Về phát biểu của Mẹ Nấm

Về phát biểu của Mẹ Nấm-Nguyễn Ngọc Như Quỳnh

Mấy hôm nay, đọc phê phán của Nguyễn Đình Ngọc về nhận xét của Quỳnh (về nước Mỹ đang vướng vào dịch cúm Tàu, về sự vĩ đại của nước Mỹ, về tổng thống Trump), quả thật mình bất ngờ. Tìm phát biểu của cô và cả phát biểu sau này của cô về lực lượng DLV, Ak-47 (ở trong nước và ở Mỹ) lại thấy chẳng có gì là ghê gớm với người trong nước cả. Vậy thì chuyện là thế nào?

Sau bài của Nguyễn Đình Ngọc (và đôi lần ông còn nói lại) là 2 bài của Huỳnh Thục Vy và Phạm Thanh Nghiên (Hai bài này của Nghiên và Vy hầu như không liên quan gì đến phát biểu của Quỳnh) khiến tôi phải đặt câu hỏi, vì sao Quỳnh bị đối xử như thế?

Về những phê phán của Nguyễn Đình Ngọc, tôi thấy đọc bài của Nhã Duy là đã có thể trả lời được. Nếu cứ phê phán dài dài như Nguyễn Đình Ngọc, có lẽ cũng chẳng tốt hơn, rõ hơn, mà ngược lại, đào thêm hố sâu chia rẽ. Với bài của Nghiên, thì Nghiên viết từ đầu bài: “Bài viết này để làm rõ hơn nhân cách của chị Quỳnh, không liên quan đến các phát ngôn về nước Mỹ hay Tổng thống D.Trump”) còn bài của Vy, tôi nghĩ, cũng mang mối quan hệ cá nhân, cái cá nhân Vy –Quỳnh có khác biệt, khác biệt này nhiều, có thể khó hòa hợp.

                  Tôi nghĩ bài viết của Quỳnh liên quan đến hiện tình nước Mỹ. Ở bên đó đang chuẩn bị bàu tổng thống, đang có dịch và phần nữa, ông tổng thống hiện tại như luôn có trong đầu những bất ngờ cho dân Mỹ và thế giới với những phát ngôn, hành động và cả những chủ trương chính sách mới để tranh thủ cho bàu cử (như chuyện ông cấp tiền cho khoảng 80 % dân số bị ảnh hưởng vì dịch mặc dù ông đã loại bỏ Obamacare…) Và còn có thể rất nhiều chuyện khác nữa của nước Mỹ, mà dân Việt ta không quan tâm.

                  Về cá nhân, tôi không quen biết Quỳnh, dù 2 chú cháu đã nói chuyện với nhau ở tượng đài Lý Thái Tổ nhưng sau đó có không liên hệ nào khác, tôi chỉ theo dõi hoạt động của Quỳnh và rất mừng khi Quỳnh và gia đình được tiếp nhận định cư ở Mỹ.

                  Tôi đã ở Mỹ đúng thời gian Nguyễn Văn Hải – Điếu Cày được trả tự do với hình ảnh nổi bật là đôi dép nhựa tổ ong và tôi đã phần nhỏ nào hiểu được những ngày đầu được hưởng tự do của những người tị nạn cùng sức ép và các đòi hỏi sau đó của người Việt hoặc gốc Việt bên Mỹ. Liệu cuộc sống và hoạt động của Quỳnh có khác với “bộ đội” Điếu cày? Áp lực lên vai Quỳnh, một phụ nữ, có thể nhẹ hơn? Tôi không biết nhưng đoan chắc, cũng không dễ dàng gì.

                  Quỳnh là nhân vật nổi tiếng, được phu nhân tổng thống trao, tổng thống tiếp, cho thấy ảnh hưởng của Quỳnh lớn, liệu ông Trump có tận dụng những lá phiếu bàu của người gốc Việt? Suy nghĩ và hành động của các chính khách cũng khó lường lắm.

