nhẹ như một đám mây, sau đấy ta gặp lại, người con gái đẹp đó có thể đã thành bà mẹ. Mùa xuân không ở lại lâu lâu với người con gái miền núi đâu. Đó có phải là số phận? Nghĩ như vậy, tớ thấy thổn thức và nao nao cái gì ấy.
Khi yêu nhau, họ trao nhau tiếng hát, tiếng khèn, hẹn nhau lên núi. Rừng núi là nơi tỏ tình tuyệt vời của trai gái. Tiếng hát của họ cũng vô cùng chân thật, chất phác, xuất phát từ ngay chuyện tình yêu cuả họ: “Anh bảo anh nhớ em, anh thương em, vậy mà sao anh để em chờ lâu vậy. Nhà anh cách nhà em chỉ có một quả đồi và vài con suối mà sao hôm nay là ba hôm, anh chưa đến với em. Lòng em lúc nào cũng tưởng bên anh. Anh nói nhớ em thì đến với em đi, ở lại với em đi...” Tiếng khèn, tiếng đàn môi người trai khi réo rắt, khi mềm mại, lúc chiều chuộng và gợi cảm lắm, cũng đôi lúc trách móc, cũng đôi lúc hờn dỗi, nhưng tất cả chỉ là vì yêu. Người trai nghe xong thì trả lời thế này: “Anh nói nhớ em là nhớ thật lòng. Trong anh chẳng còn ai hết ngoài em. Nhà anh xa, những một quả đồi và mấy con suối, để đến với nhau, anh phải lo và sắp xếp mọi công việc. Chúng ta yêu nhau thì hãy biết tin nhau, chờ nhau. Sau này, khi về với anh, anh lúc nào cũng bên em, chúng mình bên nhau cả đời...” Và họ rồi trao thân cho nhau. Tự nhiên, không gượng ép. Thần rừng, thần núi chứng kiến tình yêu, hạnh phúc của họ. Cái đó tạo sinh những kỷ niệm đẹp, đẹp để rồi nhớ nhau suốt đời. Nó đơn giản như ở dưới xuôi, “trai gái cầm tay nhau là nhớ nhau suốt đời” ấy mà. À mà, tớ đã cầm tay nhà rồi đấy. Nhớ nhau cả đời nhé. Hắn nhớ đôi bàn tay nhỏ mềm của con bé.
“Nhà nó” ạ, nơi đây xa lắc và heo hút, cũng có những lúc bay rất bổng. Thú vị lắm, chẳng gì thú vị hơn vào đêm trăng sáng, ngồi trên mỏm đá cao nhất giữa các mỏm đá, giữa mây và gió với ngươi yêu, với cây sáo Mèo, giọng trầm hạ xuống ở mức thầm thì, hát bài hát tình xưa, ông bà mình cũng từng hát, cái ngày xưa, có hồi, thằng trai nào cũng mong muốn: “nếu em nói yêu anh, ta về ta ở với nhau một đêm, đêm đó là đêm của chúng ta, đêm đó là đêm của những người yêu nhau, của đôi ta, chúng ta là của nhau” (Ý bài hát của Nguyễn Văn Thương). Khi thầy phân tích mối tình của Mỵ với A phủ và so với dưới xuôi, bọn con gái ngượng, chẳng đứa nào nói gì cả. Giá như “nhà nó” ở đây, tớ sẽ để “nhà” được nghe lại bài hát đó, rồi lại được thấy động tác che mặt ngượng rất duyên ngày nào. Hắn bảo hắn rất thích khi thấy con bé che mặt xấu hổ. Ông nhạc sĩ viết về vùng cao thật đúng cái lý người Mèo, cách nói người Mèo, chứ không nói theo lối người Kinh, mà ông bà ta xưa cũng tợn đấy chứ, “nhà” nhớ không: “Yêu nhau cởi áo cho nhau/ về nhà dối mẹ qua cầu gió bay”. Các cụ cũng kinh phết đấy chứ, phải không? Chắc khi yêu, ai cũng giống nhau, phải không?
Có điều, không phải chỉ trai gái cùng dân tộc, họ yêu nhau và đưa nhau vào rừng để yêu như vậy đâu. Con gái dân tộc cũng rất yêu trai dưới xuôi, người kinh mình ấy. Bộ đội biên phòng là đối tượng để các cô gái yêu và là nỗi ghen tức của các trai bản, nếu người trai đó không làm được việc tốt cho bản, không được dân bản yêu.
