Bài ca biên giới

Bài ca biên giới

Những ngày đầu năm 1979, bài hát “Chiến đấu vì độc lập tự do” của Phạm Tuyên vang lên mọi nơi, mọi lúc.  Nói thật, tôi không thích vì nó hô hào và rất khẩu hiệu nhưng được câu mở đầu, thời điểm đó rất vào lòng người vì nó rất thời sự, hợp hoàn cảnh: "Tiếng súng đã vang trên bàu trời biện giới, gọi toàn dân ta vào cuộc chiến đấu mới..."

Ngày đó tôi cũng còn gọi là trẻ, chưa vợ con, lại mới từ chiến trường B ra, mùi thuốc súng như vẫn còn vương, thi thoảng thấy khói lại như ngửi thấy mùi thuốc súng. Nghe tin bọn Tàu khựa tấn công biên giới, cũng chỉ cảm thấy sơ sơ, chắc chỉ loanh quanh vùng biên ải, tranh chấp nhau tí đất. (Hơi hợm một chút, bằng sao được những gì mình đã trải qua!) Ra ga Hàng Cỏ, bà con biên giới kéo về nghìn nghịt chật ních, nheo nhóc, rệu rã, mệt ỏi, phờ phạc, mới thấy chiến tranh đang đến. Đã quá cám cảnh bom rơi, đạn nổ. Giật mình, lẽ nào lại đánh nhau, lại chiến tranh! Lẽ nào lại “đường ra trận mùa này đẹp lắm…” nữa.

Dẫu gần chục năm chiến trường, trong tưởng tượng, vẫn thấy biên giới xa xôi lắm. Con cò lặn lội, cái cò cái vạc trong câu ca “để anh đi trảy nước non Cao Bằng” thấy rất heo hút. Trong đầu, nghĩ về biên giới chỉ thấy"…Núi đi trong sương lạnh/ núi đi trong mây mù/ núi đi trong gió cuốn/ núi lặng lẽ ngắm mình thung sâu…” nghĩa là chỉ thấy xa. Xa nhưng lại thiêng liêng, thiêng liêng đến gai người vì đó là Tổ quốc và Cao Bằng, Lạng Sơn, Hà Giang ... không còn xa nữa. Cái hoang dại, heo hút, lạnh lùng, mây mù, sương gió kia vẫn là Tổ quốc.

Rồi dần hiểu ra, nó là phên dậu nước nhà, nó là của cha ông để lại, phải giữ gìn, phải bảo vệ. Kẻ nào để mất, kẻ đó đáng phải tội chu di. Ông cha ta đã từng rõ ràng như vậy.

Vâng, biên giới cần được bảo vệ và dáng vẻ hiên ngang của cây, vẻ đẹp của hoa mộc miên được ngợi ca. Cây gạo hiên ngang đứng trên địa đầu Tổ quốc như đôi quân danh dự chào đoàn quân lên đường. Hoa mộc miên tháng ba đỏ rực vẫy chào trùng trùng các đoàn quân lên bảo vệ biên cương.

Rồi hoa sim tím bạt ngàn trên các triền đồi. Biên giới phía Bắc nước ta nhiều đồi lắm núi. Và cái màu hoang biền biệt từ cuộc kháng chiến năm xưa lại đi vào văn chương, lại khiến bao trái tim vẫn đang tuổi ngồi ghế nhà trường thổn thức. Có thể vì thế, biểu tượng hoa sim đã là biểu tượng về người lính trong cuộc chiến tranh này. Không hiểu sao tôi cứ nghĩ, hoa sim đó còn như nói về thế hệ những đám trẻ trâu ngày xưa, đó là những người trẻ, những người lính ra trận rất trẻ.

Để rồi lớp lớp những người trẻ của tôi lên đường. Lên đường và hát vang: chúng ta là đồng đội của Lê Đình Chinh, chúng ta cùng sát cánh với Lê Đìhh Chinh. Cuộc chiến chống Mỹ, tôi không biết mình trẻ, nhưng cuộc chiến biên giới này, tôi nhận ra nhiều người rất trẻ, họ đã là đồng đội của tôi và tôi đã già.

Và những khúc ca về biên giới còn vẳng đến nhói lòng mỗi lần nghĩ về họ, mỗi lần thắp một nén nhang trên những hàng mộ chí chạy dài lạnh lẽo, nằm nơi biên giới. Đau xót và cảm thấy có lỗi khi thấy mình chưa làm trọn cái nghĩa tình bạn với những người đã chết.

Vậy mà đất nước này như đã quên mất các bạn rồi. Nếu đâu đó có tổ chức kỷ niệm này nọ, cũng chỉ là sự làm dáng, đánh màu. Những lời lẽ an ủi (không biết dùng từ nào cho xác đáng hơn) mà họ dành cho những người đã mất, thấy sao gượng gạo, thấy sao bạc bẽo quá.

