Lời yêu chưa ngỏ
Hai đứa nó cùng sống trong một khu tập thể quân đội, gặp nhau hàng ngày, biết nhau từ nhỏ, nhưng, đến tận lớp bảy, cuối cấp hai, chưa bao giờ chào nhau. Gặp nhau, mỗi đứa đều tìm cách đánh cái mặt của chúng về một phía, cả hai đều lộ ra cái vẻ, mày không nói với tao thì tao cũng không thèm nói với mày. Có điều lạ, chúng vẫn có những đứa bạn trai, bạn gái khác, vẫn mày tao thân mật.
Khu tập thể nhiều toà nhà, mỗi toà lại những bốn năm tầng. Bọn trẻ con đua nhau ra đời, thi nhau lớn lên, hết lứa này đến lứa khác. Năm tháng trôi đi, dần dần có sự phân cách, giống như các loại tiêu chuẩn của thời chiến tranh mà bố mẹ chúng được hưởng, do biến động của công việc, cũng khác nhau. Chiến tranh bộc lộ trong cuộc sống nhiều vấn đề, mà nói thật, chẳng vấn đề nào giải quyết được trọn vẹn đúng nghĩa. Chẳng có thể chê ai, vì đang chiến tranh. Tổ quốc là tiếng gọi thiêng liêng nhất.
Thời đó, thiếu thốn đủ thứ. Bọn trẻ cũng phải sắn tay làm các công việc nhà, giúp đỡ bố mẹ và chăm nom các em như lấy nước, xếp hàng mua gạo, chất đốt… toàn những việc rất mất thời gian, nhưng đương nhiên chúng vẫn bố trí thời gian chơi bời, quậy phá. Có trò thật khó thể tưởng tượng là ăn cắp gà. Chúng nó cũng đâu có thiếu thốn, đói khát. Chúng nhằm vào những nhà mà chúng ghét, chúng phá. Một con gà ngày đó là to chuyện rồi. Chẳng vậy mà ở quê, có bà mất gà, bà chửi mả cha cái thằng ăn cắp gà của bà từ sáng đến chiều tối. Ngày hôm sau, nếu còn tiếc của, bà chửi tiếp.
Thằng con trai vào lớp bảy, lớn ngồng ngỗng nhưng vẫn ngu ngơ, bọn con gái thì làm duyên làm dáng ra phết rồi, đứa nào cũng gọn gàng, thơm thơm cái mùi lạ lạ. Đôi khi lướt qua chỗ bọn con gái chơi, có nó đang chơi cùng bọn bạn, nó vểnh mặt, đi nhanh như tránh hủi. Đứa con gái nhận ra điều đó, thích thích nhưng càng làm bộ cao quý, “gái đoan trang dễ đâu làm quen”, không bao giờ hạ mắt xuống nhìn thằng con trai.
Rồi vào hè. Nghe râm ran tiếng ve nức nở như lời một bài hát. Hè với bọn con trai là tụ họp từng nhóm, từng tốp, chơi và khiêu khích bọn nơi khác. Ở ngoài phố, nhiều chuyện chúng gây phiền nhiễu, chứ chẳng hiền lành, ngoan ngoãn như ở nhà, trước mặt bố mẹ gì đâu. Có chuyện, chúng biết có thằng con trai ở phố, chuyện trò yêu đương với con bé trong khu tập thể, chúng bày trò, đánh cho cậu trai trên phố kia một trận chí tử. Đánh xong còn đe, cấm đến quấy nhiễu con gái khu này.
Mùa hè thường thiếu nước. Nhà con bé tầng cao, nước không vươn tới, nhà thằng con trai tầng thấp hơn, lúc có lúc không, nhiều khi vẫn phải xuống bể nước công cộng để lấy. Một tối, hai đứa gặp nhau ở bể nước công cộng, cùng xách nước. Đứa con gái hai tay hai xô nước, đi một quãng, trẹo chân, một xô nước đổ tung toé, lại còn bị đau. Thằng con trai đến, đổ đầy xô nước vào xô bị đổ, hai tay hai xô, phăm phăm lên cầu thang, đứa con gái tập tễnh theo. Đến nhà con bé, nó hỏi, lấy nữa không? Con bé, không trả lời, chỉ gật đầu ra vẻ cám ơn, rồi đóng cửa. Thằng con trai đi xuống, không nói thêm một lời. Vẫn còn ngại ngùng.
Vậy là có điều kiện để nói. Hôm sau gặp nhau ở cầu thang, trống không: Chân khỏi chưa? Chẳng nhìn: Rồi… Thằng con trai đi xuống, đứa con gái lên vài bậc cầu thang, mới đứng lại nhìn theo. Lần đầu chúng nó nói được với nhau khi tiếng ve đã cạn. Gần hết hè rồi.
