CHUYỆN HÔM NAY

Chuyện hôm nay: Những người từ trên trời và các ông con giời dưới mặt đất.

Dạo này đọc trên mạng, nhiều lúc bực mình, tức anh ách. Nhưng ngẫm ra cũng có khối kẻ rỗi hơn như mình. Háo danh là bệnh của các vị đó (cũng như mình). Đã chết rồi mà vẫn tưởng mình chưa chết, vẫn tưởng ý kiến mình còn đóng vai trò quan trọng, bây giờ xông ra hăng hái cổ súy cho cái gọi là phải thay đổi, phải làm lại hoặc mạnh dạn hơn là phải làm mới (gọi là mới, chứ thật ra nó cũ, người dân bình thường đã biết từ lâu, các bậc trí giả càng biết, trong đó nhiều vị đã có văn bản kiến nghị gửi tất tần tật các vị có máu mặt đương chức hẳn hoi).

Trong số các vị hay có “đề xuất” nhưng… lại cũ phải kể ra những tên tuổi vang bóng một thời: Trần Quốc Hương, Vũ Tuyên Hoàng, Vũ Khoan, Vũ Quốc Hùng, Vũ Mão, Vũ Trọng Kim (rồi tự nhiên lan man nghĩ đến cả Quốc sư Vũ Khiêu nữa…) Ờ mà sao họ Vũ nhiều thế, chẳng hiểu họ có phải là cha chú hay con cháu của ông Vũ Như Cẫn không nhỉ? Ông Vũ Như Cẫn này thì mình biết, vì mình sống chung với ông ấy mấy chục năm rồi.

Mấy ông tầm cựu lãnh đạo to to này hay nói về vấn đề con người. Con người luôn là trung tâm mà. Hơn nữa, con người ở đây là “cán bộ”, có quyền cao chức trọng. Hiểu nghĩa của cụ Hồ là mấy ông “đầy tớ”. Các ông này đương nhiên phải là đảng viên. Đó là điều tiên quyết. Thứ nữa, phải có chức cũng to to. Đời vốn cần có địa vị thì nói mới có người nghe, địa vị càng lớn, tầm ảnh hưởng càng cao. Cỡ mấy ông họ Vũ trên thì to quá rồi. Có thể gọi mấy ông đó là chính khách, là những nhà hoạt động chính trị.

Thỉnh thoảng các cựu chính khách này hay viết bài, lên báo. Ngôn ngữ dân mạng là “chém gió”. Nhưng vì vẫn mơ màng vị trí ngày xưa, thành ra cách nói của các vị vẫn có nặng về phần chỉ đạo hơn. Tức là các vị đó vẫn là người đứng trên bục, rao giảng các vấn đề đạo lý con người hoặc đạo đức xã hội. Rao giảng ở đây có nghĩa là dạy bảo đấy. Trong các bài thuyết trình đó dứt khoát phải có những từ dạng mệnh lệnh thức bắt buộc: hãy, phải, nên, cần, kiên quyết, nhất thiết…

Các vị đều trưởng thành từ trong những thập kỷ của thế kỷ 20, khi cả nước chung lòng “đánh Mỹ và xây dựng chủ nghĩa xã hội”. Nói vậy là muốn nhắc đến mốc thời gian. Đó là cái thời dân ta còn u mê vì thiếu thông tin, luôn “đồng phục” về tư tưởng và còn có niềm tin vào Đảng.

Nói đến mốc thời gian cũng là nói về một sự hạn chế về kiến thức của con người. Ở thời điểm đó, hiểu biết và ý thức được những giá trị và quyền lợi mà khi sinh ra làm người đã đương nhiên được hưởng, đều rất sơ sài. Chẳng nhiều người trong chúng ta biết được quyền con người, cũng chẳng hiểu đúng nghĩa và đầy đủ về độc lập, tự do, dân chủ, hạnh phúc. (Thậm chí sang thế kỷ 21, bà Phó Chủ tịch nước còn nói chế độ chúng ta vạn lần dân chủ hơn chế độ tư bản đó. Bà đã lặp lại y nguyên câu của Lê-nin từ đầu thế kỷ 20 mà chắc khi nói, bà vẫn đinh ninh dẫn lời của vị lãnh tụ giai cấp vô sản rất đúng chỗ và đúng lúc)

Vì vậy, ngày đó chúng ta hay lặp đi lặp lại những điều có tính kinh điển cách mạng rất sách vở, giáo điều, cũ kỹ. Hiện nay, tần suất những từ như “diễn biến, thoái hóa, biến chất, tiêu cực, suy thoái… đạo đức cách mạng, tác phong gương mẫu, kỷ luật nghiêm minh…” vẫn thường xuyên xuất hiện ở mức độ cao là chứng tỏ sự cổ hủ, trì trệ và lạc hậu rất giáo điều, nhàm chán đó.

Bàn về đạo đức con người là một chuyện nói không khó, làm mới khó. Muốn làm người tử tế thì phải làm ngay từ khi các vị tại chức chứ đừng đợi đến khi khi về hưu mới làm. Cán bộ là quyết định, là quan trọng người ta nói lâu rồi và biết cả rồi, sao cứ phải nhắc lại? Vấn đề là làm thế nào?