Lâm chẳng có tài cán gì nhưng vì hắn đã học xong cấp ba, hắn vào loại nhiều chữ nhất đơn vị, được phân công làm giáo viên cho bản nơi đóng quân, thậm chí còn cáng thêm cả mấy bản khác, mà để đi được đến nơi, cũng phải mất cả buổi, cũng phải vượt nhiều dốc, lội nhiều suối lắm. Vậy ra, hắn cũng là người có công và làm được việc tốt cho dân với bản, không chỉ một mà là nhiều. Hắn được con gái bản mê, trai bản nhiều đứa ghét.
Vì mất nhiều thời gian đi lại, hắn đề xuất với đơn vị và các bản, làm một lớp học ở trung tâm, sao cho học trò đi lại thuận lợi và thầy giáo cũng có nhiều thời gian dạy bảo nhất. Vậy là ngôi trường chỉ duy nhất chỉ một mái nhà, cho bốn lớp học khác nhau, được mọi người góp công dựng lên. Những ngày đầu, vận động mãi, trường chỉ vẻn vẹn có một chục học sinh. Vậy mà “nhà” biết không, giờ đã gần hai chục đứa. Đến lớp vui lắm. Có đứa mười lăm tuổi, xinh lắm, rất thích anh lính làm thầy giáo đấy. Hắn bỏ lửng chuyện bản làng ở đó, đúng cái kiểu các cụ “người khôn ăn nói nửa chừng/ để cho kẻ dại nửa mừng nửa lo”. Khôn phết.
5.Con đường phía trước
Nhưng cái Mơ, con bé ngày xưa, “nhà” của hắn (hắn tự vơ vào thôi) bây giờ, là đứa thông minh, nó không nhắc gì đến sự dễ dãi, tự do yêu nhau của “đồng bào” mà thằng bạn học đã thành lính biên phòng kể cho nó nghe. Viết thư nó bảo, mày rỗi chuyện, toàn kể chuyện yêu đương lung tung. Sau đó cuối thư, nó lại viết, như để an ủi thằng bạn, kể ra, để giết thời gian, đọc thư đằng ấy cũng thích, biết thêm về “lính mà... anh, đằng ấy nhỉ”, lại thấy nhớ xưa, nhớ mày... Hắn nghĩ, con bé đuôi sam của mình quá siêu, bây giờ cái thằng “nửa mừng nửa lo” lại là mình. Chẳng hiểu ý con bé thế nào, cứ tưởng gần rồi lại xa, xa rồi, nó cho một câu “lính mà... anh” “nhớ xưa, nhớ mày” lại tưởng đã gần lắm, đến đích rồi.
Cái Mơ học giỏi từ bé. Hồi cấp một, con bé chẳng mất nhiều thời gian cho học hành vậy mà chỉ nghe thoáng thôi, cái gì nó cũng biết. Ngay từ nhỏ, nó đã có trí nhớ cực siêu. Vào cấp ba, con bé vẫn giỏi toàn diện, nhưng nó thích toán. Thời đó, chẳng mấy đứa con trai sánh được nó. Hắn còn nhớ mãi cái bài kiểm tra, nó nhất lớp và hắn bét lớp. Sau đó, con bé tự động sang phụ đạo cho hắn. Hắn nhớ hắn trả công bằng những quả mơ, nhưng bị chê.
Mơ vào đại học, tổng hợp toán. Con gái học tổng hợp không nhiều, cũng không xinh như bên sư phạm. Vậy mà, chiều chiều, cổng trường vẫn vô số các chàng trai đón đưa, lượn lờ như ong tìm mật. Nhiều nhất vẫn là các cô bên tổng hợp văn. Con gái văn chương mơ màng, lãng mạn và giỏi giao tiếp. Mơ thuộc diện hiếm đặc biệt. Vừa là gái vừa xinh vừa là của hiếm của khoa toán, mà chẳng chàng nào đưa đón được. Khoa toán ít nữ, các chàng bâu quanh đầy, chẳng kém các cô gái với những đôi má đào ửng đỏ trong nắng mùa xuân vây quanh chàng lính biên phòng xa tít tắp. Mơ học giỏi, điểm vào diện nhất nhì khoa. Bọn trai gọi con bé là em Mơ “toán”. Em Mơ “toán” đã có người yêu là lính. Bọn trai vẫn đung đưa, lượn lờ bên khoa toán kháo nhau. Chúng biết được qua những bì thư mà em Mơ “toán” nhận được hàng tuần.