Mấy hôm sau, gặp con bé đọc sách ở ghế đá trong khuôn viên nhà trẻ: Đọc sách à? Chân thế nào? Con bé vẫn đọc: Không thấy à, mà chỉ biết nói mỗi chuyện chân. Chân, chân, chân… chỉ thấy chân… Thằng con trai: Thế đọc gì đã trả lời chưa? Đọc truyện. Truyện gì? Con bé lật cái bìa: Đây… Đọc rồi. Thật Không? Đọc rồi, cuối cùng anh phi công lấy cô kỹ sư thuỷ sản… Thật không? Đọc tiếp tập hai đi… Rồi thằng con trai đi, để lại sự ngạc nhiên, ngỡ ngàng cho đứa con gái. Đứa con gái bất ngờ thật sự. Lẩm nhẩm: cứ tưởng chỉ biết đánh nhau.
Lên cấp ba, lớp tám, vẫn cùng trường nhưng không cùng lớp. Ít gặp ở trường nhưng gặp nhiều ở nhà, không phải ở cầu thang mà ở bể nước công cộng. Ở bể nước cũng nhát gừng nhát tỏi lửng lơ, quanh đi quẩn lại cũng vẫn mấy quyển sách và thầy này, cô kia.
Có một cái ngưỡng rất lớn, ngưỡng của sự tinh khôi học trò mà hai đứa vẫn chưa vượt được:
“Này, đọc quyển này chưa? Thằng con trai chìa cuốn “Hội chợ phù hoa” ra trước mặt đứa con gái. Đọc không? Ừ, mấy ngày? Muốn mấy ngày? Một tuần nhé? Ừ, đúng một tuần đấy nhé… cũng mượn đấy… Thế đọc chưa? Rồi… Tưởng chưa, nhường đây đọc trước… Lần sau nhé… phải rút bớt thời gian. Sao thế? Tủ sách gia đình đấy, phải giữ uy tín mới lâu dài được. Ừ, sẽ giữ uy tín…”
“Này, hôm rồi, nghe nói bị cô hoá chấn chỉnh. Ừ, cũng bị sơ sơ… không học bài ý mà. Tối đó đi xem phim bãi, hơi xa, về muộn, ngủ luôn một giấc. Đáng đời…
“
Lần trả sách, đứa con gái chủ động: “Này, chỉ mất năm ngày thôi nhé… Hay không? Đừng dại đi khen những kiệt tác… thừa. Người đời khen nhiểu rồi, mình là cái thá gì mà khen. Nếu khen thì khen cái gì mà người đời chưa nói ấy. Thế khen gì, cái gì mới ở đây…”
Một lần, đứa con gái trả sách, nó chìa ra tờ giấy, có mấy câu thơ: “Thơ ai đây? Thơ gì? Đây, sao đánh giá con gái thấp thế “người ta bảo trái tim thiếu nữ/ như thể một miếng thạch đông/xẻ ra trăm ngàn mảnh/rải nam bắc tây đông…”. Đúng vậy không? Tuỳ người chứ… Nhưng của ai? Nhặt được ấy mà… Nhặt của ai? Cẩn thận đấy… Cẩn thận gì? Không biết…”
Hồi học lớp 9, có thời gian phải sơ tán về nông thôn, đi theo trường nhưng việc ăn uống nhờ từng gia đình nơi bọn học trò ở nhờ. Tuỳ hoàn cảnh từng đứa, chủ nhật hoặc cuối tháng về nhà lấy gạo, lấy tiền của mẹ giao cho chủ nhà. Cuộc sống bọn chúng sàn sàn như nhau nên cứ noi theo nhau mà sống. Chuyện tự lo này, bọn con gái tỏ ra vượt trội.
Có hôm thằng con trai hỏi: “Đói không? Không… Đói à? Ừ… . Ăn khoai không? Có. Đợi đấy…” Đứa con gái chạy vào nhà: “Này, ăn đi… Không đói. Con gái thích ăn ốc nhỉ? Nói mò. Đã ăn đâu mà nói mò… Vẫn thế thôi…” Người ngoài đố hiểu chúng nó dùng tín hiệu hay mật mã gì. Vậy mà chúng hiểu hết.
Hôm sau, thằng con trai bê một rổ ốc sang nhà tụi con gái. ‘’Này, tha hồ nhể… Mò sông đấy… Ăn ốc nói mò đây…” Bọn con gái ồ lên sung sướng, đấm đứa con gái thùm thụp. “Nhất mày… nhì tao nhé… Chẳng hiểu nhất nhì cái gì, chỉ thấy chúng ôm nhau cười. Tiếng cười trong vắt như tiếng chim sớm mai.