                  Tôi đồng ý với Nguyễn Đình Ngọc, chúng ta đừng “dĩ hòa vi quí”. Phê phán Quỳnh rõ ràng nhất về chuyện này chỉ thấy ở ông Ngọc, còn Nghiên và Vy là chuyện cá nhân, tôi rất ngưỡng mộ Nghiên và Vy, nhưng tôi không đồng ý kiểu như nhân tiện Quỳnh bị ném đá ở bên Mỹ, (lại bồi thêm cho rõ) bằng hai bài viết này. Tôi không đồng ý đưa cá tính, chuyện riêng của nhau ra thiên hạ bình phẩm. Mỗi người đều có nỗi đau riêng trong cuộc sống riêng tư. Ta cần tôn trọng những giờ phút yên ắng, lặng sóng của họ.

                  Xem ra làm người nổi tiếng không thích thú gì. Người tị nạn như Quỳnh lại nổi tiếng tiếp ở Mỹ càng khó, không nói là còn bị “dòm ngó, xét nét). Nhưng nếu những người hưởng quy chế tị nạn chính trị như Quỳnh, Điếu cày, Trần Thị Nga, Tạ Phong Tần… không hoạt động nữa, thì mục đích “xuất khẩu” tù nhân lương tâm đã đạt yêu cầu, những gì gọi là dậy sóng, ném đá vào Quỳnh của Ak và DLV đã thành công, đồng thời chỉ làm cho hàng ngũ đấu tranh cho nhân quyền, tự do, chủ quyền yếu đi.

Vì thế, vẫn rất cảm phục tinh thần đấu tranh của các anh chị, càng cảm thấy Trần Huỳnh Duy Thức rất đáng ngưỡng mộ và trong tôi ông luôn có vị trí xứng đáng.

Thằng Ngân

Thằng Ngân

Được tin thằng bạn thân thuở đẹp nhất của đời người đã đi xa. Đi xa nghĩa là chết. Thương nhớ nó. Lại đọc được cái ký cuả thằng bạn khác viết về nó, tự dưng cũng muốn viết đôi điều, dẫu hình như, cái thân thiết thuở xưa cũng đã đi xa, đi xa bởi vì khi lớn lên, già đi cùng thời gian, mỗi đứa có một hoàn cảnh sống sống, tiếp nhận cuộc đời khác nhau. Cái muốn viết vì là có cái vương vấn ngày xưa, cái thuở chúng mình vô tư, trong sáng, tinh khiết như… chính chúng mình. Có lẽ nó là thằng bạn duy nhất với mình chỉ  xưng hô “mày tao”, không anh em đồng chí gì cả, cũng chẳng cậu cậu tớ tớ gì sất.

Mình vào lính sớm hơn nó một ngày hay vài tiếng gì đó không nhớ. Nghĩa là tụi mình đến trường văn hóa Quân Đội Lạng Sơn trước tụi Nam Định. Phần khai lý lịch khi tham gia cách mạng của mình ngày 13/6/60, vì từ chiều 13/6, bọn Hải Phòng phải tập trung ở thành đội, phố Lạch Tray, ngủ doanh trại đêm 13 để hôm sau ngày  14 lên tàu hỏa, hướng Lạng Sơn. Bọn Nam Định của thằng Ngân ghi nhập ngũ ngày 14. Cả hai đoàn đều nhập ngũ trước ngày 15 và như vậy, đều được hưởng trọn tháng phụ cấp 5 đồng. Mình vẫn nói, vậy là mày kém tao một ngày tuổi quân.

Mình chú ý đến nó ngay vì nó nhanh mồm nhanh miệng. Nói thế là nói tốt cho nó. Chứ mình thường bảo nó “mày bẻm mép, mồm miệng đỡ chân tay, cái mồm suốt ngày liến thoắng và chỉ được cái bốc phét… những điều mà mày nói khó tin lắm, liệu được bao nhiêu phần trăm…” Đại loại là muốn nói “mày xấu hơn tao, mày kém tao, mày giỏi cái mồm…” Đấy là cái đành hanh, cái sĩ diện của mình. Thằng Ngân không bao giờ cãi lại, điều đó làm mình lại nghĩ “mày không thèm cãi hay mày coi thường tao, không coi lời tao ra gì?”

