“Quá khứ tuy úa màu…”. Bài hát xưa về tình yêu khi đất nước này ngày đó vẫn chia làm hai, nghe não nuột, buồn da diết. Một sự chia xa không gặp laị, một cái gì đó ngậm ngùi vì mất mát, vì cảm nhận thân phận thiệt thòi. Lại xót xa, lại xao xuyến thêm vì đó là giọng học trò. Sự việc đó xảy ra, vào cái tuổi con người dễ xúc động nhất, tâm hồn mong manh dễ xao xuyến nhất. Ngày đó, ừ sao nhỉ? Ngày đó như mới đây thôi, còn có em bên tôi, tôi khi đó là của một thời trai trẻ. Cả em và tôi, đều như tờ giấy trắng, thơm phảng phất mùi giấy mới và lấp lánh những dòng chữ màu mực tím học trò trên các trang vở. Nhưng giờ thì, quá khứ úa màu và tôi thì nuối tiếc. Tuổi mộng mơ đẹp kỳ diệu, huyền ảo làm sao, thần thánh và thiêng liêng làm sao. Từng lớp, từng lớp ký ức ùa về khiến tâm hồn xôn xao, xáo động, ta như thấy lại ngày xưa yêu dấu.
Hằng ngày, nhìn những đứa trẻ tuổi tôi ngày đó, thấy những ngày thơ dại trong veo đó đang trở lại, đang chờ ngóng đâu đây, rộn lên một cái gì vui vui ấm áp. Ngày đó không thấy chút gì đáng nhớ, đáng yêu cả, nhưng bây giờ nghĩ lại, đó là những phút giây thăng hoa, lãng mạn và kỳ diệu nhất trần đời, nó vỗ về mang lại sự dịu êm trong lòng, nó làm hồn ta lâng lâng. Đâu đã úa màu? Đây, em vẫn bên tôi thân thiết. Lại thấy khoảng trời mộng mơ, lại thấy con tim với nhịp đập bồi hồi, lại thấy những xao xuyến đến si mê, khi ta bên em những buổi đi học. Nhà trường ngày đó có thêm sự cuốn hút.
Nói qúa khứ chưa úa màu là nói gượng. Quá khứ vẫn úa màu. Chẳng có gì có khả năng tồn tại với thời gian, huống hồ quá khứ của con người. Con người, một loại động vật, dễ quên quá khứ, rất nhiều khi còn muốn vất bỏ nó, nếu quá khứ đó xấu xa, nếu quá khứ đó không mang lại niềm kiêu hãnh của người đó. Đó là sự bạc bẽo mà rất rất nhiều con người không nhận ra, vì thế, cũng không biết xấu hổ.
Nhưng với tuổi non tơ thì khác. Ngày đó chúng ta không gian trá, chúng ta ngây thơ. Ngày đó khác ngày hôm nay ở sự trắng trong đến ngốc nghếch, khờ dại. Chẳng thể nào quên khi lần đầu, buổi thơ ngây đó, ta vấp vào sự nhớ nhung, cái nhớ nhung không màu, không vị nhưng lại vẫn cứ cảm thấy hồn cốt nó thoang thoảng, lờ mờ, bảng lảng. Đó là nỗi nhớ tuổi thơ, nỗi nhớ học trò. Nỗi nhớ học trò như màu hoa, màu hoa trong veo, không màu, mang đầy kỷ niệm nhung nhớ.
Rồi thì nỗi nhớ cũng hình thành rõ nét, nó khi màu tim tím, nó khi màu xanh xanh, cũng có khi nó biến thành màu phượng đỏ rực, hối hả, vội vã, tươi rói, bùng cháy trong cái nắng tháng năm.
Nói về hoa và màu gắn với thời học trò, tôi có ba ấn tượng. Màu đỏ của phượng như đã nói, màu tím của mực tím nhớ thương, mềm mại, hiền lành và màu trắng tinh khiết không phôi pha bạc màu của áo dài nữ sinh.