Vào lớp 10, lại về “mái trường xưa” mà vì bom đạn, chúng phải sơ tán về miền quê xa xôi một thời gian. Cái miền quê xa xôi đó là một dấu ấn trong đời học sinh, cái thời “tuổi học sinh, vui như hoa, tươi như hội/nóng hổi như thắng năm/ tươi như phượng nở còn nằm trên cây/ hiền dịu như gió xuân bay/ sáng trong như nước suối đầy trên non. Thơ của bạn bè xửa xưa, chẳng nhớ của ai”. Đứa con gái đưa cho thằng con trai bài thơ dở dang trên. Thằng con trai thấy hồi hộp nhịp tim khi đọc những dòng thơ rất học trò đó, trái tim học trò của nó cứ thấp thỏm, nao nao, sao sao ấy.
Ừ, lạ! Đến tên nhau cũng không dám gọi huống hồ lại gửi cho nó hẳn một bài thơ, lòng chàng xôn xao là hiển nhiên.
Rồi cái điều mà bọn học trò chẳng bao giờ nghĩ tới đã bay vào lớp. Qua học kỳ hai, cả khối 10 ồn ào, chỉ bàn chuyện đi ở. Cùng với chọn chỗ đứng trong tương lai khi ngấp nghé cửa trường đại học, chuyện nhập ngũ ồn ào và tác động mạnh hơn cả. Bọn chúng chưa tròn 18, nhưng chẳng bao lâu cũng sẽ tới thôi. Thời gian là cái gì đó khắc nghiệt không chỉ với tuổi già, mà giờ đây, với tuổi trẻ cũng là sự khắc nghiệt.
Cả lớp có hơn hai chục đứa con trai, hầu như đều có bố mẹ công tác trong quân đội, cuộc sống đời lính không xa lạ với chúng, nhưng những ngày này, khi cuộc sống đó đang xích lại gần, như chạm được vào tay, lại thấy thương cái ngây thơ học trò. Giữa mơ màng đời trai chinh chiến và ngồi ghế nhà trường, khác nhau nhiều lắm.
Những ánh mắt trao nhau trong không khí đi ở này rõ ràng hơn, mạnh dạn hơn.
Thằng con trai như chắc chắn sẽ nhập ngũ. Nó lớn hơn bạn bè nửa tuổi, vẫn cùng trang lứa nhưng người đọc lý lịch sẽ nhằm vào nó đầu tiên. Chuyện nhập ngũ với nó không thành vấn đề, chuyện nó với đứa con gái mới làm nó chộn rộn nhiều hơn. Nó chưa biết làm cách nào để tiến được gần hơn con bé. Nó đến trường học trong vẩn vơ nghĩ với quyết tâm, tối nay sẽ chờ nó ở cầu thang, nói cái điều ngập ngừng, cái điều gì chưa rõ, vẫn mơ hồ, chưa có tên gọi, vẫn lơ lửng trước mặt, nhưng không thể bắt được.
Đứa con gái đến gần nó lúc nào mà nó không biết: “Này, nghĩ gì mà hồn để trên cành cây thế. Cho cái này và phải đọc rồi làm đúng theo hướng dẫn, không được sai, nghe không?”
Tất cả câu nói của nó cứ như mệnh lệnh phải thực hiện. Bọn con gái nó có cái uy ngầm kinh thật. Thằng con trai thấy nó chìa ra phía mình cuốn sách: “Cầm lấy!” Và nó đi về lớp nó, không ngoái lại, để lại cái sửng sốt cho thằng con trai.
Tối đó, vào giờ mà người lớn cơm nước xong xuôi, nằm nghỉ thư giãn, nghe đài, nó xin phép bố mẹ rất đàng hoàng, sang nhà thằng bạn, nhà gần đó, trao đổi chuyện nhập ngũ. Chuyện nhập ngũ của nó, mẹ nó quá rõ, nên cũng lo, sao mà không lo khi ở nhà còn có mẹ, bỗng dưng ra ngoài xông vào hòn tên mũi đạn, nhưng người ta an ủi: “Cứ lên đường tập trung huấn luyện đã…” Ai mà chẳng có thể nói câu đó, bâng quơ, rơi vào đâu cũng đúng, nhưng nơi đến mới là hệ trọng. Thân phận bình dân trong xã hội thì phải chịu thiệt thòi, cố vươn lên và vươn được cũng chỉ là số ít.
Nó đến vườn trẻ, nơi gần như lần đầu tiên chúng nó nói chuyện với nhau qua nhịp cầu là một cuốn sách. Đứa con gái ngồi đúng cái chỗ nó đọc sách lần đó, tự động dịch ra: “Ngồi xuống đây… Có giấy gọi chưa?...” “Rồi, đến nơi tập trung, đi khám bệnh đã rồi mới quyết… Chắc chẳng vấn đề gì về sức khoẻ đâu, chỉ là thủ tục. Vẫn thường xuyên hai tay hai xô nước…” Đứa con gái “ Hứ, giỏi, khoẻ thế. Đây không khiến thì sao?” Chẳng ra hỏi, chẳng ra nói.