Nhớ cái hôm tập trung, hơn ba chục đứa lứa đầu Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định học điều lệnh, bài học về xưng hô theo điều lệnh quân đội.  Ông Giao trung úy nói về cách xưng hô, trong quân đội chỉ có “tôi và đồng chí”, không có chú cháu , anh em gì hết. Ông Giao đang thao thao thì một con chim bay vào lớp. Con chim còn non, nó không bay lên cao được, nó cố chạy và cố nhấc cánh bay ra, nhưng không được. Cả lớp hơn ba chục đứa ồn ào. Thằng Ngân xô về phía con chim, ứng dụng ngày bài học: “Báo cáo thủ trưởng, có một con chim vào lớp, đồng chí cho tôi bắt sống…” Hay một câu gì tương tự như thế, nhưng chắc chắn có “từ tôi và đồng chí”. Cả lớp cười khoái trá. Cười vì chim bay vào lớp, cười vì câu ứng dụng bài học rất đúng lúc của thằng Ngân. Nó nhanh mồm nhanh miệng là thế, nó bẻm mép là thế.

Lại môt kỷ niệm khác. Hôm đó là chủ nhật. Bọn mình được nghỉ. Lính được nghỉ và được ra ngoài một nửa quân số. Mình cùng thằng Ngân, thằng Tiên, hai đứa cùng đại đội nhưng khác lớp hẹn nhau đi chơi cùng nhau. Đi chơi xa một chút, vào bản trong rừng chứ không loanh quanh thị xã, mua vài ba qua mắc cọoc chua vãi đái hay chục hồng ngâm xuống chùa Tiên gọt vỏ ăn, ăn hết về, chán chết.

Ba thằng hôm đó đi xa, có đói không, không nhớ nhưng mà thích thì nhớ. Chúng mình đi vào bản. Cứ theo đường mòn đi, chẳng biết đích là đâu, cứ đi thôi. Thằng Ngân đi đầu, nó nhanh nhẹn. Thằng Tiên đi sau, mình đi giữa. Bỗng mình nhận ra phía trước có người, đang định nói gì đó thì thằng Ngân đã nhận ra trước. Một cô gái cỡ tuổi bọn mình khoảng mười lăm, mười sáu, đúng tuổi trăng tròn. Mình tránh đường còn thằng Ngân nhìn cô gái chăm chăm. Mình có cảm giác cô bé đẹp, lại ngạc nhiên vì ở giữa vùng rừng núi có người đẹp như thế. Khi cô bé đi khuất khuất, đang muốn bình luận thì thằng Ngân đã nói: “Một bông hoa, đẹp thế, một bông hoa rừng!” Thằng Ngân cứ nức nở “Bông hoa rừng…” Đấy, cái mồm thằng Ngân là như thế, nó phản ứng nhanh và trong trường hợp này còn đúng nữa. Mình thù nó vì nó nói trước mình, lại nhận xét hay nữa chứ. Ngày đó, bọn mình đâu có ví von được như vậy. Riêng mình còn không dám nhìn cô gái nào lâu lâu một chút. Nhìn con gái ngượng lắm! Sau này nghe tin nó lấy vợ người Lạng Sơn, mình cứ đinh ninh đó là cô gái mà nó ví như bông hoa rừng ấy. Mình tin vậy. Cũng có vài lần gặp lại nó, chẳng hiểu sao mình không hỏi “vợ mày có phải là bông hoa rừng ngày xưa không?” Thôi thì cứ để cho cái lãng mạn tuổi trẻ chúng mình bay bổng một chút.