Màu trắng áo dài thời tôi ít lắm. Tôi chỉ có kỷ niệm nho nhỏ về màu trắng áo dài này khi tôi đã mười tuổi. Ngày đó, trường Trưng Vương chỉ toàn nữ sinh. Hôm đó đi ngang phố Hàng Bài thì tan trường, các cô gái cỡ mười hai mười ba ùa ra qua cổng và tản về các phố mà tôi cứ tưởng như đó là đàn bướm trắng, đàn bướm mà tôi từng bắt gặp cũng trong sự ngỡ ngàng, ngày tôi bé tí mới năm sáu tuổi, khi đó gia đình tôi tản cư ở chiến khu Đông Triều, chạy giặc Pháp, phải trốn vào rừng. Ấn tượng đẹp và lạ nên cứ lưu giữ trong tôi mãi. Tôi đứng lại và nhìn các nữ sinh trong giờ phút tan trường và ký ức ngày còn bé tí bỗng sống lại. Tôi nhớ mình đã ngắm nhìn các nữ sinh tan trường như ngắm đàn bướm cả trăm cả ngàn con ngày trước. Chúng phấp phới, chúng múa lượn như các nữ sinh trong tà áo trắng tinh khiết trước cổng trường hôm đó. Tôi từng ước, giá mình là con gái để được mặc đồng phục áo dài trắng nữ sinh, đẹp mê mẩn. Cái đẹp thanh tao, trong trắng khiến thằng bé mười tuổi cũng nhận ra. 
Cũng còn một cái đẹp ấn tượng của màu trắng là màu trắng hoa sưa. Ở bách thảo-Hồ Tây, trước cổng trường Chu Văn An không xa, thủ phủ của hoa sưa Hà Nội. Tháng ba, hoa sưa nở trên cây từng chùm và rơi xuống mặt đất thành một thảm trắng chạy dài con phố, phủ kín mềm mại thêm nét tinh khôi và mỏng mảnh như một dải lụa trắng. Các nữ sinh hôm đó nơi đây cũng mặc đồng phục áo dài trắng. Đông lắm, nhiều lắm, những bóng áo dài bó những đường cong chưa thật thiếu nữ cho ta nhận ra sự trong sáng, hồn nhiên và rất trẻ con. Những búp tay bé nhỏ, trắng ngần nhặt những cánh hoa sưa trắng phau, thấy lại cả một thời còn nhí nhảnh, ngây thơ, vô tư ngày xưa xa lắc. Chẳng vậy, hoa mang nữ tính!
Màu tím gắn bó với học trò là màu mực viết. Xưa, ta thường được học viết bằng ngòi bút lá tre, ngòi bút được cắm vào cán gỗ tròn gọi là quản bút. Ngòi bút được chấm vào lọ mực tím, rồi viết lên giấy trắng. Chữ viết bằng mực tím nổi lên trang giấy trắng học trò rõ ràng, sáng sủa, tinh khôi. Nó là một dấu ấn. Nhưng nó cũng vô cùng đơn giản như một trò chơi con trẻ, như một nét chấm phá đầu tiên của cuộc đời con người. Con người bắt đầu được trang bị kiến thức để tự đứng trên đôi chân của mình bằng màu tím đơn sơ, dịu nhẹ, phơn phớt man mác đó.
Có nhiều loài hoa sắc tím. Nhưng gần đây, loài hoa gắn với tháng năm, gắn với học trò hơn cả là màu tím bằng lăng. Bằng lăng có loại tím nhạt, có loài đậm hơn, có loại khi nở tạo thành chùm dài như đuôi con chồn, con sóc. Màu tím bằng lăng là một màu tím nhẹ nhàng, bình dị, rất dễ nhận ra chất dân dã của hoa. Tháng năm, nhìn bằng lăng nở, ta thấy bịn rịn buồn buồn. Hoa gây ấn tượng về chiều sâu, về nỗi nhớ thầm, về tình yêu còn chưa dám ngỏ, về một cuộc chia ly khiến cho tất cả cùng lưu luyến xen lẫn luyến tiếc.