Mỗi lần nhận được thư của anh lính nơi biên ải xa xăm, nhắc con bé nhớ đến “bài thơ tình” của chị. Một cái gì đó đăng đắng, nghèn nghẹn dâng lên trong lòng. Mơ nghĩ về những người lính mà chị em nó quen biết thân thiết, có cái gì đó khác nhau mà lại vô cùng giống nhau, như một sự đối xứng. Một chàng ở biển còn chàng kia ở rừng. Con bé cười, một chàng theo mẹ, một chàng theo cha. Biển phóng khoáng còn rừng trầm tư. Hai tính cách? Một là dòng sông êm ả, chảy qua vùng châu thổ, tạo nên những cánh đồng thơm mùi đồng đất, rơm rạ và bên kia là những suối, những khe luồn sâu đâu đó trong rừng già, chảy quanh những quả đồi, mỏm núi lồng lộng mây bay, gió thổi. Một khác là sục sôi, gào thét khi giận dữ, nhưng khi êm đềm thì cái mênh mang của nó lại giống mặt hồ, một tấm gương phản chiếu cả bầu trời, ôm cả bầu trời, muốn yêu cả thế gian.
Có thể vì mối quen biết, con bé yêu thích cả hai. Thì đấy, những mùi thơm, những cánh hoa, những hương sắc chẳng luôn quyến rũ mọi sinh vật đó sao. Ngày xa xưa đó, rừng hấp dẫn và huyền bí bởi trong rừng còn có những nàng công chúa và hoàng tử, có cả bà Tiên, ông Bụt, có cả phù thủy và thú dữ. Tình yêu có màu sắc thiêng liêng mà những mà bà tiên, ông bụt là những người nhân hậu, luôn người bảo vệ những kẻ yếu thế . Và biển đấy, biển ầm ào sóng vỗ, biển xanh mênh mông và sâu thăm thẳm, biển chất chứa vô vàn những câu hỏi dưới đáy sâu. Cả rừng và biển vẫn đấy với những chất chứa, bí hiểm sâu thẳm của riêng mình, mà con người đều muốn khám phá. Từ suy nghĩ tự nhiên, vớí tư duy phát triển, con bé thích và yêu cái hồn nhiên, đa dạng, độc đáo kể cả huyền bí nữa. Muốn vậy phải đi xa và bay cao. Biển và rừng là những nơi còn đầy những điều kỳ diệu mà con người chưa biết.
Con bé sớm nhận ra rằng, những “bài thơ tình” của chị em nó, những bài thơ được viết lên bằng tình cảm trong veo của thời học trò trong trắng, tinh khôi có sức nặng riêng. Cái đó chẳng có gì sánh nổi. Những cái đó gắn với một thời thơ trẻ, gắn với quê hương. Những ong bướm dập dìu, lượn lờ chỉ là những cảnh sắc tô điểm, làm nền thêm cho một bông hoa, bông hoa đang kỳ tỏa mùi hương tự nhiên quyến rũ.
Có cái gì đó dìu dịu ngọt ngào xen với tự hào con gái, nhưng những niềm vui không thật lắng, khi bọn trai cùng khoa vây quanh, tán tỉnh hoặc ít ra cũng có chút gì đó tỏ lòng ái mộ con bé đuôi sam. Con bé nhận ra điều đó khi nhận được thư của hắn. Đúng là bài thơ tình êm đềm của con sông quê mang dấu ấn rất nặng. Nhận được thư hắn, con bé lại quay về với tuổi thơ trong vắt ngày nào. Con bé bỗng nhớ đến câu chuyện rất vô tư của chàng lính biên cương: “Tao không đái đầm nữa rồi mày ạ...” Chắc nó định nói rằng bây giờ nó lớn, nó không sợ ma nữa, nhưng nó nói cụ thể quá nên ra như vậy. Con bé mỉm cười, vấn lại cái đuôi sam, dài quá lưng, ở lớp chẳng đứa con gái nào có, ý nghĩ bênh vực hắn: “Chẳng qua cu cậu ngố...” Bọn trai như những con ong vây quanh bông hoa, muốn hút hương thơm, mật ngọt, có thể sánh nổi chuyện rất ngố của hắn không? Các chàng trai khoa toán có ưu thế về cự li nhưng thật xa lạ với ký ức áo nâu, mùi thơm bùn đất, mùi hương rơm rạ, mùi hoa đồng nội, nơi quê nhà con bé.
