CÁI THẰNG MỸ (tiếp 4)

4. Người ở Hợp Chủng Quốc

Ở đất thằng Mỹ này, ra đường không phân biệt được “giống” người rõ ràng. Ý nhà em là các loại dân tộc ý. Đúng là Hợp chủng quốc. Trên phố đầy những người da trắng, da vàng, da đen. Đặc biệt rất nhiều da đen. Cái lão Ô-ba-ma chắc cũng kiếm được nhiều phiếu từ số lượng cử tri da đen này. Ấy vậy mà trên Wikipedia, nhà em đọc được, dân da trắng trên 80%, da đen 13%, da vàng 3%. Dân da trắng có nguồn gốc từ Đức, Ba lan, Ý… Bác Ô-ba-ma được hưởng lộc của mục sư Lu-thơ-kinh đấy. Ngày đó, vị mục sư này đấu tranh chống lại cái đảng “3K” chuyện kỳ thị, đặc biệt người da đen. Ông ta cũng ăn lộc một bà phụ nữ da đen nữa không chịu nhường ghế cho người da trắng (chuyện xảy ra trên tầu điện thì phải. Bà phụ nữ này nhà em quên tên rồi. Có tượng bà ta trong nhà Quốc hội Mỹ thì phải.)

Nhưng vẫn có một điều suy nghĩ, đây chỉ là nhận xét bề ngoài thôi nhé, thằng Mỹ da màu ở ngoài đường nhiều hơn thằng Mỹ da trắng. Trong siêu thị cũng vậy, người da màu cũng nhiều hơn.(Ở đây phải nói chính xác là chỉ tại thời điểm nhà em quan sát) Những công việc tạp vụ hầu như là người da màu. Mà như điều này có người đã nhận xét rồi, nhà em tận mắt thì nói lại thôi. Đây chỉ muốn nói cái ý như thế này, cái tệ phân biệt chủng tộc vẫn còn. Chẳng thể nào xoá được sau Man-đê-la. Ấn tượng đó chắc còn lâu. Chuyện này xảy ra chẳng cứ ở Mỹ đâu, ở xứ ta cũng vậy đấy. Hôm rồi đọc tin, thấy một vị thứ trưởng tuyên bố “3-5 năm nữa, thu nhập của thằng Lào, thằng Căm, thằng Miến sẽ vượt người xứ ta…”. Cái so sánh đó là để cảnh báo cho chính phủ mình, cho cái lão Chính phủ ấy biết cái sự kém cỏi và phải thay đổi cung cách làm việc và thể chế đi.

Nhưng, lại nhưng, hình như ở đó, vẫn cứ thấy cái quan niệm cố kỹ từ xưa, mấy thằng “đàn em” đó không thể vượt mình được. Có phân biệt và coi thường không? Có quá đi chứ! Ngay trong dân thường cũng có cái ý nghĩ đó đấy. Còn nhà em muốn mấy thằng ấy nó vượt ngay đi cho. Nó vượt qua ta thì ta mới tỉnh, mới đỡ đi cái “bách chiến bách thắng”, đỡ đi cái "đỉnh cao trí tuệ". Nhà em nói như vậy, có bác nào phản đối không ạ?

Ngay phố con gái nhà em ở, nó gọi là phố “ẩm thực” vì có nhiều cửa hàng ăn uống. Chỉ một đoạn ngắn khoảng trăm mét, đã nhâm nhẩm ra “mấy ông ăn uống” nổi tiếng trên thế giới rồi. Ấn này, Hàn này, Thái này, Ý này, Tầu này. Còn chiều hôm nghỉ cuối tuần, con gái dẫn đi nhà hàng Nhật, ăn toàn món cá. Muốn tìm cái ông “phở” mà không thấy. Hoá ra, ta chỉ giỏi tuyên truyền cho dân ta. Sống trong nước, mù tịt, cứ nhắm mắt mà tự hào “phở với nem”. Sang đây, tìm mỏi mắt không thấy. À mà có tí chút hương vị, đó là những tập bánh tráng để cuốn nem có bầy bán ở chợ (siêu thị) Hàn quốc. Nhìn thấy những tập bánh tráng này trên giá, cái máu dân tộc nhà em như cứ lâng lâng. Chẳng biết làm gì với nó, cứ nâng lên đặt xuống, nhìn ngắm mãi, khi bà vợ kéo đi, vẫn còn ngoái lại nhìn “đắm đuối”.