Chúng nó ngồi im, nghe tiếng đêm thì thầm bằng những âm thanh riêng của đêm. Thời chiến, chiếc bóng điện trên cột lắc lư đỏ quạch như ma trơi, phố vắng, chỉ xào xạc tiếng lá lăn trên đường mỗi khi gió thổi… Đâu đó lắng nghe còn có cả tiếng côn trùng i ỉ, não nuột. Đứa con gái thở dài: “Chán nhỉ, chiến tranh, đánh nhau, sao ghét thế… khối mười lại vãn đi nhiều… Mà cái này mới sợ, đã bao giờ nghĩ tới chưa, đứa con gái nhìn thằng con trai với đôi mắt đen láy, khi hết bom lửa, bao nhiêu thằng con trai lành lặn trở về, bao nhiêu đứa què cụt tàn phế, bao nhiêu đứa không trở về, đấy, đã bao giờ nghĩ về nó chưa?”
Thằng con trai quả thật chưa hề nghĩ về những điều đó, nó chỉ biết đi, đời làm trai, chí làm trai là thế. Đứa con gái nhìn lần nữa, “Sao ngốc thế? Người ở nhà khổ lắm, biết không, biết mòn mỏi là thế nào, biết không? Nó lặp lại hai từ “Biết không?” mà thằng con trai cũng vẫn chưa hề một lần nghĩ thấu đáo. Ngày đó có một lớp người ra trận với tâm hồn tươi trẻ, trong ngần làm sao và cũng có lớp người cứ lo toan, mỏi mòn chờ đợi, tiễn đưa hết người thân yêu này đến người thân yêu khác lên đường ra trận và đêm đêm ôm gối khóc thầm lặng lẽ.
Thế rồi đi.
Hôm tiễn đưa, mẹ đứa con trai nắm tay đứa con gái cùng nhà đứng cạnh. Xe lăn bánh. Đứa con gái chạy dưới lòng đường, thằng con trai ngồi cuối xe: “Linh ơi, đi khoẻ nhé…” “Tâm ơi, học thêm cả phần Linh nữa nhé, học giỏi nhé… chờ nhé… ” Hai bàn tay gần chạm được vào nhau thì xe lăn nhanh hơn, cả hai cánh tay cùng chới với. Cái Tâm, tên đứa con gái, đứng ở dưới đường, nước mắt chảy dài trên má, nhìn làn bụi quẩn lên che chiếc xe chở bạn bè nó đi xa.
Vậy là đến hôm nay, trước khi xa chẳng biết bao giờ gặp lại, hai đứa chưa chạm tay nhau, mới chỉ gọi tên nhau. Lần đầu, tên mỗi đứa được đứa kia gọi nghe thấy thân thiết chen lẫn cả nhung nhớ da diết. Cùng trong một ngôi nhà, mà tình yêu, chẳng hiểu đấy có phải là tình yêu không nữa, cứ lượn lờ bảng lảng, cứ xa xa mong manh, cứ nhẹ vờn dìu dịu trong cái khoảng trời tình cảm rất đỗi học trò bao bọc bởi tiếng chim trong trẻo và một vườn hoa khoe sắc. Cả hai cứ như tự nhiên, như vô tình bảo vệ cho sự thanh cao, tinh khiết.
Đâu đó vẫn như thấy có một bí hiểm bảo vệ cho cái dáng cao gầy lộc ngộc ở đứa con trai, bảo vệ cho dáng liễu dịu dàng ở đứa con gái.
Lá thư đầu tiên, viết nhiều ngày, từ giây phút đầu chia xa, rồi rèn luyện, rồi lên đường vào B của Linh gửi cho Tâm:
Tâm ơi, Linh thấy sự trống rỗng, người nhẹ bỗng chơi vơi khi chiếc xe tăng tốc, mắt mờ đi và nhoè nhoẹt hết. Một bức màn mỏng xám rất khó chịu phủ che. Vậy là xa Hà Nội và những thân thương, trong đó có cả những người thương, người vô cùng thương mến. Bên tai Linh, văng vẳng tiếng của Tâm, cái tiếng “khoẻ nhé…” như vẫn rơi đâu đây và rồi còn cả nhiều tiếng khác nữa, được nghe Tâm nói, trong những lần ít ỏi, quá ít ỏi nói chuyện với nhau nhưng lại trong chuỗi quá nhiều ngày chúng ta biết nhau. Thôi thì, biết sớm đành nói ít đi vậy.