Và thế, con bé viết: “Chào người chiến sĩ biên cương, người gìn giữ biên ải, nơi đầu sóng ngọn gió, người canh giữ phên dậu nước nhà. Ở nơi xa xôi thâm căn cùng cốc đó còn sợ ma không, nói thật đi. Lớn rồi, chắc chững chạc hơn. Vậy thì khá, không còn như ngày lớp một, lớp hai, nhỉ? Này, không hiểu sao, tớ hay nhớ về bài thơ tình của chị Mai. Hôm rồi, tớ bỗng nghĩ ra, chị Mai tớ thì đi với biển, còn tớ, tớ đang dính vào núi rừng. Hai chị em tớ khác nhau tí chút về tính cách nhưng sao lại cùng dính vào hai anh lính có cuộc sống gió sương, bão bùng thế nhỉ. Tớ chưa thật hiểu cái gian khổ của người lính. Tớ chỉ thấy ngợi ca. Trong hoàn cảnh vô cùng khốc liệt cũng thấy ngợi ca. Ngợi ca để động viên nhau hay để ta quên đi cái đích mà con người phải phấn đấu đi đến, đi đến điều tốt đẹp. Bài thơ tình thường là bài thơ đẹp, phảng phất trong đó một chút nhớ, một chút hờn và đương nhiên, cái kết là hạnh phúc. Hạnh phúc là gì? Với tớ, hiện nay hạnh phúc là kỷ niệm xưa đẹp đẽ. Có cái ngày xưa đẹp đẽ để nhớ là hạnh phúc. Lại hỏi, thế nào là đẹp ư? Đừng hỏi! Nó là cảm nhận mà cảm nhận là thứ khó giải thích. Nó không rạch ròi và đừng đòi hỏi rạch ròi. Chỉ có sự nhạy cảm mới nhận biết được nó. Bài thơ tình của chị Mai là đẹp, đẹp ngay cả khi mất mát. Cái đẹp đó có phảng phất chút linh thiêng. Kỷ niệm của mày và tao là đẹp. Đẹp vì có cái ngố của mày, đôi khi, cái ngốc nghếch lại trở thành đáng yêu. Mày thấy vậy không? Nhớ này, các cô gái dân tộc có bùa mê đấy. Tao đã nghe kể rất nhiều chuyện về những người đi bè lên mạn ngược và không trở về vì vướng duyên tình với các cô gái xinh đẹp như hoa mai, hoa đào, như ánh nắng ấm áp mùa xuân ấy đấy... Chào người chiến sĩ biên cương nhé. Con bé nhà hắn buông lời dặn dò cuối thư, như lời nhắc nhủ.
Đang ngon lành đến cuối câu chuyện, con bé lại phang “mày tao”. Cứ tưởng cổ tích là kết có hậu. Hắn chưng hửng, cứ tưởng con bé sẽ thay đổi cách xưng hô, vậy mà lại bị gây khó... Đọc thư của con bé, hắn vừa cười vừa cau có. Nhưng chắc hắn không dám kể với con bé là hắn cau có. Dám chắc vậy.
Thư khác, đằng ấy còn nhớ chuyến đi chơi vô cùng thích thú bằng thuyền với bài thơ tình của chị Mai không? Nhớ chứ nhỉ? Đêm đầu tiên ngắm sao, nói chuyện với bài thơ tình của chị Mai, anh kể: Ở một nước nọ. Bài thơ tình của chị vẫn coi mình như trẻ con, hóng nghe truyện cổ tích. Mày thấy anh ấy mở đầu đúng là cổ tích chưa? Ở một nước nọ, xa lắm, có một phong tục rất linh thiêng với người dân xứ đó. Chuyện là: Có một gia đình làm nghề đánh cá, họ rất yêu thương nhau. Như thường lệ, hàng ngày, chồng đi biển đánh cá, vợ ở nhà lo việc nội trợ. Người chồng trước khi ra biển bao giờ cũng ôm chặt vợ và nói, đợi anh mang quà của thần biển về cho em. Em ở nhà không được tự ý thay đổi hay xắp xếp lại bất cứ thứ gì trong nhà. Anh chỉ dặn vợ mỗi khi ra biển mà thôi. Người vợ ở nhà luôn nhớ lời chồng dặn và làm tròn công việc của người vợ.