Chẳng hiểu sao lại nhớ câu của ông bà “khôn ngoan đối đáp người ngoài…”. Ngẫm thời đánh nhau với thằng Mỹ thì nền xuất khẩu của ta toàn hàng mây tre đan, trong đó có chiếc cần câu dài lòng thòng, vướng víu chẳng ma nào tìm đến. Có bao nhiêu tre trúc trong rừng chặt phá bằng hết may ra đổi được cái ô-tô. Đến hồi này, hết chiến tranh, toàn chỉ xuất khẩu gạo. Mà quái lạ, con gái nhà em nó chỉ ăn gạo Nhật, năm bảy triệu tấn gạo xuất khẩu của ta không vào được cửa này, gạo của ta chỉ toàn tìm đến cửa thằng Tầu khựa, thằng Phi Châu và có thể để biếu ông Cu-ba anh em đang lúc hoạn nạn nữa.

Một chút nổi máu gái goá lo việc triều đình, biết đến khi nào mới cân đối được thu và chi. Người ta xuất khẩu cái hàm lượng chất xám cao nên giá thu về nó lớn, mà cái chất xám của ta nó cứ vượt biên ra ngoài hết. Giờ đây chỉ còn dựa vào mấy ông bà nông dân. Dựa mãi và thật ngược đời, càng ngày càng làm cho nông dân khổ, nông dân điêu đứng mới chết chứ. Đấy, khắp nơi đầy dân oan mất đất. Dựa vào nông dân mà càng ngày càng làm cho nông dân khánh kiệt. Thật tội các ông bà nông dân ở đất mình quá thôi. Nhà em nói vậy vì nhà em thấy dân oan đi khiếu kiện mặc áo đỏ rất nhiều. Nhà em cũng nói vậy vì nhà em theo dõi vụ “anh em nhà Vươn” ở Tiên Lãng, Hải Phòng. Nhà em thấy cái thằng Tây cai trị xứ ta cả thế kỷ rồi mà nó xử án vẫn hợp lòng dân. Các bác nói gì thì nói, cứ đem hai cái vụ án ra mà so, nông dân thời Ta khổ đủ điều.

Nói người lại nghĩ đến thân, hoàn cảnh nhà em nó cũng có phần “sao sao” ấy. Con em nó lại đang đi làm thuê cho bọn giãy chết. Vậy là tài năng của nó (nếu có), nó lại đi cung phụng bọn thằng Mỹ này. Mấy cô cậu nhất nhì khi trèo tới đỉnh Ô-lim-pic nhà ta cũng vậy, Ngô Bảo Châu hay những em, những cháu giải nhất này nọ quốc tế cũng vậy, đều ở lại cái đất thằng Mỹ này… Người tài giỏi đất Ta đi Tây hết. Biết đổ cho ai đây hay lại đổ cho Vua Hùng? Đúng rồi, Vua Hùng chịu hết. Mà biết có Vua Hùng hay không?

Nhà em cứ nghĩ cái Giáo dục nước nhà là có tội nhất. Đấy là nhà em cũng cứ tát nước theo mưa, nhà em nói như vậy. Chứ tội đâu phát xuất từ thằng Giáo dục. Nhưng mà cũng phải nói ra, cái thằng này bây giờ nó cũng chẳng có Tâm. Đấy, cứ lấy cái sự cải cách sách giáo khoa mà nói, đầu tiên nó đòi 34 ngàn tỉ, sau đó xuống 800 tỉ. Rồi có cụ Giáo sư bảo chỉ cần 300 tỉ, có cụ khác tuyên bố oách hơn, chỉ cần 300 triệu chưa kể một số chi phí. Nhà em biết sơ sơ cách làm của cụ này, nhà em thích cụ này. Nhưng bố bảo cái thằng Giáo dục cũng không dám dùng sản phẩm của cụ, nó mà dùng sản phẩm của cụ thì đất nước ta lại đổi mới.

Vậy thì chất xám nó phải vượt biên. Vượt biên nhưng nó không phải là “thuyền nhân”. Nó được trọng dụng ở đất thằng Mỹ này đúng với khả năng của nó. Bây giờ nhà em lại bênh con gái nhà em đấy. Chỉ phải cái xót thương ngậm ngùi, nó xa quá.