Biên ải xa xôi, vong hồn các anh vẫn chờ một sự thành tâm đúng như phải có đối với người đã chết cho ta sống đến hôm nay.

Bài ca cho những người đã ngã xuống phải được cất lên với sự trang trọng nhất trong ngày hôm nay.

KỶ NIỆM

Kỷ niệm

Đọc chuyện lão Tạ viết, nhớ chuyện mình. Hóa ra đảng đã 9 chục, lâu rồi mình không còn quan tâm. Vậy ra lão Tạ viết nhân dịp đảng 9 mươi. Thôi thì đảng nói chuyện đảng, ta nói chuyện ta.

Tiếc! ỐI kẻ phấn đấu với tu dưỡng, nhiều khi thấy mệt mỏi, trong đó có mình, không sớm gặp lão Tạ.

Ngày đó, mình cũng khổ vì cái lão được chi đoàn phân công giúp đỡ vào đoàn, hắn cứ đòi mình phải xin gặp, cốt để hắn được nghe một lời từ chính mồm mình “mong đồng chí góp ý kiến và giúp đỡ”. Cuối cùng mình cũng chịu gặp vì ông bí thư đoàn góp ý: “Cậu phải gặp thằng đó và nói với nó một câu, vướng nó, không kết nạp được.” Mình đề nghị gặp hắn nhưng không nói gì hết và đếch nói được câu “mong đồng chí góp ý kiến và giúp đỡ”. Nhưng như vậy là hắn đã thỏa mãn vì mình đã chịu nhún và mình được kết nạp đoàn. Năm ấy mình 18 tuổi, sau đó được đi Liên Xô học. 18 tuổi mới được vào đoàn, ngày đó là phần tử chậm tiến bộ.

Chuyện vào đảng thì oanh liệt hơn. Hình như cũng thấm cái nhục phải đi xin ý kiến giúp đỡ mà cũng đéo biết nó giúp được gì, mình chẳng gặp ai, chẳng xin ai hết. Trong chiến dịch Đường 9-Nam Lào, 30 ngày chiến dịch, chẳng ngày nào không lên đường đi làm nhiệm vụ thằng lính. Nổi tiếng luôn và được chỉ định phải kết nạp vì đây là nhân tố tích cực, cần nêu gương và mở rộng cho quần chúng học tập. Vậy là bỏ qua giai đoạn tu dưỡng, phấn đấu, lại vênh cái mặt “đéo phải thằng nào giúp đỡ, bảo ban gì hết”. Nhưng đến cái đợt cho vào chính thức cũng bị nhắc nhở và vặn vẹo về chuyện thiếu cái đơn xin kết nạp đảng với thẩm tra lý lịch. Lại một chuyến đi chiến trường nữa và họ bỏ qua. Vặn vẹo nó mà nó đổ đốn, không chịu đi thì có mà cả chi bộ thối. Vậy là qua,  nghiễm nhiên được công nhận chính thức đúng ngày đúng tháng.

Ông bạn ở trường VHQĐ Lạng Sơn, được chi đoàn phân công giúp đỡ mình còn sống hay chết đến nay không rõ, còn 2 ông chứng nhận và đảm bảo cho mình xứng đáng được đứng trong hàng ngũ của đảng, quả thật mình không biết các ông ấy chứng nhận thế nào mà mình vượt qua cửa ải để được đứng trong đội ngũ tiên phong.

Ngày mình vào đảng, đảng được coi là đội ngũ tiên phong nhưng mình không ngượng. Đảng ngày đó và đảng hôm nay khác nhau nhiều lắm. Nếu ai nói đảng ta ngày càng được dân yêu mến, tin tưởng  thì tôi xin. Bà xã nhà tôi thường nói cho tôi xin cái can hai mươi lít. Loại can to nhất đấy.

Lao Ta

Theo dõi

Hôm qua lúc 08:56

MỘT THÁNG TÔI LÀM CÔNG TÁC ĐẢNG

(Trích từ tự truyện: DƯỚI BÀN TAY VÔ HÌNH, chưa xuất bản)