Mình chỉ chơi với nó thời còn học chung với nhau một trường. Ra trường là “anh đi đường anh, tôi đi đường tôi”. Vậy mà tính ra, học chung với nhau lâu phết, những tám năm. Từ Lạng Sơn tới Tây về Tàu, nó là những thằng ít ỏi cùng một đoạn đường học hành. Điểm lại, chỉ có nó, thằng Tiên, thằng Thiệu. Thằng Tiên cũng đã khuất xa rồi, giờ thì thằng Ngân, chỉ còn mình và thằng Thiệu. Có những lúc nhớ về nhau nhưng phải có thằng bạn khác cùng gợi về, riêng một mình, mình không hay nhớ về nó.

Ngày Tây học, bọn nó thế nào mình không biết, riêng mình, mình sướng và tự hào lám. Mười tám tuổi xuất ngoại, lại đúng là nơi mơ ước. Ngày đó cũng như “lão đầy tớ” của Tố Hữu, ngồi mơ nước Nga. Gì chứ văn học Nga ngấm vào bọn mình từ những ngày ở Lạng Sơn ấy. Ngày đó bọn mình chuyền tay nhau đọc Chiếc khuy đồng, Con đường đau khổ, Những cuộc chiến đấu trên đường Vô-lô-kô-lam- skơ. Ngấm vào mình còn từ những phim ảnh nói về cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại nữa. Không biết thằng Ngân thế nào chứ mình thì rất yêu nước Nga và Liên Xô. Thằng Ngân sau này còn sang Đức, mà nghe mồm nó thì cũng là cuộc phiêu lưu, mình không tin lắm. Mồm nó vẫn vậy.

Thời Tây học, bọn mình mới chỉ học xong năm thứ nhất. Kỳ nghỉ năm học dự bị đầu tiên, mình và nó đi Mát chơi. Địa chỉ đến chơi rất vớ vẩn là chỗ ông anh họ nó học ở Lô-mô-nô-sốp. Vậy mà hai thằng đi. Leo lên tầng cao nhất cho dành cho sinh viên tham quan, nhìn ngắm thành phố, thấy cái mê hồn không thể nói. Đến đó thế quái nào lại chia tay nhau. Nó ở với ông anh họ còn mình bơ vơ. Cũng không nhớ thế nào mà mình “lăn lộn” ở Mát trong các trường Công Binh, Hóa Học cả tháng trời với những người chỉ lần đầu quen biết. Có lẽ ngày đó mình rất dễ thương nên có người cưu mang(!) (Tự tô vẽ mình một chút.)

Năm sau nghỉ hè, được về phép. Đến bắc Kinh, khách sạn Hải… gì đấy (giờ quên bố nó tên, cái khách sạn mà lưu học sinh Việt Nam nào cũng biết ấy) ăn và đi chơi. Mình và nó đi phố mua định mấy thứ vớ vẩn làm quà, vớ vẩn nhưng mà về xứ mình thì quý vô cùng: bút máy anh hùng, cắt móng tay, khăn mùi sao, sổ sách… cái gì của tàu cũng đẹp, cũng thích nhưng mà tiền không có. Thằng Ngân ra giáng với mình biết tiếng Tàu, chẳng là cậu có mấy năm học ở Quế Lâm. Hắn cầm cái thứ muốn mua, hỏi người bán hàng : “ cẩy pú cẩy?”. Mình tiếng Tàu không biết, thấy người bán hàng cười, lắc đầu. Nó kéo mình đi chỗ khác. Cũng lại “cẩy pú cẩy?” Lần này không có nụ cười, giằng lấy cái gì đó trong tay thằng Ngân, quay đít. Mình hỏi: “Mày nói cái gì?” “Tao hỏi bao nhiêu tiền…” “Sao nó nhìn mình khinh khinh…” “Tao không biết…” “Mày nói chẳng ra câu ra cú gì  phải không?” Thằng Ngân im. Chuyến đi chơi chẳng mua được gì. “Cẩy pú cẩy?” thì đào đâu ra. Mình nhớ mãi “Cẩy pú cẩy”. Sau này biết tiếng Tàu, kể lại chuyện đó, thằng Ngân lặn mất hút.

Về nước bọn lưu học sinh phải học nghị quyết 9 (nghị quyết chống xét lại). Bọn mình lính tráng, nhưng do học ở Nga, cho nên được học cùng cán bộ trung cấp cho nó kỹ. Khi học mình ngại nhất là phát biểu, thảo luận và mục rút ra bài học mà kỳ học chính trị nào cũng có. Mình ngại và rất sợ thảo luận vì chẳng biết nói gì cả. Bởi cái gì cũng hiểu thì còn việc gì phải nói. Thằng Ngân khác, nó nói rất trôi chảy các vấn đề, nói y như sách, mình cũng chẳng thèm nghe. Mình lại thù cái bẻm mép của nó vì dẫu nói như sách thì vẫn cứ phải nói và chắc người ta đâu đó muốn thế. Nhưng cũng có ý nó nói rất hay, đại ý “Có mâu thuấn Xô-Trung là có sự yếu đi của phe Xã hội chủ nghĩa, nếu không có mâu thuẫn đó thì phe ta đương nhiên mạnh hơn. (Hình như bài giảng không nói về vấn đề này mà chỉ nói phe ta vẫn rất mạnh. Mình phục nó lắm nhưng mà cú, rất cú! Chuyện học hành thì nó không vượt qua mình nhưng dùng đến cái mồm, nó ăn đứt, mà ăn đứt thật sự đấy.

Sau đó đa phần du học sinh lại được về Lạng Sơn, học tiếng Tàu. Vậy là khi đó, Việt Nam mình ngả theo Tàu, đánh Tây.

Lại nhớ thêm một chuyện.

Bọn Tây biết mấy thằng mình không sang học nữa, chúng nó gom đồ dùng học tập và tư trang đóng thùng gửi về trả. Bữa nhận đồ mới lộn xộn làm sao. Mấy ông quản lý bắt mình bọn mình nộp hết quân trang, chỉ cho nhận cái áo bay và mấy bộ đồ lót. Quần ga-ba-din đẹp mới, cũ đều phải thu. Thực sự thì thằng nào về nước cũng mang 2-3 cái quần ga-ba-đin về, phần thì cho mình, phần thì biếu bố mẹ, anh em, quần ga-ba-đin ngày đó quý lắm, phải cán bộ cấp tá mới được may đo. Cỡ lính tráng binh bét, biết bao giờ mới có. Thằng Ngân khai không mang về, vậy là nó giữ lại được. Mình ngu lâu, khai mang về và đem nộp. Vậy là nó hơn mình cả sự láu lỉnh trong cuộc sống. Cách nói bây giờ là kỹ năng sống của nó cao.

Vinh Anh 15/3/20

Lỗ hổng của thể chế và bệnh dịch

Lỗ hổng của thể chế và bệnh dịch

TÌM HIỂU TRÊN MẠNG: “cơ chế ” là “phương thức vận động” , là “cách thức sắp xếp tổ chức”, là “hình thức và phương pháp điều tiết”, là “hệ thống các biện pháp tác động”.v.v. Từ đó có thể hiểu cơ chế là một phương thức, một hệ thống các yếu tố làm cơ sở, đường hướng cho sự vận động của sự vật hay hiện tượng. 

Thể chế là tập hợp những quy tắc chính thức, các quy định không chính thức hay những nhận thức chung có tác động kìm hãm, định hướng hoặc chi phối sự tương tác của các chủ thể chính trị với nhau trong những lĩnh vực nhất định. Các thể chế được tạo ra và đảm bảo thực hiện bởi cả nhà nước và các tác nhân phi nhà nước (như các tổ chức nghề nghiệp hoặc các cơ quan kiểm định).

Mặt khác, Thể chế là một cơ quan, tổ chức công với các cơ cấu và chức năng được định sẵn một cách chính thức nhằm điều chỉnh các lĩnh vực hoạt động nhất định áp dụng chung cho toàn bộ dân cư. Đối với môt quốc gia, các thể chế chính trị bao gồm chính phủ, quốc hội và các cơ quan tư pháp. Mối quan hệ giữa các thể chế này được quy định bởi Hiến pháp.