Làm cái thằng làm thuê có sướng không? Không sướng đâu các bác ạ. Chuyện nho nhỏ là thế này : Thằng bạn trai con gái nhà em, nó là cái thằng Pháp chính hiệu con nai vàng đấy, theo con gái nhà em bỏ đất mẹ, sang Mỹ làm thuê. Dân làm thuê thì phải chịu cảnh bóc lột. Kiểu gì cũng vậy. Công nhân ở nhà ta cũng bị bóc lột đấy chứ, đừng tưởng là không bị bóc lột nhé, không có chuyện đó đâu!

Thằng này có ý tưởng làm lợi cho công ty nó đang làm thuê, sản phẩm làm ra theo ý tưởng của nó bán được. Ngay lập tức nó được tăng lương. Lương kỹ sư của nó nhiều hơn lương của con gái nhà em là Postdoctoral Reseach Associate. Nhà em cũng chẳng hiểu cái cách làm việc của thằng Mỹ đâu, chỉ biết rằng, như thế là nó biết cách tận dụng triệt để cái chất xám của người làm công và cũng biết nịnh nọt ghê lắm. Nó còn tổ chức chiêu đãi thành công của người làm công rất trọng thị, mời cả con gái nhà em tham dự. “Tiếc” là nó không cấp cho cái giấy khen để ghi nhớ công trạng, đeo vòng hoa và cả chụp hình kỷ niệm, như thường diễn ra ở xứ ta.

Chẳng vậy mà nó hì hục làm việc chẳng kể giờ giấc. Khi người ta được đối xử đúng mực, người ta càng cố gắng, phải không các bác? Nếu cứ lang tang ở đường phố và siêu thị như nhà em thì lấy đâu ra trọng với dụng.  Nhà em đã thấy cái cảnh tiến sĩ về cơ quan nhà em rồi, sáng pha nước chè mời các bậc cha chú rồi ngồi ngâm báo cáo cũ rích. Việc làm nhoáy cái là xong. Chẳng hiểu có được mấy đứa như thằng bạn nhà em, tiến sĩ kiếm ăn nhỏ (bẩn), rồi có dịp phất, lên tằng tằng, làm bộ trưởng rồi leo đến tận chót vót một chức trong bê xê tê. Chỉ có điều nó ít chịu gặp bạn bè. Quan to nhà ta vẫn thế, sợ dân bé lắm. Nếu gặp nhà em, nhà em sẽ hỏi về mấy cái Mục Nam quan và Bản Giốc. Nhưng mà hỏi để làm gì nhỉ, nhà em đang nghĩ về cái sai hệ thống của nhà bác Nguyễn Văn An. Chẳng hiểu dạo này sức khoẻ bác ấy thế nào mà ít nói quá. 

                                                                          

    (Còn tiếp)                                                                    

ảnh internet

SUY NGẪM MIÊN MAN

Suy ngẫm miên man

Có phải em là con mắt trên trời cao

Thành phố của những toà nhà tráng lệ

Ôm trong lòng dòng sông hiền như thế

Thêm một mặt hồ biêng biếc xanh xanh

Ngập không gian là nắng và gió…

Tôi nhận ra tiết trời thu mà thế gian đều có

Của lá vàng, của mây trắng trời cao

Đỏng đảnh như em, thuở con gái ngày nào

Xôn xao lòng tôi nhiều lắm

Lá chập chờn thảm cỏ xanh phủ nắng

Có e ấp giận hờn có cỏ đắng đong đưa

Phơn phớt chiều bóng ngả quán hàng thưa

Phố vắng cất lên tiếng ca buồn thăm thẳm

Đưa tôi vào sâu lắng…miền xưa…

Cô gái khoác ba lô ngước bàu trời rất rộng

Chân trời còn rất xa

Phải đi hết cuộc đời mới thấu một phần bao la

Vũ trụ còn nhiều dấu hỏi

Và tôi biết đường lên núi sẽ có ngày mệt mỏi

Hành trang buổi ban đầu vẫn lấy từ ba lô

Vững nữa lên, không ảo tưởng mơ hồ

Khát vọng cháy trái tim cô rất trẻ

Tôi mải mê những nghĩ suy, những nỗi niềm mới mẻ

Cả những điều be bé tôi yêu

Đang hừng đông tôi bỗng gặp ráng chiều

Con đường nhiều cỏ lạ

Những mong manh, liêu xiêu tôi ôm vào tất cả

Mẹ Tê-rê-xa bảo tôi:

“trái tim yêu có thể làm những điều vĩ đại”

Tôi đang sống với nỗi đau ở thời kỳ sơ khai hoang dại

Cuộc đời đầy lo toan

Khoảnh khắc bóng câu khiến ai đó vội vàng

Thiêm thiếp quên đi những người khốn khổ

Vơ cho mình những khát vọng chốn dương gian

Có hay đâu thế giới sẽ lụi tàn

Trước nhỏ nhoi, trần tục, tầm thường, ích kỷ…

Nắm tay nhau, anh muốn nói, cuộc đời lạ nhỉ

Số phận trớ trêu hay số phận hiền hoà

Đoạn đường nào khiến ta gặp ta

Đoạn đường nào khiến ta lạc lối

Có con đường đi lên, cũng có đường đầy bóng tối

Số phận tự rơi vào, đâu chọn được phải không

Đừng nói không tin, anh thấy đúng vô cùng

Tiếc một điều không đủ thời gian sống làm chứng nhân cho “số phận”

Và lại trách mình đang lẩn thẩn

Mơ cái hão huyền, tin cái hư vô

Biết đâu TÂM LINH có thể cứu cơ đồ

Tôi nhận ra bản nhạc buồn có câu hát mùa thu

Nhuộm vàng chiều thành phố

Nghe tiếng hát mà lòng nổi bão tố

Mưa gió dập vùi, thổn thức những ngày xưa

Ngày xưa… cũng có thu vàng và có cả mưa

Áo em ướt, vai gầy, hạt mưa thấm

Ôm em vào lòng, lửa ấm sưởi cho nhau

Khúc ca rơi mùa thu… làm tan vỡ tình đầu

Đẹp… đớn đau… mong manh… hưu quạnh

Không ai hiểu vì sao cơn gió chiều lại lạnh

Và thu cuốn lá vàng đi…

Miên man nghĩ suy nghe kiếp lá thầm thì

Giữa chênh vênh chấp chới

Một bến chơi vơi, một bến gập ghềnh đợi

Và huyền ảo tạo nên mùa thu

Trong vòng tay em như trong lời ru

Cũng hiểu thêm nhỏ nhoi đời lá

Chính vì thế làm ta yêu tất cả

Mãi ơn người cũng muốn làm thảm lá rải mùa thu

Vinh Anh-Chicago

Những ngày cuối vàng thu

28/10/2014

PIC-NIC

Pic-nic

Đấy là cách gọi Tây Tây, có vẻ thời thượng của giới trẻ. Cách gọi này cũng không mới. Mình đã nghe từ lâu, lâu bao lâu, không nhớ.

         Có lẽ mình không hợp thời và cũng không thích Tây Tây. Mình thích một từ Việt và dân gian hơn. Ngày trẻ gọi là đi cắm trại. Cắm trại thì phải đông. Vậy cũng không đúng. Gần đây mấy ông hội “nghề nghiêp” nào đó, mấy cha hội thơ chẳng hạn, gọi nó là đi điền dã. Nghe cũng có vẻ “công việc và nghề nghiệp” lắm. Mình cũng thấy không đúng vì nó không mang tính đi chơi. Vậy thì đành gọi là pic-nic. Nó Tây Tây đấy nhưng còn hơn chán vạn Tầu Tầu. Dạo này mình cực đoan lắm. Thấy Tầu dưới mọi góc độ, đều bị dị ứng.

Vậy là nhân những ngày cuối thu, trời Chicago lại đẹp, nắng ấm và gió mát. Con gái tổ chức cho bố mẹ đi pic-nic. Cứ theo cái cung cách tiến hành ngày hôm nay, đó là một buổi  vui vẻ ở ngoài trời, có ăn uống và có nghỉ ngơi thư giãn.