Người ta bảo yêu thì hay ghen, hay giận, hay hờn… Với Linh, Tâm chẳng có gì đáng giận, hay hờn hay phải ghen cả, nhưng lại có chút tiếc nuối. Tiếc vì chúng mình chẳng nói được gì với nhau. Hình như, tình cảm vẫn còn đang phôi thai, đang lớn lên từng ngày, nhưng nó lại vẫn cứ vẫn mãi dạng “phôi thai và vẫn chỉ lớn lên từng ngày” thôi. Những lời ngọt ngào dành cho nhau chẳng có, cũng chẳng có những ánh mắt dành cho nhau. Chỉ toàn những ngập ngừng không thể nói ra, một vật cản chắn ngang, một sự ngại ngùng, e ấp. Ừ, bây giờ Linh cứ hỏi mình, cứ tự trách mình, sao thế? Cái ngại ngùng đó chính là nguyên cớ của tiếc nuối, đến hôm nay chỉ còn biết tự trách mình. Biết chẳng thể nào níu giữ lại được rồi, nên bây giờ chỉ là những lưu ảnh của những lần đó, những phút giây bên Tâm. Cũng có thể vì ít lời cùng nhau nên cũng không có hờn, giận hay ghen tuông. Nhưng hơn cả lại là nhiều suy nghĩ về nhau.
Viết đến ánh mắt, Linh lại nhớ bài quan họ “yêu nhau đứng ở đàng xa/ con mắt lúng liếng bằng ba đứng gần…” Ờ, con mắt, cái hôm hẹn ở vườn trẻ, Tâm nhìn vào mắt Linh, hỏi, khi nói về những mất mát của người ra đi ấy, có nhớ không? Đó là ánh mắt thể hiện nỗi lòng người ở lại, người ở lại có trăm ngàn nỗi lo toan mà nhiều người ra đi không hiểu hết, ánh mắt đó không lúng liếng mà cứ vời vợi sâu. Chiều sâu đó “ai đo cho lường”. Nhưng ở một chiều khác, Linh thấy ánh mắt đó ấm áp, sự ấm áp thể hiện ở chiều sâu của sự cảm thông với những mất mát của người ra đi. Phải có sự thấu hiểu nỗi đau người khác mới nói được như vậy, sự thấu hiểu đã tạo nên sự nồng ấm của con tim và mới nói ra được những gì thẳm sâu trong tâm hồn.
Cái tối ngồi vườn trẻ ấy, Tâm biết không, có lẽ sao trời vẫn ít hơn những điều Linh muốn nói. Thật đấy, mà Tâm có đếm được bao nhiêu sao trời đêm đó không? Nhiều vô biên phải không? Vậy đấy, những điều Linh muốn nói là vô biên, là con số 8 nằm ngang. Bây giờ xa quá rồi, Linh muốn nói thế này, người đời đố nhau đếm được lá rừng, còn Linh, đố ai đó đếm được sao trời đấy. Đố người ấy đấy. Khi nào nhớ nhau, Tâm cứ ngẩng mặt lên đếm sao trời để thấy từng nỗi nhớ của người trai nơi xa. Ở một nơi nào đó, Linh cũng sẽ ngẩng mặt đếm sao trời để tìm ra đôi mắt của cái người phương xa đó. Nhớ nhiều ánh mắt đó lắm. Người phương xa ơi, nhớ một chút về nhau, ôn một vài kỷ niệm cái ngày nào sơ tán “ăn ốc nói mò…” cho lòng ta yên tĩnh trở lại.
Những ngày huấn luyện ở một nơi heo hút của tỉnh Phú Thọ, rồi kết hợp giữa rèn luyện và hành quân, bọn Linh cứ tiến sâu vào miền trong, nghe đâu đích đến là một vùng núi Quảng Bình. Bọn Linh sẽ hội quân ở đó, chờ đợi một điều gì đó. Giờ thì mọi điều phải làm theo lệnh. Thông tin đến rất chậm và chỉ là tin thắng trận cho lòng người háo hức. Đêm đi ngày nghỉ. Mọi thứ trên vai, gần ba chục cân, nặng quá, lính vất dần những thứ không cần thiết cho cuộc sống thằng lính, chỉ cần bộ quần áo và cái võng, cái tăng che mưa, đương nhiên là cả súng đạn. Súng đạn không còn là thứ đồ chơi trận giả ngày bé mà là hàng thật, hàng giết người, Linh bỗng thấy ghê ghê. Đêm ngủ, vô tình lúc nào đó, quờ tay chạm phải, thấy lạnh ngắt vị thép.
Một vài phác thảo “chân dung” người đi xa thế nhé. Đã hơn hai tháng hành quân rồi vẫn chưa đến đích Tâm ạ, tuy vẫn trên “đường chúng ta đi”, nhưng đã cho Linh nhận biết sự thật rõ ràng hơn, lính tráng hơn, cuộc đời hơn. Linh chưa đến đích mà dọc đường đã nghe bao chuyện kể của người lính về người lính. Rất hay, rất thú vị, gây cười và vô cùng sâu sắc, cái sâu sắc cho ta hiểu thêm sự thâm thuý của người lính từng trải, người lính trận mạc.