Tôi góp một ý thôi. Phải trong sạch, minh bạch và gương mẫu từ trên. “Thượng bất chính, hạ tắc loạn” như hôm nay là thế. Phải chỉnh đốn cũng như thanh lọc những phần tử suy thoái, biến chất từ Bộ Chính trị và Ban chấp hành Trung ương ngay.

Các vị đứng trên bục nói ít thôi, dạy bảo ít thôi. Hãy dũng cảm nhìn và so sánh với lân bang về tình trạng bi đát đất nước ta hôm nay. Đừng nhâm nha những điều đã lỗi thời, gặm nhắm quá khứ vinh quang nữa. Ối người ngồi chiếu dưới nói hay hơn các vị nhiều, đạo đức hơn các vị nhiều. Các vị phải thấy điều đó. Các vị hãy nói đúng suy nghĩ từ tâm can mình, chắc chắn có người nghe. Còn nếu nói sai, cả dân tộc này đều biết.

Các vị đừng nói như những người đang ở trên trời nữa.

                                                            *****

Gần đây có những cán bộ, nhỏ chức hơn một chút và chưa nổi danh. Nhưng có một số, đôi khi có những phát biểu rất độc, khiến danh lại nổi như cồn. Nhưng cũng như cuộc đời vốn mênh mông, con người là cát bụi, những phát ngôn “độc” đó vẫn bị thời gian cuốn trôi, sóng đời nhấn chìm nhanh chóng. Những ngôn từ các vị đó “phát” ra, ồn ào vài hôm rồi cũng tan như bong bóng. Nhưng “ngôn đã xuất, bốn ngựa đuổi không kịp” rồi.

Trong hàng ngũ nho nhỏ, nổi nhất gần đây chỉ thấy có anh Trịnh Xuân Thanh. Loại “tàng tàng”như Thanh, phát ngôn vớ vẩn thì nhiều lắm. Từ vụ cá chết, có lẽ nhiều tai tiếng nhất là mấy vị ở Bộ Tài-Môi. Như anh Võ Tuấn Nhân hay anh Trần Hồng Hà chẳng hạn. Mấy anh này đang đương chức, phải nói theo định hướng của anh Huynh, anh Trọng, nếu không có mà toi.

Nhớ hồi cá Vũng Áng chết, anh Tuấn Nhân người của Bộ tài-môi được dân chờ đón nhất, vì đây là phát ngôn chính thức mang nhãn hiệu Việt Nam, nên dân tình ngóng. Hóa ra anh này rất vô học, phát biểu rất ấm ơ, họp báo cũng rất ỡm ờ vì đầu voi đuôi chuột, khiến trăm họ vỡ òa thất vọng. Nghĩ “thằng” này sẽ mất chức. Nhưng không, hắn ta phát biểu đúng đường lối, đúng định hướng nên chỗ ngồi vẫn chắc. Những lần phát biểu sau này, có rút kinh nghiệm, tự tin hơn rất nhiều.

Lùi xa xa về “quá khứ” chưa xa, thấy có mấy cái phát biểu cũng hay hay, ghi lại:

Đây là ông Huỳnh Ngọc Sơn, phó chủ tịch Quốc Hội kèm thêm cái thượng tướng trước khi về nghỉ (2015). Dân Đà Nẵng có hỏi về Trường Sa, Hoàng Sa. Ông nói: “Nhiều lần ta cũng nghĩ tới việc lấy lại nhưng trong lúc này ta chưa thể lấy lại được. Để đời con cháu chúng ta lấy lại/ Trung Quốc bây giờ nó củng cố gần như bất khả xâm phạm rồi/ Ta như thế này thì bà con thấy ta ăn thua với họ được không? Ai tài giỏi thì thử ra đó chỉ huy coi có thắng không?” (Phát biểu trong buổi gặp mặt cử tri Đà Nẵng)

“Ai tài giỏi thì thử chỉ huy ra đó xem có thắng không ?” Đây là câu nói gì, đây chính là giọng thách thức của ông thượng tướng với dân Đà Nẵng và dân Việt Nam. Ông không xứng đáng là thượng tướng, nguyên tư lệnh quân khu 5, một địa bàn quan trọng, ông nên tự lột bỏ cái quân hàm thượng tướng. Nếu không, sớm muộn, người dân cũng gạt bỏ ông , cho ông vào sọt rác. Khổ dân! Nuôi béo một ông tướng hèn mạt, chưa đánh đã hàng.