Thực ra, cái ý nghĩ đi chơi trong ngày cuối tuần là luôn thường trực ở mình và cô xã, tuổi không còn trẻ nhưng chẳng ai bảo già. Dân Việt mình hay nịnh nhau, nhất là các bà sồn sồn, cứ gặp nhau, câu đầu tiên là “sao dạo này trông thon thả thế”. Thật sự thì có rút giảm được lạng nào đâu, có khi lại đang chiều hướng tăng trọng ấy chứ. Mình nghe nhiều rồi nên không cảm thấy gì hết nữa. Cũng là nét quý trên đời, động viên nhau một chút, tự sướng với nhau một chút thì có sao đâu cơ chứ.

Lên ô-tô chạy vào thành phố, rồi dọc hồ Michigan. Gió và nắng như dồn về đường và bãi cát ven hồ. Người cũng dồn về đây. Trong cái nườm nượp của dòng xe xuôi ngược trên đoạn đường chạy gần ven hồ và những toà nhà chọc trời nổi tiếng của Chicago, mình phát hiện một điều, đa phần trong mỗi xe chỉ có một người lái, thi thoảng mỗi xe mới có hai người, chắc là vợ chồng hoặc bồ bịch đưa nhau đi chơi. Tuyệt chẳng thấy cái xe nào có bốn người như xe của mình. Con gái giải thích, đó là sở thích tự do cá nhân. Biết vậy. Lẽ nào cái sở thích chỉ là một mình (!)

Một nét hay của cuộc sống tôn trọng tự do cá nhân hay là một nét dở của lối sống quá chuộng tự do cá nhân, không biết nữa. Nhưng mình tôn trọng, dẫu rằng mình không thích. Mình không thích bởi cảm thấy như vậy nó cô đơn, mình đã từng sống những ngày như vậy khi đến tuổi lấy vợ mà chưa có người yêu. Và tự nghĩ theo cách của mình, trên đời, chẳng ai thích cuộc sống cô đơn cả.

Xuống xe, xe đỗ khắp mọi nơi. Đương nhiên là rất trật tự. Nếu cứ nhìn xe, tưởng bãi cát và công viên bên hồ sẽ rất đông người. Nhưng quả thật, thưa thớt lắm. Dẫu ngày cuối thu có đầy nắng và gió, lớp lớp xe như đổ xe ra đường về đây để tận hưởng cái nắng ấm đấy nhưng bãi cát ven hồ quá mênh mông, nên trông vẫn vắng vẻ. Lèo tèo vài chiếc thuyền với những cánh buồm trắng đã bơi rất xa ngoài bao la nước kia, trên bãi cát chỉ thấy vài người thả diều, một số người chơi bóng chuyền trên cát, một số người đạp xe đạp, một số người chạy, vài nhà như nhà mình đây thì…lững thững. Cái chất lững thững này có thể là “đặc sản” của người Việt. Mình nhớ câu này: “Ăn nhanh, đi chậm, hay cười/ đái đường, hôn bụi, đúng người Việt Nam (hay mua đồ cũ là người Việt Nam).

Nhưng dọc bãi cát ven cái hồ này, đi chậm lững thững để cảm nhận cái mới lạ cũng thú vị lắm. Mình đã thêm một lần nữa đi trên bãi cát dọc hồ để cảm nhận và so sánh với bãi cát ven biển của xứ mình. Thấy trên hồ vẫn yên ả hơn, phẳng lặng hơn và thấm cái câu của các nhà chính trị ví von: “bơi ra biển lớn”. Vâng đến bao giờ mới bơi được ra biển lớn nếu ta cứ lững thững và lại còn coi nó là “đặc sản”. Chẳng hiểu đúng không, dân mình rất thích tự sướng. Cứ như là nếu không khen đất nước ta tươi đẹp là không nhìn thấy tổng thể, mà sẽ có thể còn bị đánh giá thậm tệ hơn, chỉ thấy mặt tiêu cực, không thấy cái viễn cảnh trong tiềm năng. Vậy là có một số loài ký sinh cứ đua nhau ca ngợi sự đẹp đẽ , sáng sủa với những thành tựu phi thường của nước nhà, chẳng thèm ngó ngàng đến xung quanh. Nghe từ mồm quan chức “ vài năm nữa sẽ tụt hậu cả với hai thẳng em”.

Cả nhà mình dấn bước đến chỗ đông người để “hoà mình”. Thời trẻ, mình được học và gọi đó là “đi vào quần chúng, không sống tách rời”. So sánh thì chuệch choạc là đương nhiên nhưng cũng thấy được cái cần thiết của mối quan hệ.