Nhưng hơn cả là phượng. Phượng có màu đỏ nóng hổi, tràn đầy sức thanh xuân, sức trẻ. Phượng cháy đỏ cho cảm giác rạo rực, hừng hực, sôi nổi. Phượng cũng thể hiện sự nhiệt huyết và tâm hồn thiết tha.
Từ lâu rồi, mỗi kỳ phượng nở, dãy phố có nhiều phượng được gọi là những hàng cây đắm say. Ai cũng có một thời hoa phượng, nên hàng phố nhiều cây phượng luôn là cảm hứng xôn xang cho nhiều lớp người. Có lớp người chìm đắm như bắt gặp dĩ vãng xưa, có lớp người say sưa trong phút lãng mạn. Còn có một lớp người đông đảo bắt đầu làm quen với hoa, sẽ gắn bó với nó cả chục năm, tích tụ thêm những kỷ niệm và tình yêu với hoa. Nhưng hơn cả, mùa phượng nở luôn gợi nỗi nhớ, dắt ta về những kỷ niệm đẹp, êm ả. Cứ thấy phượng nở là tâm hồn ta nôn nao, đắm say, là tràn trề ký ức đẹp, là thèm muốn khát khao.
Những ước vọng viển vông đều bắt đầu từ những dòng mực tím, từ những khao khát cháy bỏng lửa phượng và từ trong veo tinh khôi của những cánh hoa sưa.
Tôi phiêu bạt mấy chục năm giờ lại đi bên hàng cây xưa với những kỷ niệm mờ ảo. Đâu đâu cũng thấy kỷ niệm. Có phải đây, chỗ tôi và em khắc trên cây hình trái tim và tên hai đứa. Cây phượng xưa đã trở thành cổ thụ, bóng trải rộng và gốc cây xù xì. Những khe nứt của lớp vỏ trên thân cây đã xoá mất hình khắc xưa. Bóng em xưa vẫn đâu như chỗ này. Không, chỉ là thinh không im ắng, lặng nghe tiếng ve nhả những giọng ru buồn mà bỗng con tim thổn thức… Bạn cũ đã mỗi người một phương trời, một số phận, chẳng còn mấy đứa giữ liên lạc. Có một đứa sống đời học trò, giờ cũng đã xa. Tất cả đều đã an bài, đều như thoả mãn hoặc chấp nhận số phận. Chỉ riêng tôi vẫn cứ lơ mơ. Tôi vốn bị bạn bè xưa cười với những hão huyền vớ vẩn. Ngày đó tôi chỉ nói về tương lai, còn lúc này đây, tôi nghĩ về dĩ vãng. Dĩ vãng chất chứa trong tôi là những mảng màu học trò, mảng màu đỏ, trắng và tím. Tôi đứng đây, rưng rưng trong màu kỷ niệm, nghe gió lạnh thổi vào hồn mà tê tái buồn. Nỗi buồn chỉ muốn im lặng, thủ thỉ, thầm thì riêng với chính mình. Tôi nhẩm gọi tên những bạn cũ, tôi thầm gọi tên em.
Trả lời tôi là tiếng rì rào của gió. Tôi đang đi trên con đường học trò xưa mà bây giờ mới hiểu hết nỗi đắm say, si mê trong hiu hắt buồn của nó, tôi bỗng thương nó vô bờ. Thương nó cũng chính là thương tôi. Cuộc đời khổ đau luôn nhiều hơn vui sướng, đắm say. Cái vui cũng ngắn ngủi hơn những u hoài buồn nhớ dằng dặc. Tôi mong cùng trên con đường này có một ai đó chờ đợi. Không, chẳng có ai! Vậy là chúng ta cũng đã trở về với cô đơn. Nỗi đau đó khiến ta thương nhớ ngày xưa, ngày xưa học trò đó và quá khứ vẫn chưa úa tàn. Tôi mong nó mãi vậy.
Tôi đang sống cùng quá khứ xưa với những kỷ niệm đỏ, trắng, tím của tôi. Những sắc màu đó, năm nào cũng lặp lại trong tháng năm với vô vàn ký ức thân thiết.
26/5/22
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét