Bài ca biên giới

Bài ca biên giới

Những ngày đầu năm 1979, bài hát “Chiến đấu vì độc lập tự do” của Phạm Tuyên vang lên mọi nơi, mọi lúc.  Nói thật, tôi không thích vì nó hô hào và rất khẩu hiệu nhưng được câu mở đầu, thời điểm đó rất vào lòng người vì nó rất thời sự, hợp hoàn cảnh: "Tiếng súng đã vang trên bàu trời biện giới, gọi toàn dân ta vào cuộc chiến đấu mới..."

Ngày đó tôi cũng còn gọi là trẻ, chưa vợ con, lại mới từ chiến trường B ra, mùi thuốc súng như vẫn còn vương, thi thoảng thấy khói lại như ngửi thấy mùi thuốc súng. Nghe tin bọn Tàu khựa tấn công biên giới, cũng chỉ cảm thấy sơ sơ, chắc chỉ loanh quanh vùng biên ải, tranh chấp nhau tí đất. (Hơi hợm một chút, bằng sao được những gì mình đã trải qua!) Ra ga Hàng Cỏ, bà con biên giới kéo về nghìn nghịt chật ních, nheo nhóc, rệu rã, mệt ỏi, phờ phạc, mới thấy chiến tranh đang đến. Đã quá cám cảnh bom rơi, đạn nổ. Giật mình, lẽ nào lại đánh nhau, lại chiến tranh! Lẽ nào lại “đường ra trận mùa này đẹp lắm…” nữa.

Dẫu gần chục năm chiến trường, trong tưởng tượng, vẫn thấy biên giới xa xôi lắm. Con cò lặn lội, cái cò cái vạc trong câu ca “để anh đi trảy nước non Cao Bằng” thấy rất heo hút. Trong đầu, nghĩ về biên giới chỉ thấy"…Núi đi trong sương lạnh/ núi đi trong mây mù/ núi đi trong gió cuốn/ núi lặng lẽ ngắm mình thung sâu…” nghĩa là chỉ thấy xa. Xa nhưng lại thiêng liêng, thiêng liêng đến gai người vì đó là Tổ quốc và Cao Bằng, Lạng Sơn, Hà Giang ... không còn xa nữa. Cái hoang dại, heo hút, lạnh lùng, mây mù, sương gió kia vẫn là Tổ quốc.

Rồi dần hiểu ra, nó là phên dậu nước nhà, nó là của cha ông để lại, phải giữ gìn, phải bảo vệ. Kẻ nào để mất, kẻ đó đáng phải tội chu di. Ông cha ta đã từng rõ ràng như vậy.

Vâng, biên giới cần được bảo vệ và dáng vẻ hiên ngang của cây, vẻ đẹp của hoa mộc miên được ngợi ca. Cây gạo hiên ngang đứng trên địa đầu Tổ quốc như đôi quân danh dự chào đoàn quân lên đường. Hoa mộc miên tháng ba đỏ rực vẫy chào trùng trùng các đoàn quân lên bảo vệ biên cương.

Rồi hoa sim tím bạt ngàn trên các triền đồi. Biên giới phía Bắc nước ta nhiều đồi lắm núi. Và cái màu hoang biền biệt từ cuộc kháng chiến năm xưa lại đi vào văn chương, lại khiến bao trái tim vẫn đang tuổi ngồi ghế nhà trường thổn thức. Có thể vì thế, biểu tượng hoa sim đã là biểu tượng về người lính trong cuộc chiến tranh này. Không hiểu sao tôi cứ nghĩ, hoa sim đó còn như nói về thế hệ những đám trẻ trâu ngày xưa, đó là những người trẻ, những người lính ra trận rất trẻ.

Để rồi lớp lớp những người trẻ của tôi lên đường. Lên đường và hát vang: chúng ta là đồng đội của Lê Đình Chinh, chúng ta cùng sát cánh với Lê Đìhh Chinh. Cuộc chiến chống Mỹ, tôi không biết mình trẻ, nhưng cuộc chiến biên giới này, tôi nhận ra nhiều người rất trẻ, họ đã là đồng đội của tôi và tôi đã già.

Và những khúc ca về biên giới còn vẳng đến nhói lòng mỗi lần nghĩ về họ, mỗi lần thắp một nén nhang trên những hàng mộ chí chạy dài lạnh lẽo, nằm nơi biên giới. Đau xót và cảm thấy có lỗi khi thấy mình chưa làm trọn cái nghĩa tình bạn với những người đã chết.

Vậy mà đất nước này như đã quên mất các bạn rồi. Nếu đâu đó có tổ chức kỷ niệm này nọ, cũng chỉ là sự làm dáng, đánh màu. Những lời lẽ an ủi (không biết dùng từ nào cho xác đáng hơn) mà họ dành cho những người đã mất, thấy sao gượng gạo, thấy sao bạc bẽo quá.

Biên ải xa xôi, vong hồn các anh vẫn chờ một sự thành tâm đúng như phải có đối với người đã chết cho ta sống đến hôm nay.

Bài ca cho những người đã ngã xuống phải được cất lên với sự trang trọng nhất trong ngày hôm nay.