                                                                                          **************

Ở nước mình, khi có chuyện, ngộ ra nhiều điều về thể chế. Chỉ nhắc mấy chuyện gần đây:

Chuyện năm ngoái năm xưa xảy ra ở bãi Tư Chính. Tư Chính là vấn đề chủ quyền, là một ví dụ cho ta thấy bộ mặt thể chế nước nhà. Sự việc đó liên quan đến thể chế, đến chế độ, đến nhà nước và đến con người. “Cái” sự việc nghiêm trọng như vậy mà “tứ trụ” cứ lặng thinh. Lặng thinh là chỉ sự lúng túng. Cái sự lúng túng thể hiện trong cung cách đối phó với sự kiện xảy ra, cho ta thấy lỗ hổng. Thể chế hiện tại đang tồn tại chính là một lỗ hổng, lỗ hổng đó được nhà chức trách bịt lại bằng sự cai trị hà khắc và tạm thời khắc phục được, đất nước sau những ồn ào tưởng như chênh chao, lại mang dáng vẻ ổn định trở lại. Lại có cảm tưởng như biển đã bình yên, sóng gió đã thôi gầm gào.

Vụ việc Đồng Tâm cuối năm 2019 cũng là một sự kiện lớn. Dẫu chưa đem ra xét sử nhưng cũng như tất cả mọi vụ liên quan đến đất đai (Dương Nội hay Thủ Thiêm, Cống Rộc hay Văn Giang, vườn rau Lộc Hưng hay …), người dân luôn linh cảm nhận thấy, rồi bằng những lời đao to búa lớn, sẽ vẫn là những lời tuyên án vô cảm của kẻ có quyền, của các quan tòa chưa từng thề bảo vệ công lý. Bản án cho bọn phản động phá hoại sự bình yên sẽ được tuyên là những năm tù nặng nề và dài đằng đẵng. Do có quyền, nhà chức trách sẽ gạt bỏ hết những phân tích chí tình chí lý của mọi tần lớp dư luận, để rồi những bản án bỏ túi cứ vậy sẽ được tuyên, kẻ bị oan cứ vậy sẽ nhận những án tù. Cái ta thấy sau phiên tòa là sự thật bị đập tan hoang, công lý bị báng bổ và sự việc diễn ra ở tòa án là một trò hề. Nhất nhất mọi thứ dù rõ như ban ngày, nỗi oan khiên vẫn cứ đổ xuống đầu người dân khốn khổ.

 Đồng Tâm bùng phát và trở thành cái gai cũng xuất phát từ sự thiếu minh bạch của thể chế, từ một vấn đề đã được nêu ra không biết bao nhiêu lần, đó là vấn đề sở hữu ruộng đất. Đất đai cần gắn với những ông chủ nhất định chứ không phải những ông chủ chung chung, vô hình, mơ hồ mà khi cần đến lại mang ra dọa.

Thể chế ở ta là một cái gì đó vừa dễ, vừa khó hình dung vì “cái nước mình nó thế”! Dễ vì nó cứ xoen xoét nói về làm chủ, người dân được đội lên làm ông chủ. Đất đai thuộc về toàn dân! “Cái toàn dân” này là cái mù mờ. Vậy mà tin(!). Khi cần thì Nhà nước sẽ thu hồi, đương nhiên nhưng đa phần thu hồi với giá rẻ mạt và vất người nông dân ra khỏi lề cuộc sống. Cái lợi Nhà nước cần là cái không gắn với người mất đất. Nó không thích nghi vì cái sự mông lung, mơ hồ của lợi ích đất đai mang về sau khi được bán để chuyển đổi mục đích sử dụng.