Hoá ra cái chốn đông đúc kia là một khu đặc biệt dành cho chó và chủ của nó. Một nét văn hoá Tây không lẫn vào đâu được. Nó thể hiện sự quan tâm của con người với loài vật. Loài chó cũng cần giao lưu, kết bạn và chạy nhảy.

Tìm được một chỗ ưng ý gần sát hồ. Michigan là một hồ lớn. Lớn đến đâu, không biết. Chỉ cảm nhận rằng nó mênh mông như biển. Chẳng thể nhìn thấy cái bờ bên kia. Nhìn lên bản đồ, Chicago hay bang Ilinoi cũng chỉ có chút ít cái phần tiếp xúc với hồ thôi, phần chủ yếu của hồ nằm trong lãnh thổ của bang Winconsin, phía Bắc.

Mình cũng biết cái hồ to nhất thế giới Baican bên nước Nga mà đi tầu hoả cả đêm lẫn ngày chưa hết. Cũng đọc một số bài báo viết về sự đa dạng của hồ Baican, nhưng chưa được đặt chân xuống đất để cảm nhận cái cảm cảm giác “thịt da” như thế này. Nghĩa là ấn tượng về Baican còn chưa ngấm được vào “thịt da” của cơ thể.  

Còn bây giờ, mình khoát tay xuống mặt nước, đi chân không xuống mặt nước, thấy lạnh buốt. Bất chợt, thấy ngọn gió cũng lạnh buốt. Cái lạnh của một ngày nắng ấm Chicago bên hồ Michigan là thế. Thôi thì biết phận mỏng, sức yếu, mình chạy lên, chẳng dám ra gió, ra sóng, đùa dỡn như những ngày “còn xanh” nữa.

Ngồi trên tấm khăn giữa bãi cát bên hồ, thấy thanh thản và cảm giác tự do phóng khoáng vì chú chim biển (hay phải gọi là chim hồ, giống hải âu) tung liệng tầng thấp tầng cao trên bầu trời. Có những chú bay tít trên cao, hệt như những chiếc máy bay đang đan xen trên bầu trời. Nếu đấy là một khoảnh khắc của tự do, của chìm đắm trong suy tưởng và cần phải trên một nền tảng: cuộc sống đầy đủ, ta sẽ nhận biết được điều hạnh phúc và đáng quý của cuộc sống và giá trị được làm người. “Con người sinh ra ai cũng phải được bình đẳng, được tự do và mưu cầu hạnh phúc” là đây.

Nói đến pic-nic là phải nói đến ăn trong cái sự chơi, sự thụ hưởng. Hình như cô con gái mình đã quá quen với những cuộc vui thế này. Cảnh “cắm trại” của mình ngày xưa còn cắp sách đi học không nhiều lắm và đương nhiên là rất “nhếch nhác”, phải “bòn mót tiền để góp mua đồ ăn” nhưng mà rất thích thú. Đó là cái thú của tuổi trẻ.

Bữa ăn “trên bờ cát” hôm nay gợi cho mình sự thích thú tuổi trẻ đó. Đặc biệt buổi đi ngày hôm sau, món chủ yếu trong bữa vui là thịt nướng.

Ở buổi thịt nướng bên hồ, mình cứ nghĩ về cái hiện đại của bọn Tây. Ít ra, nướng cũng khoa học và phải thơm nức “mùi thịt nướng Tây” như phim ấy chứ. “Cái khoa học” mình đang chờ và trong đầu, nghĩ trong gió cát thế này thì ngọn lửa nướng phải được khơi lên trong khoa học cơ, ít ra, nó cũng như cái anh “cồn khô” vẫn được dùng để đun trong các nồi lẩu ở nhà hàng Hà Nội ấy. Vậy mà không như mình nghĩ. Thằng bạn trai con mình lôi trong túi ra một nắm lá khô dùng để nhóm than. Mình cũng tưởng cái thằng than này đặc biệt, dễ cháy, vẫn cứ chờ đợi. Sau đó cậu ta đi nhặt các loại que khô từ các cây rơi xuống. Chao ơi, nhóm cho lửa bùng lên, vất than vào, không kết quả. Mình lúc này mới tham gia ý kiến. Với kinh nghiệm nấu ăn của những năm bao cấp qua các thời kỳ từ bếp củi, bếp than quả bàng, bếp trấu, bếp mùn cưa, bếp dầu, bếp than tổ ong và đặc biệt nhất, bếp linh Trường Sơn, cái bếp nướng thịt mới bắt lửa, mới cháy và mới ăn được. Không nhồm nhoàm nhưng cũng không gọn ghẽ. Nếu hiểu sự tình, mình đã có thể làm hiệu quả hơn. Tất cả cũng chỉ vì mình tin cái hiện đại mà cô con gái định mang ra áp dụng, chiêu đãi bố mẹ chuyến đi chơi ngoài trời.