Có một chuyến biển của người chồng kéo dài hơn thường lệ. Đến vùng nước mà anh thường buông lưới, anh thấy mặt nước có vẻ khác thường, sóng êm lăn tăn và dưới làn sóng êm ả lăn tăn đó, thấp thoáng bóng một cô gái. Anh nghĩ, “nàng tiên cá”. Cô gái bơi nhẹ nhàng như một chú cá heo. Ra biển gặp cá heo là điềm tốt. Biển rì rào, sóng quyện gió du dương như một bài ca. Cá heo dẫn đường, đưa thuyền của anh sang một vùng khác, một vùng nước trong vắt, với những lâu đài, cung điện nguy nga. Anh nghĩ ngay đến cô vợ đang ở nhà và câu nói thường trực “Đây chính là quà của Thần biển cho anh. Anh nhảy xuống và thấy chân chạm đất, không phải nước nơi con thuyền đánh cá vẫn đậu. Anh nhặt một viên sỏi dưới chân, cầm lên, đó lại là viên ngọc. Anh mang mang nhớ về lời hứa với vợ. Có điều lạ khi dứt khỏi cơn mê, anh chồng lại thấy mình vẫn neo ở chốn cũ, những lâu đài, cung điện biến mất. Anh tát vào má mình liên tục mấy cái để xác định. Đúng, vẫn là anh và vẫn là chốn xưa quen thuộc. Thế còn viên ngọc? Anh sờ nắn mọi chỗ, chỉ thấy một viên sỏi, chính viên sỏi mà anh đã nhặt lên chốn thủy cung xa lạ..
Về nhà, anh kể chuyện cho vợ. Người vợ khuyên, cuộc sống của chúng ta như vậy là được, em không muốn gì hơn, nếu luôn có anh ở bên, anh là tất cả. Nhưng ấn tượng về cái nơi kỳ bí với làn nước trong và những lâu đài, cung điện khiến anh luôn nghĩ về nó. Anh muốn khám phá hay lòng tham mê hoặc? Anh có bị cái lộng lẫy cuộc sống vương giả ám ảnh không? Anh nói chuyện với vợ và quyết chí đi tìm vùng đất lạ. Vợ anh buồn rầu tiễn đưa anh đi tìm chân trời mới. Nàng đứng mãi trên bờ cát, nhìn về phía biển xa, đến khi con thuyền vượt khỏi tầm mắt, nàng vẫn đứng đó, ngóng xa xăm.
Tớ nghe chuyện anh kể rồi sau này sự việc xảy ra như ta đã biết, tớ thấy có điều gì đó như đã được sắp đặt, đúng là điều linh thiêng. Người chồng bị sự đam mê cuốn hút, đi vào vùng đất mới, mong tìm được hạnh phúc, sung sướng. Cuộc sống vẫn có nhiều điều lạ lẫm, không xác thực nhưng quyến rũ. Nó là hy vọng và ước vọng, nó cũng là tầm cao quá sức. Vì sao người chồng lại bỏ nhà đi? Đó là khát khao muốn vươn xa, muốn có một sự thay đổi, muốn đem lại hạnh phúc cho người thân và rồi như con thiêu thân, anh dấn mình vào sự vô cùng vô tận của biển khơi sâu thẳm. Hạnh phúc không thấy nhưng chính mình lại đánh rơi hạnh phúc. Anh kể cho mình mà giờ ngẫm lại, truyện như vận vào anh. Vận vào cái gì ư? Không biết, có thể là cái số, cái số là lời giải thích hợp lý nhất. Đó là linh thiêng!
Cũng một sự khác, chẳng hiểu sao, đằng ấy biết không, khi nghĩ về biển, là tớ tưởng tượng ngay ra những con thuyền có cánh buồm đỏ thắm mà tớ đọc hồi bé tí, ngày đằng ấy còn ngồi cạnh tớ, kể chuyện không đái dầm nữa ấy. Trên cánh buồm đỏ thắm đó, chàng hoàng tử đón người con gái, vững tin lời tiên đoán của ông gìa coi rừng. Truyện cổ tích đã thành sự thật. Chuyện có kể, từ một nơi rất xa, rất xa, hoàng tử đã nhìn thấy cô gái. Anh ở một xứ sở khác, ở đó con người luôn hòa thuận vui vẻ, cuộc sống không có nước mắt và chỉ có tình yêu. Chàng đến và đón cô gái về với thung lũng đầy hoa của xứ sở diệu kỳ mà chàng là hoàng tử, chàng hứa làm tất cả những gì mà cô gái mơ ước. Ngày đó, tớ nghĩ, hoàng tử là “bài thơ tình” của chị tớ, còn cô gái, đương nhiên là chị Mai. Tớ với đằng ấy chỉ là những đứa trẻ đang hóng hớt, nuốt từng lời. Từ những ngày đó, tớ cứ ra sông, gặp thuyền là tớ mơ về cánh buồm đỏ thắm. Màu đỏ là mặt trời, là ánh sáng trên thế gian.
Còn nhớ, hồi cấp ba, bọn mình làm bài toán về vật liệu nổi và chìm. Có phần tích phân tìm ra phần nổi của vật thể (con tàu hay khúc gỗ chẳng hạn). Tao nghĩ ngay về bài thơ tình của chị Mai. Làm thế nào để con tàu không chìm? Con tầu không chìm sẽ giữ được hạnh phúc. Tự dưng tao nghĩ về sự vĩnh cửu. Không phải cỗ máy vĩnh cửu người xưa mơ mộng đâu. Mà là mối tình vĩnh cửu. Cái này thì có. Có nhiều mối tình từ xa xưa đến nay người đời vẫn nhắc. Rô-mê-ô và Juy-li-et là vĩnh cửu, đúng không? Bài thơ tình đó kết không hậu hay chưa xong? Nhưng tao vẫn muốn có đáp án, mày hiểu không? Bây giờ, làm bài toán về cây. Nhiều cây là rừng. Rừng là Lâm. Lâm là vĩnh cửu! Tao nghĩ đến mày. Mày là lâm, là rừng, cây rừng. Mày đứng mãi, mày đứng vững, mày vĩnh cửu. Bài toán giải xong và tao sướng quá.
Hắn ngạc nhiên về tầm nhìn của con bé. Con bé đi trước hắn rất xa. Tầm của nó vượt qua lũy tre làng từ lâu rồi. Đến bây giờ hắn lại hiểu thêm người mà hắn yêu. Đấy, ngay chuyện con bé đi chụp ảnh, cho mình một tấm kỷ niệm, cũng thấy tầm xa của nó. Chắc cái đuôi sam mình thích còn đi xa nữa. Hắn thoáng buồn. Con bé còn bay xa tận đâu? Mình có tìm được nó không?
Hắn nghĩ, thời bọn hắn khác thời của bố mẹ, ông bà, tổ tiên, là đã dám mạnh dạn vượt khỏi lũy tre làng, ngửa mặt nhìn trời, nhìn ra xa phía trước, vượt qua các cánh đồng đến tận chân trời xa, bằng những cách riêng của mình. Cuộc đời giang tay đón chúng ta không giống nhau, cuộc đời cũng chẳng chiều chuộng chúng ta. Vậy là từ đây, mỗi người một số phận. Cái gắn kết là quê hương và tuổi thơ với những kỷ niệm trẻ con thơm mùi sữa mẹ. Ừ hắn nghĩ cũng hay. Quê hương là mùi sữa mẹ. Quê hương là nơi ta gắn bó. Cả một thời ấu thơ vô lo, vô nghĩ của ta đã gắn với quê và vì thế, nghĩ về quê khiến tâm hồn con người trở nên sâu đậm, hiền hòa hơn.
Khi đã vượt qua lũy tre làng, cảm giác đầu tiên với những người có nhận thức, có lẽ là tầm nhìn mở rộng. “Đằng ấy biết không, có vô số điều nhỏ nhoi hằng ngày, được lý giải đơn giản bằng một kiến thức nho nhỏ, giống như điều này: hàng ngày ta cầm cái ca uống nước. Ta chẳng bao giờ chú ý, chiều cao cái ca bằng đường kính của nó. Với số đo đó, ta có dung tích cái ca lớn nhất, lại tốn ít vật liệu nhất. Vì sao, cậu biết đấy, đó là kiến thức chúng ta thu nhận được khi học về đạo hàm, về cực đại cực tiểu. Càng học nhiều, càng đi xa, chúng ta càng thấy chân trời rộng mở và phía trước còn nhiều điều phải khám phá.
Đây là khám phá của tớ, nó chẳng liên quan gì đến đạo hàm hay tích phân vi phân gì ráo, nó là cuộc sống. Một “ông” lính rất nghiêm với bộ đồng phục và huân huy chương. Ông ra ngồi ở vườn hoa mà dân gian gọi là vườn hoa “kêu oan”, với một bảng giấy ghi nỗi oan, chưa được giải quyết. Một nét hao hao giống như ngày xưa, dân có điều gì thấy bất công, đến cổng nhà quan, đánh trống. Vườn hoa này khi đông hàng trăm người, tụ về, đòi sự công bằng cho gia đình và bản thân họ. Khi vắng cũng độ chục người. Tớ còn biết có một người đàn bà, không ngồi một chỗ mà đi khắp phố xá gần vườn hoa đó, đến cổng nhà những người có chức sắc, nói những gì đó mà mình chưa bao giờ nghe hết. Chỉ chắc một điều, trong lòng bà có rất nhiều điều muốn nói mà không ai nghe. Đã thế, không ai thèm nghe bà thì bà nói cho cả thiên hạ nghe. Vậy là hàng ngày, vì ngày nào mình cũng gặp, nhiều người gặp, ngày nào cũng nghe bà nói. Nghe mãi thành quen. Hôm nào đó không thấy bà, lại thấy thổn thức cho một thân phận, bà bị mệt hay bị bắt rồi chăng? Hôm sau thấy bà, tự nhiên mừng, bà vẫn tồn tại trước những điều mà bà đang đòi hỏi với một sự kiên trì hiếm có. Cái đó nói lên điều gì?
Người lính là người từng trải, trong chiến đấu, được tặng thưởng huân huy chương, đương nhiên phải là một người có công, những tấm huân huy chương kia là niềm tự hào, là ghi nhận những gì ông đã cống hiến. Vậy vì sao ông mang trưng ra mà không nói lời nào? Người đàn bà kia là người dân, chắc vốn là một người bình thường, mất gì mà bà hàng ngày cứ ra rả nói về hoàn cảnh của mình cho thiên hạ biết? Đâu là cái đích phải đến của họ? Đương nhiên là họ muốn được đến sống ở một xứ đầy hoa, không có nước mắt và chỉ có tình yêu như xứ sở của hoàng tử nọ, hoặc như anh đánh cá quyết chí, để vợ con ở quê nhà, dấn thân đến một bến bờ xa lạ, tìm quà tặng của Thần biển hay Thượng đế về cho người thân yêu.
Là người quan sát, thấy rõ rằng, tất cả những mơ ước kia đều hão huyền, chẳng ai dám chắc sẽ đến được những nơi có cuộc sống thiên đàng đó. Chắc chắn con đường rất xa, rất gian nan và nhiều khi, không biết đích đến hay không thể đến đích.
Đoạn kết
Chiến tranh qua. Lại chiến tranh. Rồi chiến tranh lại qua. Vừa xả hơi trận này lại kế tiếp trận khác. Có những trận đánh được ghi vào lịch sử như những trang vàng chói lọi ánh hào quang, tuy chiến trận chỉ kéo dài vài ba ngày, một tuần, hoặc một tháng. Có cuộc chiến tuy không dài, nhưng nó là một dấu ấn, người đời cũng chẳng thể quên. Ở chiều ngược lại, có trận đánh người ta muốn quên và cũng có cuộc chiến, người ta đục đẽo nó đi. Vì sao có cái nhớ và quên đó? Trả lời điều đó, không phải là ông đầu hói đeo kính ngồi ngâm nga, nghiên cứu lịch sử, cũng chẳng phải các ông mũ cao áo dài ngồi tít trên cao. Cái nhớ cái quên là ở người dân, trong lòng người dân. Dân nhớ ai, quên ai là thuộc quyền của họ, dù cho hôm nay, người ta có thể hiểu méo mó, nhưng chắc chắn người đời sau, sẽ uốn lại. Những người bị lôi kéo vào cuộc chiến, dù rằng họ không muốn, chính là dân. Họ phải đánh vì kẻ thù đến nhà phá cuộc sống bình yên của họ. Họ buộc phải ôm cây súng. Họ là những người vô danh nhưng làm nên lịch sử và yêu cầu được lịch sử tôn trọng.
Cuộc chiến mà hắn tham chiến, chỉ vỏn vẹn gói trong một tháng, nhưng đau thương không ít, nó âm ỉ vì kéo dài và đau xót hơn, đau xót vì sau này, nhiều người như không biết có cuộc chiến đó. Coi như chiến tranh không xảy ra. Đặc biệt địa phương nơi hắn, sự tàn khốc hàng ngày xảy ra ròng rã cả chục năm, trong khi cái phần còn lại của đất nước vẫn cứ tưởng đất nước hòa bình, chiến tranh đâu đó chỉ ở trên mấy mỏm đá xa xôi. Đó là cuộc chiến bị bỏ quên. Thời gian đang phủ bụi lịch sử.
Ở nơi đó, nơi xảy ra chiến sự ác liệt, dai dẳng của hắn, cũng nhiều người xa lạ. Núi rừng đã câm lặng và ngủ yên che đi mọi lõa lồ, ngu dốt mà bom đạn tạo ra. Sự lạc hậu, hèn nhát đã bịt mọi kẽ hở để tin tức không đến được với người dân. Đâu đó, người ta đã tạo ra cho dân chúng xứ mình như chỉ quen thấy, đặt và ăn những món ăn thắng lợi và thành công trên bàn tiệc.
Những địa danh như lò vôi thế kỷ, đồi thịt băm, con suối ngập máu, khúc ngoặt tử thần, cánh đồng chết..., chưa xa từ những cuộc chiến trước, lại thấy văng vẳng, được nhắc lại trong cuộc chiến này.
Chẳng cuộc chiến nào mà không có đau thương để lại. Đau thương thường kèm hận thù. Hận thù dẫn đến chém giết. Phải thế mà có người nói, con người là loại thú ác độc nhất? Những gì gọi là lòng từ bi, nhân hậu, vị tha thì trong chiến tranh là thứ hàng xa xỉ. Bom đạn đã dẹp những tính từ mĩ miều đó sang một bên. Xin nhường chỗ cho sự cao cả hôm nay, mà người ta đặt tên cho nó là anh hùng và khoác cho nó cái áo lòng yêu nước. Tất cả đều rất sang trọng đậm đặc hùng khí non sông. Chỉ có điều, nỗi đau thì nhân dân phải chịu. (Ý thơ Nguyễn Duy)
Rất tình cờ, con bé đuôi sam được đi phục vụ chiến trường theo một tổ chức của phụ nữ. Đương nhiên mục tiêu phục vụ phải dành cho các chiến sĩ nơi ác liệt nhất. Con bé xung phong đi và ngầm trong lòng, cũng có ý muốn... Theo chỉ dẫn của hắn, nơi có những ngọn núi đá âm thầm đứng canh giữ biên cương cả ngàn năm, là đơn vị hắn đóng quân. Trên này chỗ nào cũng vậy, đá va đá, “sống bám đá, chết hóa đá, thành bất tử” (Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Viết Ninh) Cán bộ lãnh đạo nghe con bé nói thấy đặc biệt yêu quý kèm cả sự kính trọng những tâm hồn trong trắng, đã chỉ thị cho các đơn vị nhiệt tình, cố gắng bằng mọi biện pháp giúp con bé thực hiện mong ước, được gặp hắn giữa biên cương xa xôi.
Trong một ngày, từ đại bản doanh chỉ huy cấp cao, những tín hiệu vô tuyến phủ sóng đến mọi ngõ ngách của mọi vùng chỉ nhấp nhô những ngọn núi, nhà của lính. Tiếng gọi tình yêu được phát đi và chờ mong tiếng gọi tình yêu đáp lại. Cả mặt trận trên mây ngàn gió núi đó nín lặng chở kết quả cuộc tìm kiếm. Ngày hôm đó súng đạn đôi bên đều câm lặng. Tình yêu của cô gái khiến Thần núi động lòng, quân giặc cũng rã rời ý chí.
Một cơn mưa giông giữa mùa hạ nắng cháy, mang khí mát về nơi đất thiêng và ngăn bụi từ các lò vôi bước ngập bàn chân trên mỗi bước đi. Hắn đón con bé giữa những đỉnh núi mấy trắng cuồn cuộn, trong tay một nhánh lan rừng đang tỏa hương sắc, đẹp mê hồn. Chính là phong lan đuôi sam mà hắn phát hiện và đặt tên.
Cơn mưa kèm theo sấm chớp dữ dội. Sau này lính tráng đồn với nhau, cả hai đứa chúng nó quấn vào nhau, cùng bay về trời.