…Lần ấy P. Thắng, nhân viên chính trị của tiểu đoàn, nhận lệnh đi công tác một tháng. Theo thông lệ, cậu ta bàn giao lại việc cho tôi, nhân viên quân lực. Tuy không phải đảng viên nhưng tôi thông thuộc hết mọi thủ tục để hoàn thiện bộ hồ sơ cho một đảng viên mới, chính là nhờ một tháng làm thay ấy. 
Vốn là người chu đáo, trước khi đi, Thắng bỏ ra một buổi chiều dặn kỹ tôi phải làm gì. Bấy giờ tôi mới biết: Trọn vẹn một bộ hồ sơ để kết nạp ai đó vào đảng, từ đơn xin gia nhập đảng, lời của hai đảng viên giới thiệu, đến tất cả những trích biên bản cuộc họp, (họp quần chúng, họp chi đoàn, liên chi đoàn, chi bộ, chi ủy…) đều do nhân viên chính trị làm. 
Tức là bịa ra hoàn toàn. 
Càng bịa giỏi càng được coi là có năng lực. Tôi đọc qua vài cái trích biên bản mẫu và hỏi lại Thắng có phải đều do cậu ta bịa ra, thì cậu ta gật đầu: “Bịa tất! Làm quái gì có cuộc họp nào”- Thắng nhấn mạnh để tôi cứ yên trí mà làm. 
Đúng vào tháng cuối năm nên trong những chỉ tiêu tiểu đoàn phải hoàn thành, có chỉ tiêu phát triển đảng. Tiểu đoàn phó chính trị Đoàn Văn Bàn gọi tôi sang, bảo: “Thằng Thắng bận thì ông phải làm vậy, mặc dù ông không phải là đảng viên. Ông làm việc với bọn chỉ huy đại đội xem có đứa nào thì giới thiệu để kết nạp đảng cho đủ chỉ tiêu mẹ nó đi. Ưu tiên bọn sắp ra quân. Tất cả còn thiếu hơn chục thằng nữa. Chỉ nay mai là trung đoàn lại réo lên hỏi cho mà xem”. 
Tôi nhận nhiệm vụ một cách miễn cưỡng.
Ngay lập tức tôi nhấc máy gọi cho các đại phó phụ trách chính trị của đại đội, nói tinh thần của chỉ huy tiểu đoàn. Chỉ ngay tuần sau có vài đại đội đã đưa lên danh sách những chiến sỹ mà họ cho là xứng đáng kết nạp. Riêng đại đội Một và Ba, có hai ông đại trưởng ngang bướng thì tôi phải xuống trực tiếp. Tại C1, đại trưởng Nguyễn Văn Thục, tiếp tôi như tiếp quan khâm sai. Nghe tôi trình bày, ông cười cười bảo: “Tưởng việc gì chứ việc ấy thì cần đéo gì phải lo. Mày cứ ở đây với tao, cơm no rượu say rồi tao tìm cho-Ông ghé tai tôi bảo tiếp: Đ. mẹ, tao bảo mấy thằng đàn em, những thằng vẫn hầu hạ tao như hầu bố ấy, là tao đéo có gì cho chúng mày đâu, đ. mẹ, chỉ có TÍ ĐẢNG cho chúng mày cầm về mà làm vốn. Đ. mẹ, về quê mà không có tí ấy thì chỉ có mà ăn cứt, mấy thằng cán bộ xã nó cho cả nhà ăn cứt khơ khớ…May quá, tiện dịp này mày giúp tao tống mấy thằng ấy vào đảng cho xong đi nhé”. 
Sau bữa, ông Thục chống ba toong tự tạo khệnh khạng kéo tôi cùng đi ra hiện trường, nơi lính tráng đang đào ao. Chúng tôi ngồi trên bờ nhìn xuống. Ông Thục nói to, chõ xuống dưới: “Thằng nào muốn vào đảng thì đào ao cho khỏe”. Rồi ông vừa cười hô hố vừa chỉ thiên chỉ địa: “Thằng kia, thằng kia, thằng kia…(Y như hồi bé tôi chọn vịt cho mẹ đem đi chợ, cứ con nào cổ ngỏng cao là tóm)-ông Thục quay sang tôi-thế đã đủ chưa?”. Tôi bảo tạm đủ, ông mới thôi. 
Sau khi nhận đủ số hồ sơ, tôi phải làm cái việc mà Thắng làm trong suốt thời gian cậu ta là nhân viên chính trị và trước đó Hải làm ròng rã bốn năm còn trước nữa thì tôi không biết, là bịa ra những tờ “trích biên bản cuộc họp”. Trong bộ hồ sơ tổng cộng có bảy loại giấy tờ, thì có tới 4 cái trích biên bản, ba cái còn lại gồm bản xác minh lý lịch, đơn xin vào đảng và lời giới thiệu của hai đảng viên chính thức. Thiếu một cái là chưa xong. Chỉ có bản xác minh là do người được cử đi xác minh thực hiện, còn lại ngay cả đơn xin vào đảng, lời đảm bảo của hai đảng viên phần lớn cũng do nhân viên chính trị viết hộ. Bởi vì có nhiều trường hợp người được chọn, khi gọi lên viết đơn thì cả buổi cũng chỉ đủ chữ để viết Đảng cộng sản Việt Nam rồi ngồi cắn bút. Thà viết giúp cho nhanh. Những người chấp nhận đứng tên giới thiệu thì lười, chỉ muốn có sẵn rồi ký toẹt cho xong, đôi khi không thèm ngó qua để biết nội dung lời đảm bảo viết giúp ấy. 