“Cái” thể chế tồn tại vì nó được bao che bởi chính cái sự mông lung mơ hồ. Cái mơ hồ, mung lung dường nhiều người cũng thấy. Thấy mà khó nói, càng khó giải thích để nói rõ được điều mình suy nghĩ. Biết bao sai lầm người ta đều đổ cho cơ chế mà suy cho cùng chính là thể chế nhưng nó vẫn cứ vậy tồn tại. Tồn tại trong sự nhức nhối, trong sự phẫn uất, trong sự bất lực của những người có lương tri.

Những thiếu sót về vấn đề bảo vệ chủ quyền, quản lý đất đai trong suốt thời gian vừa qua, đã tạo ra những sai lầm chết người không kém gì dịch bệnh. Thử hỏi xem, nếu có một thể chế rõ ràng, một cơ chế sắp xếp tổ chức và điều tiết tốt, tiến bộ thì đâu có lúng túng trong vấn đề bảo vệ chủ quyền, trong vấn đề quản lý đất đai.

Vấn đề hôm nay: dịch cúm vi-rút Vũ Hán đang hoành hành có nguy cơ xấu đến nước ta. Nhà nước đã chú ý ngay từ đầu và đã có cơ chế điều hành tích cực, có tác dụng nhất định. Nhưng không phải không có thiếu sót, trong đó có thể có những thiếu sót nghiêm trọng. Từ khi dịch được công khai ở Trung cộng, ta đã nhìn ra những gì được gọi là thiếu sót:

1/Trước hết, đó là sự minh bạch. Thể chế nước mình vẫn cho người dân cảm giác về một sự thiếu minh bạch. Trung cộng nằm sát ngay ta, nhưng cửa khẩu thì ta mở toang cho mầm mống những con bệnh xâm nhập. Liệu các nhà chính trị có thể cứ bám vào Trung cộng để ảnh hưởng đến trăm triệu dân Việt không vì để mối lo và nghi ngờ khi biên giới phên giậu không được quản lý chặt chẽ. Nằm cạnh ổ dịch mà chỉ có 16 người bị mắc bệnh và đều chữa khỏi. Thành tích và thắng lợi tự nó tạo ra mối nghi ngờ.

2/Tính cách sĩ diện, tự hào viển vông rất tiểu nông của người Việt. Ai dám chắc con virut Vũ Hán sẽ bị tiêu diệt, khống chế mà cứ “vênh” với thiên hạ là khống chế với chữa khỏi. Rồi còn định công bố hết dịch khi dịch đang độ lây lan trên toàn thế giới, để rồi ngài Vũ Đức Đam tuyên bố: "virus có đáng sợ, nhưng mà với Việt ta, chắc chắn nó không làm gì được"

3/ Sự quyết liệt của chính quyền không được thấm và tất cả những quan chức hàng tứ trụ và các quan đứng đầu khác.

4/Lộ rõ sự bất bình đẳng trong đối xử với những người bị nghi ngờ nhiễm bệnh-cách ly, theo dõi nguồn có thể gây bệnh.

5/Lộ ra sự phung phí tiền bạc của dân trong các cuộc họp hành, học tập, nghỉ ngơi của quan chức cấp cao.

6/ Điểm cuối: Trong lúc nước sôi lửa bỏng, người dân chỉ nói về dịch thì vai trò của lãnh đạo đất nước rất không rõ. Dễ cho người đời quan niệm: có cũng được và không có cũng chẳng sao. Vai trò này thể hiện rõ cả ở sự kiện bãi Tư Chính, sự kiện Đồng Tâm và sự kiện dịch virut Vũ Hán. Chắc nếu nêu thêm sự kiện khác, cũng sẽ chỉ ra được ngay, vụ Fomosa chẳng hạn.

Qua những sự việc mà dân mạng nêu trên, thấy rõ cái yếu kém của thể chế nước nhà. Đó chính là lỗ hổng của thể chế, đó cũng chính là dịch. Các chính trị gia, các nhà hoạt động xã hội, còn chờ gì nữa mà không cất tiếng nói của mình, phải thay đổi thể chế là điều quá cấp bách. Đó mới chính là mong mỏi của dân chúng!

Vinh Anh-10/3/20