Nhân tiện bữa thịt nướng, mình cũng kể chuyện chỉ có một ống bơ và xăng ô-tô, mình có thể nấu chín nồi cơm cho hai chục lính ăn. Thủ thuật rất đơn giản, chỉ việc cho đất ướt hoặc cát trộn với xăng một tỉ lệ hợp lý để xăng không bốc và lửa cháy xanh rờn. Trong việc xử dụng nhiên liệu, nếu dùng dầu đi-ê-den thì an toàn hơn. Với cách đó, ngọn lửa nấu cơm của lính có thể chống chọi với bất cứ thời tiết nào ở Trường Sơn. Chuyện nấu ăn thế này từng là chuyện rất nhỏ trong suốt hai năm hành quân kéo xe pháo từ chiến trường Quảng Trị ra Đông Hà của mình.

Vậy là, dù có hiện đại đến đâu, cái gọi là “kỹ năng sống” mà con gái mang ra định khoe với bố, thì lại gặp ông bố đã gọi là qua những gian truân cuộc đời, hùng hồn tuyên bố “ tao là thầy của mẹ con nhà mày về cái kỹ năng nàỳ”.

Đêm về, mình cứ thao thức giữa một bên với bữa thịt nướng chơi bời với một bữa cơm lính, con nhà nghèo đạm bạc chiều trên đường hành quân ngày còn là lính Trường Sơn. Hình ảnh buổi chiều hôm đó còn trong ký ức là buổi chiều bọn mình nghỉ tạm bên Khe Sanh. Mình đi quan sát đồng thời kết hợp tìm rau tàu bay và các loại rau vớ vẩn có thể ăn được. Cả trăm bếp “ống cóng” nổi lửa bên sông Ba Lòng, nơi gần một đồn điền của bà Trần Lệ Xuân, vợ của Ngô Đình Nhu. Cơm lính ngày đó đơn giản đến mức tối giản. Duy nhất cần một ống thịt hộp Trung Quốc, loại một cân. Lính cơ giới bọn mình có xăng dầu, cơm chín rất nhanh, mỗi bếp chỉ hai ba thằng thôi vì ống cóng chỉ đủ cho ngần ấy người ăn. Cơm chín, đục thịt hộp (nếu có) và ruốc mặn và ống bơ canh rau tàu bay lõng bõng. Tất nhiên không thể không có chút mì chính đánh lừa vị giác cho vào ống bơ canh.

Một chi tiết không thể không nhắc. Cả trăm bếp ống cóng nổi lửa, nên tất nhiên có chuyện “thằng trên ỉa, thằng dưới ăn”. Thằng đến sau muốn có chỗ tốt phải ngoi lên nữa. Ngoi mãi cũng hết chỗ thuận lợi. Làm thế nào để có nước sạch. Cũng đơn giản thôi. Lấy xẻng đào một cái hố sâu cách chỗ nước chảy một đoạn chừng nửa mét đến một mét. Nước sông Ba Lòng có trên trăm bếp ống cóng kia sẽ ngấm qua chiều dày ngăn cách và trở thành sạch sẽ. Không sạch cũng bảo nhau tốt rồi, lấy nước đó là ổn. Chẳng thằng nào đau bụng đau bão gì hết. Tất cả bệnh tật để đến ngày hoà bình sẽ cùng thanh lí.

Mình bảo với con gái, tao bảy chục tuổi bây giờ đi chơi lại trò trẻ con. Con bảo thế mới thích!” Chúng nó đâu có biết được cái thời “ tôi sống đời trai giữa núi đồi” của mình cơ chứ.

                                                                                                                                                     Vinh Anh-Chicago

                                                                                                                                                          27/10/2014