Linh kể một chuyện nhé:
"Có một anh nông dân vùng quê khu bốn luôn bị bom ném. Anh này đã từng suýt chết bom một lần, nên sợ, không dám đi đâu xa, suốt ngày ru rú trong hầm kèo. Một hôm trời xì xầm như sắp đổ mưa, anh ra khỏi hầm để ngắm trời ngắm đất. Bỗng một quả bầu già đứt cuống rơi cái bịch ở gần chỗ anh ta đứng. Anh lao vào hầm, vướng quả bàu, ngã, tưởng quả bom, nghĩ chết rồi. Lúc đó mới thấy thương vợ, thương con, anh quay đầu vào nhà, nói to: “Thôi, mạ mi ở lại, tao đi đây…” Nhưng bỗng nghĩ, người lính trước khi chết phải hô khẩu hiệu, để tỏ chí khí, nên anh hô to: “Đả đảo đế quốc Mỹ và Việt Nam muôn năm” rồi nằm úp mặt, cứng người, chờ bom nổ.
Chị vợ thấy anh chồng nói với mình là “đi”, vội ra, lại nghe thấy chồng hô khẩu hiệu cũng giật mình, đá phải anh chồng, ngã. Nhìn ra, thấy anh chồng đang úp mặt bên quả bầu, chờ tiếng bom. Cười sằng sặc:
-Thôi, đừng hô nữa, bom nổ bây giờ. Đây, bom đây. Nói rồi lật anh chồng lại: “ bom đây, bom đây…”
(Chuyện sưu tầm trên mạng-Hải Thanh biên tập)
Chuyện xong, một ông Mao Tôn Cương bàn rằng: Khí phách anh hùng của một dân tộc không nên tô vẽ, đề cao quá đáng. Thật ra, nhân dân của bất cứ dân tộc nào cũng sẵn có dòng máu anh hùng chảy trong huyết quản. Chỉ có điều phát huy và động viên đúng nơi, đúng lúc sẽ có tác động lớn, nếu không, nhiều khi làm trò cười cho thiên hạ.
Con đường những người lính mà bọn Linh đang bước là con đường kế tiếp của các bậc tiền nhân. Chẳng con đường khai phá nào là không có máu và mồ hôi chảy hết. Chỉ có điều, nỗi đau bao giờ cũng chỉ là người dân gánh chịu, bão dông bao giờ cũng đổ lên đầu người dân. Còn vinh quang ư, vinh quang chỉ có một số được nhận, vì thế mới có câu “nhất tướng phong hầu, vạn cốt khô”.
Đêm rừng sâu lắm rồi, ở rừng mới hiểu rõ tiếng “rừng sâu thăm thẳm”, cũng như Linh vài tháng qua đã hiểu thêm, đường ra trận không vui như trảy hội đâu, thư sau Linh sẽ kể nhiều chuyện tiếp. Hơi vội vì bất ngờ có giao liên đi ra, phải kết thúc bức thư đầu tiên này gửi cho Tâm, mong sẽ không thất lạc. Chào Tâm.
Bức thư được Linh viết từng đoạn từng đoạn, tranh thủ những giờ phút nghỉ ngơi như ghi nhật ký và kịp gửi cho giao liên trong một đêm nghỉ ở bãi khách. Một trường hợp may mắn. Vì mọi liên lạc ngày đó qua thư từ rất chậm, thư đến tay người nhận, người viết có thể đã hi sinh hoặc chuyển đơn vị đến một nơi xa lắc nào đó trong dãy Trường Sơn. Địa chỉ người viết là rừng sâu thâm u, ai biết được nơi đó ở đâu?
Nửa năm sau, thư đến tay Tâm. Bức thư cũng vượt đèo, vượt dốc qua cả dãy Trường Sơn mất hơn ba tháng trời, đã đành, vì đó là chiến tranh. Chiến tranh, chiến tranh! Tội vạ đó thằng chiến tranh phải gánh. Bà mẹ Linh mang thư của con trai viết cho cô bạn cùng nhà ra xem, mới té ngửa con mình yêu con bé. Cái gọi là yêu của nó cũng vẫn như chưa bộc lộ rõ, vẫn chỉ như là mới biết nhau. Tình bạn thì đúng hơn. Nhưng bà nhận ra, đó là một thứ tình cảm ngây thơ thần tiên học trò. Bà sửng sốt, qua mấy tháng trong quân đội, thằng con này khác hẳn thằng con trai mới ngày nào vẫn lổng ngổng ở nhà. Chiến tranh làm cho nó lớn lên nhưng cũng già đi, bà chép miệng, thở dài, trống ngực bỗng dồn lên, đau nhói nỗi thương con. Nó đi, đi rất xa, đang ở một nơi nào đó mà bà không biết.
Tâm mở cửa cho mẹ Linh. Bà nhìn con bé chăm chú. Ôm lấy nó và nói: “Con có thư của Linh”. Nó vẫn là đứa con gái mỗi khi gặp bà ở cầu thang hay bể nước công cộng. Mỗi khi gặp, nó cất tiếng trong veo:“Cháu chào bác”. Vậy mà bỗng chốc, vì mối tình con trai bà, bà bỗng thấy nó thật gần gũi. Bà bảo đọc thư của Linh đi và xuống nói chuyện với bà.