Mấy ngày rồi, dân Hà Tĩnh bị mưa lớn, lũ về khiến cả một vùng Hương Khê ngập chìm trong nước. Đã vậy ông thủy điện Hố Hô lạ xả lũ, không báo trước cho dân. Vậy là thiên tai kết hợp nhân tai, dân chết và mất tích tới bốn chục mạng. Một con số đau lòng cho những ai còn có chút tình máu mủ đồng bào. Ấy vậy mà lại được nghe những lời của ông tổng cục phó Năng lượng:“Việc nhà máy thủy điện Hố Hô mở hoàn toàn cửa van xả lũ trong tình huống trận mưa vừa qua là chấp nhận được. Bởi nếu không làm vậy, sẽ gây nguy hiểm, mất an toàn hồ đập” “Tổng cục phó Năng Lượng Đỗ Đức Quân”

Trong khi đó thì thằng tư bản giãy chết nó làm như thế này: “Chúng tôi đã cam kết từ 4, 5 ngày trước rằng sẽ không xả nước từ những đập trên sông Tar hoặc sông Neuse”, Thống đốc McCory nói trong buổi họp báo thứ Sáu. “Một điều rất quan trọng là chúng ta phải ổn định dòng chảy và đảm bảo không ai bị ảnh hưởng đột ngột. Đây là điều cực kỳ quan trọng”.

Chế độ vô trách nhiệm đã đẻ ra những con người vô trách nhiệm là như thế. Chế độ mà mọi quyết định phải vì quyền lợi người dân cũng là như thế.

Cũng trong thời gian này có hai kẻ ỷ thế nam nhi đánh một cô nhân viên hàng không. Một nam nhi khác được người đời gọi là Lục Vân Tiên ra tay can thiệp vì “giữa đường thấy chuyện bất bình nên can ngăn”, đập vỡ mồm kẻ “anh hùng” đánh nữ nhi kia. Hành động đó được ông Trần Hoài Phương-giám đốc Cảng vụ hàng không miền Bắc – cho là làm náo động sân bay và cho biết cảng vụ đang xác minh danh tính người can thiệp cứu giúp nữ nhân viên bị đánh, và ông Phương nói: “Nếu xác minh được, chúng tôi cũng xem xét làm rõ về hành vi gây rối trật tự công cộng. Vụ việc để các cấp có thẩm quyền giải quyết trên cơ sở quy định của pháp luật. Nếu ai cũng can thiệp theo cách như vậy thì dễ thành đánh lộn đông người, náo loạn sân bay”.

Các bạn trẻ thấy thế nào? Hành động nghĩa hiệp như vậy đáng được hoan nghênh hay đáng chê. Thời nay, không phải ai cũng có lòng dũng cảm, dám ra tay cứu giúp người yếu thế đâu. Vì sao làm việc tốt lại dễ mang họa vào thân thế. Đừng trách tại sao ngày càng nhiều người vô cảm...”.

Đúng là các con giời trên mặt đất.

Đau lòng lắm khi hôm nào trên mạng cũng có thể thấy hình ảnh bọn trẻ con, cổ đeo khăn quàng đỏ, mặc đồng phục học sinh, xúm nhau lại đánh hội đồng một đứa trẻ khác. Các nhà giáo dục chúng ta có lẽ chưa phân biệt được đâu là kẻ phá rối, lưu manh, đâu là người có tấm lòng đôn hậu, nhân ái.

Nhân chuyện nói về lòng nhân ái lại nói về chuyện chàng Phan Anh.

Xuất phát từ tình thương yêu chân thành và muốn được chia sẻ, Phan Anh kêu gọi đóng góp cứu trợ đồng bào bị lũ dập vùi (tôi nghĩ vậy và nhiều nhiều người khác cũng nghĩ vậy, nên tiền cứu trợ mới đổ về tài khoản của anh nhiều như thế chứ). Ở đây có nhiều chuyện đáng nói lắm, tôi chỉ muốn nói một chút về niềm tin.

Tại sao hành động của Phan Anh được mọi người hưởng ứng nhiệt tình như vậy? Đó là người đời thấy qua Phan Anh, niềm tin được gửi gắm đúng chỗ. Thử hỏi có năm nào đồng bào miền Trung thoát cảnh thiên tai, lũ lụt? Lại còn cả cái nhân tai cá chết đang vẫn phải oằn mình chịu đựng kia. Đã bao lần chúng ta chung sức cứu trợ đồng bào? Vậy mà sao thiên tai vẫn giáng xuống, cảnh cứu trợ mì tôm hàng năm cứ đều đều diễn ra. Tôi đã thấy nhiều ý kiến cho rằng, cần phải làm điều gì khác hơn ngoài mì tôm và mừng thầm vì Phan Anh đã có suy nghĩ ngoài chuyện khẩn cấp “mì tôm”, có những thứ khác cần hơn. Cái khác là cái bền vững, để bà con sống chung được với lũ.

Vậy mà có kẻ, tuy không đả phá nhưng hàm ý xa xôi, ẩn bóng đe dọa, nói, những mắc mớ pháp lý mà Phan Anh sẽ gặp phải. Họ mang ra những nghị định này, quy định nọ để cảnh báo Phan Anh. Chẳng hiểu đấy có ý nhắc nhở hay không nhưng tôi tin Phan Anh sẽ vững vàng và niềm tin của tôi cũng gửi vào Phan Anh, giống như những đồng tiền cứ đổ về tài khoản của anh.

Niềm tin con người không mua được và để làm một người tử tế trong xã hội chúng ta rất khó.