Sau đây là mẫu ghi nội dung của một bản “trích biên bản cuộc họp”:
-Cấp họp (chi đoàn, liên chi đoàn, chi bộ, chi uỷ…)
-Thời gian họp:
-Địa điểm họp:
-Thành phần họp:
-Nội dung họp:
-Diễn biến cuộc họp:
-Kết luận:
Chỉ có thời gian là thay đổi, còn địa điểm thì tùy theo cấp họp mà ghi tại hội trường hay tại sở chỉ huy…Riêng thành phần họp, nếu là chi bộ hoặc chi ủy thì phải lưu ý vấn đề quá bán. Ví dụ tổng số có 5 người mà vắng 3 là không ổn, không đúng nguyên tắc. Cho nên nhất thiết chỉ được vắng nhiều nhất là 2. Nội dung thì chỉ có một: Xét kết nạp đảng viên mới. Câu mào đầu thì cả trăm bản đều giống nhau: “Sau khi đọc đơn, lời giới thiệu, bản xác minh lý lịch…(của cấp bên dưới cấp đang họp, ví dụ cuộc họp Liên chi đoàn thì xét đề nghị cấp Chi đoàn, cứ thế lân lên) hội nghị đã thảo luận sổi nổi (nhất định phải có từ sôi nổi, hoặc thay bằng từ tương đương như kỹ lưỡng…) và đi đến thống nhất ý kiến…
Mặt mạnh: độ vài ba cái gạch đầu dòng.
Mặt yếu: Cũng độ vài ba cái gạch đầu dòng, khuyết điểm hay được nhắc tới là tính còn trầm. Tùy sự biến báo của nhân viên chính trị mà mặt yếu có thể là còn ngại đấu tranh (mặc dù đấu tranh thì còn lâu mới được xét vào đảng), còn rụt rè, còn có lúc chưa thật yên tâm…
Kết luận: Xét theo điều lệ …Đồng chí A đủ tiêu chuẩn để đứng trong hàng ngũ tiên phong của đảng. Biểu quyết 100 phần trăm số phiếu tán thành. (Thỉnh thoảng cũng phải rút xuống 80% cho ra vẻ). Nay kính chuyển lên (nếu là chi đoàn thì cấp kính chuyển là Liên chi đoàn, nếu là Liên chi đoàn thì cấp kính chuyển là Chi bộ…cứ thế cấp kính chuyển cuối cùng là Đảng ủy cấp trên), xét kết nạp đồng chí A. trong thời gian sớm nhất.
Người trích biển bản là nhân viên chính trị, ký và ghi rõ họ tên. Còn người chủ tọa thì tùy cấp họp mà ghi tên rồi khi đủ cả chục bộ hồ sơ thì chuyển cho họ kí một thể.
Sau khi bộ hồ sơ hoàn chỉnh, nhiệm vụ tiếp theo của nhân viên chính trị là gọi những đảng viên tương lai lên để chỉ học thuộc đúng một câu thề trong lễ kết nạp. Việc đó hóa ra cũng vô cùng khó. Thông thường phải mất cả tuần. Có lần tôi thấy P.Thắng cáu tiết quát ai đó nhặng cả lên: “Mày không mở được miệng ra à? Chỉ có đọc thôi mà cũng tắc tị thì sau này lãnh đạo được đéo ai”.
Vì tôi chỉ làm giúp, nên trong những trường hợp ấy, tôi luôn nhẹ nhàng bảo: “Từ ngày mai là em lãnh đạo những người như anh rồi đó, là thành viên của đội tiên phong rồi đó, cố lên”.
Suốt cái tháng cuối năm ấy, tôi “chế” được cả thảy hơn chục bộ hồ sơ “đẹp như mơ”, có bút tích, chữ ký của tôi với cái tên Tạ Duy Anh chưa bao giờ được công nhận về mặt hành chính. Nhiều năm sau thỉnh thoảng tôi vẫn thấy khoái trá với ý nghĩ: “Mình chỉ làm thay có một tháng, trong phạm vi một tiểu đoàn, mà đã góp cho đội ngũ trùng trùng điệp điệp hơn chục thành viên, vẻ vang là cái chắc”.
________________________________

Nhân đảng kỉ niệm 90 tuổi, xin được kể công một chút?