Tâm đọc thư Linh mà lúc cười lúc khóc. Mấy tháng qua, Tâm tập trung vào thi tốt nghiệp. Ngưỡng cửa vào đời đang mở. Chỉ đêm về, những khi tỉnh mơ mơ tỉnh, nhớ về thằng bạn cùng nhà, thấy hình ảnh của Linh và ký ức những năm xa xưa về cùng với những giấc mơ. Lúc này đọc thư, một tình cảm khác lạ trào lên. Bức thư như một chất xúc tác vào kỷ niệm những năm vừa qua. Bao nhiêu hình ảnh về chàng trai vừa lên đường, cái nơi xa xôi nào đó, như cùng thức dậy trong lòng cô bé một cách đáng yêu. Lúc đáng yêu thì cô bé cười, còn khi chàng trai ôn lại kỷ niệm cái đêm mà chàng ta ngồi đếm sao, thì cô lại khóc. Viết thư cũng tình cảm ra phết, vậy mà cũng đã có lúc mình nghĩ, hắn chỉ biết đánh nhau.
Linh rất thân của Tâm, Vậy là đã gần nửa năm, nửa năm và còn bao lần nửa năm nữa, tớ sẽ được gặp lại chàng trai cùng nhà, xông pha sương gió, gìn giữ quê hương. Bỏ đi những gì mà chúng ta vẫn cho là sáo rỗng, tớ biết trong cậu cũng nhiều suy nghĩ, nhưng để hiểu suy nghĩ như tâm trạng phụ nữ, chắc không thể. Suy nghĩ của cậu có thể lớn hơn, và có thể sâu sắc hơn, vì đó là suy nghĩ của người ra trận.
Tớ nhớ lắm cái tối mà cậu ngồi đếm sao để xem lá rừng nhiều hay sao trên trời nhiều đó. Cậu nhìn mắt tớ và tớ cũng nhìn mắt cậu. Mắt cậu lúc đó muốn nói điều gì mà lại không nói ra được. Một lúc sau, cậu quay đi, để lại trong tớ hụt hẫng. Chắc cậu không biết, lúc đó, tớ muốn thụi cho cậu một quả đâu nhỉ. Thụi thật đau ấy.
Lại nhớ thêm nữa, cái hôm tớ bị trẹo chân. Giúp thì giúp, cứ như làm ơn, người đâu mà khô mà cứng đến vậy. Gặp rồi cũng chỉ hỏi cái chân, cái chân hôm đó nó trả lời thế nào? Lý ra, con trai phải khác, phải hỏi kiểu biết quan tâm, chăm sóc con gái. Tớ dạy cho mà biết, nếu lần sau, ngộ có gặp ai đó cũng giống hoàn cảnh tớ, cậu phải tỏ ra nam nhi hơn, rõ chửa?
Nhưng mà sao ấy, tớ thích nhất thời gian chúng mình sơ tán. Nếu lâu hơn nữa, cậu sẽ con trai hơn. Cậu nhớ rổ ốc mang sang nhà bọn con gái không? Bọn chúng bảo thằng ý để ý mày. “Mày” là đứa nào, biết không, và có thật vậy không? Nhưng thích nhỉ? Nghe chúng nó nói lại, tớ mới biết là chính cậu mò ốc ở sông. Cậu cũng biết làm những công việc nhà quê đấy chứ. Ngày bé, tớ rất hay được về quê, quê nhà tớ, những sản vật của ao hồ nhiều lắm. Cậu làm tớ nhớ lại cái ngày tớ cũng từng mò cua, bắt ốc đấy. Nhưng tớ là tớ mò để kiếm ăn, cậu thì chơi bời vớ vẩn và thêm chút nịnh đầm, đúng không? Nếu cậu thích, hết chiến tranh, về quê tớ, một vùng “chiêm khô mùa thối”, cậu sẽ biết không chỉ như vậy, đặc sản quê tớ nhiều lắm, trong đó phải đặc biệt kể đến các hang động trầm tích cả triệu năm. Cả triệu năm để tạo nên những kỳ quan. Nhưng kỳ quan lớn nhất mà thiên nhiên tạo ra, theo tớ, là những đêm đầy sao, để ở đó, có những chàng trai lãng mạn, nhìn lên trời đêm mông mênh trong đêm tối mà trí não đầy ánh sáng, người đếm từng ngôi sao và so nó với lá rừng là người kiên nhẫn và đương nhiên phải có bộ óc tuyệt vời. Nhưng sao mà chàng trai đó ngờ nghệch thế!
Ừ, ngay khi viết xong thư này cho cậu, tớ sẽ ra ngoài trời đếm sao. Cậu bắt đầu nhìn ngôi sao nào? Tớ sẽ nhìn sao thần nông. Đấy, cái gầu sòng… cậu biết không, ông ngoại tớ chỉ cho tớ mãi, tớ mới nhận biết được, Cậu hãy hướng ra bắc, nhìn sao Bắc đẩu, hướng đó có nhiều người thương nhớ cậu. Tớ cũng sẽ đảo mắt qua đó, xem có thấy cậu nơi đó không và có dịp, tớ sẽ vào thăm cậu.
Không hiểu sao, thật tình, tớ mong một cái gì khác cơ, muốn viết cho cậu một cái gì khác cơ. Chuyện anh phi công và cô kỹ sư thuỷ sản, cậu nhớ không, một cặp chim trời cá nước, Có phải họ vẫn sống, họ lấy nhau và sẽ sống hạnh phúc không? Chẳng hiểu sao tớ cứ nghi nghi, họ không gặp nhau được đâu. Người xưa ví chim trời cá nước là nói chuyện khó gặp được nhau. Hôm đó cậu nói, một cái gì đó không thật trong câu chuyện. Đó là cái kết, cái kết không thật. Chiến tranh là chiến tranh, đừng tô hồng, lãng mạn hoá cuộc chiến. Tớ đồng ý, vì chiến tranh không phải trò đùa, đâu đó nói như vậy đấy. Hơn lúc nào hết tớ muốn biết sự thật ở chỗ cậu. Nếu sự thật đau lòng quá, người ta cũng đừng nên để cho thêm một người khác chết trong mòn mỏi chờ đợi. Một người ngã xuống thì nỗi đau một, nếu để thêm một người nữa thấp thỏm, ngắc ngoải thì đó là cộng thêm độc ác.
Này, tớ bỗng nhận ra, tên cậu ghép với tên tớ thành một từ. Nếu để tên cậu trước, Linh Tâm, nó hao hao cái nghĩa của người ở chùa, đi tu, bóng dáng khói nhang nhà Phật. Còn nếu để tên cậu sau, Tâm Linh, lại có nghĩa của một sự duy tâm, màu sắc mê tín, nó thể hiện cái điều chưa ai và chưa có thể giải thích được. Cả hai từ ghép đó, tạo trong tớ cái gì bất yên, nóng ruột lắm, bụng dạ cứ nao nao từ khi tớ đọc thư cậu, nghe chuyện cậu kể về quả bom “bầu khô” với tính nhút nhát của ông chồng đã từng chết hụt và những bom đạn mà người dân vùng tuyến lửa hứng chịu. Tất cả đều không vô cớ đâu, cậu biết không, hở ngốc? Sự chịu đựng của con người là có giới hạn chứ không phải vô biên. Nhưng mà dù sao, ở một góc độ nào đó, tớ vẫn tin Linh ạ.
Con người cần một sự “bảo lãnh”. Sự bảo lãnh đó có thể ở đấng tối cao. Cả trong tâm linh và cuộc sống đều có đấng tối cao. Anh chồng chết hụt là cũng có số của nó. Tớ hi vọng cậu sẽ tránh được mọi hòn tên mũi đạn và tớ chờ, như tớ đã nghe thoảng trong gió tiếng “chờ nhé” của cậu. Và bây giờ, tớ vẫn nghe thấy. Về nhé, tớ chờ. Tâm đây.
Nhờ mối quan hệ trong khu gia đình quân đội, những tướng tá từ mọi mặt trận trong giải đất này, đều có mặt ở khu nhà quân đội này. Bức thư cô hàng xóm lặn lội không biết bao lâu, qua bao nhiêu bàn tay, thật không rõ. Những người được tin cẩn, được nhờ cậy, cầm thư, biết câu chuyện với lời yêu dang dở của thế hệ con cháu, đang cầm súng đứng trong hàng ngũ cha ông, chuyển bức thư vào tận Tây Nguyên xa xôi, mảnh đất của “đất nước đứng lên”.
Thư đến tay Linh. Người đưa thư cuối cùng là một người lính dạn dày khói lửa. Ông cảm động trước mối tình của hai người trẻ, chưa một lần cầm tay nhau, chưa bao giờ nói tiếng yêu, chỉ một lần duy nhất, tận khi chia tay, họ mới gọi tên nhau và ông muốn bọn trẻ nói được những lời của tình yêu. Ông lặn lội và làm được chuyện không tưởng trong thời chiến, bức thư đến tay Linh khi người lính trẻ nằm trên bàn mổ với vết thương lồng ngực. Cô y tá đọc cho Linh nghe bức thư của Tâm, hi vọng tiếp thêm một nguồn sống cho người lính trẻ. Linh áp lá thư vào ngực, máu từ ngực Linh thấm vào lá thư, anh từ từ nhắm mắt nhưng khuôn mặt thì bừng lên, miệng hé nở một nụ cười. Người lính già đưa thư chứng kiến giây phút đó, mắt ngầng ngậng nước và trên khuôn mặt rạm nắng cũng một nụ cười.
19/5/22
.jpg)
