NẺO ĐỜI (tiếp-tiểu thuyết)

VINH ANH

                                            NẺO ĐỜI
                                                                                                                        tiểu thuyết

23. Ngọc không thể “dứt” công việc để về với Hà trong những ngày chuẩn bị. Hà chợt nghĩ, cái lãng mạn của tình yêu mà mẹ Ngọc kể bên nồi bánh chưng ngày nào không lặp lại với Ngọc. Ngày cuối cùng Ngọc đạp xe về thì hai chị em Hà và Sen cũng đã chuẩn bị xong mọi thứ. Nhân đang ở nước ngoài và cũng chưa biết đích xác tin Hà sẽ đi vào tuyến lửa.

Ngọc tỏ ra rất ân hận vì những ngày này không được gần Hà. Anh cám ơn Sen rất chân thành: “Có em, chị Hà bớt cô đơn nhiều. Dẫu rằng cha mẹ ở gần nhưng tâm tình thì cần những người bạn. Em đã làm được điều tuyệt vời đó, thiên thần ạ”.

Cả Ngọc và Nhân đều coi Sen như cô em bé, vẫn rất chiều cô em. Nhiều lúc Sen ức muốn khóc: “Các anh còn cho em bé đến khi nào. Ở quê, bạn em con bồng con bế rồi đấy…”. Sen nói làm mọi người cười bò. “Phải từ từ cho Sen nó lớn…” Càng tức.

Ngọc mang đến cho Hà một bọc thuốc. Kinh nghiệm những người lính nhắc nhở: “ Đi xa, vào nơi ác liệt, em phải tự chăm sóc mình…” Anh có mang một số loại vi-ta-min. Có cả chục ống B 12 đấy, anh gói kỹ rồi. Một số thuốc cá nhân từ thuốc đi chiến trường của bộ đội cấp, số thuốc bổ phải nhờ mua ngoài của những người đi Tây mang về. Bây giờ hiếm lắm…” Đúng là chuyện thuốc thang, cả gia đình và hai chị em đều chưa nghĩ đến. Ngọc còn mang cho Hà một chiếc đèn pin Trung Quốc mới tinh cùng hai cặp pin “con thỏ” mà anh vừa được phân phối.

Xách thử chiếc ba lô: “Ôi, thế này thì em làm sao đi xa được…” Bỏ mọi thứ ra ngoài, Ngọc xem từng thứ Hà mang đi. “Sách vở em phải bỏ lại. Vừa nặng vừa rất ít dùng. Mấy quyển truyện này nữa, bỏ lại hết. Nếu cần em chỉ mang theo bút, mang hai cái, em có chưa, lấy bút của anh đây. Một quyển sổ ghi chép, một ít giấy viết thư, cả tem nữa, anh cũng chuẩn bị cho em rồi. Em làm phóng viên, cần giấy trắng và khai thác sự kiện, chỉ cần giấy trắng thôi…”

Sen xếp lại đồ cùng với Ngọc: “Anh Ngọc nhiều kinh nghiệm thế!” Đúng rồi, nặng lắm chị ạ, lại còn một túi xách bên ngoài nữa cơ.

- Được rồi, túi xách để những vật cần dùng thường xuyên. Phụ nữ đi mới dùng túi xách. Lính tráng ai dùng. Sữa, đường để ở ba lô, vì nếu ăn thì đến nơi nghỉ ngơi mới ăn. Mấy thứ ăn thêm như ruốc, mì chính để ở ngoài. Ngày nào mà chẳng phải hai bữa. Bát, đũa, bi đông nước cũng để ở đấy. Nhẹ đấy nhưng đường xa sẽ thành nặng, mỏi tay lắm đấy. Nếu mỏi, buộc chặt lên trên ba lô, đi tay không cho thoải mái. Các anh lính cũ bảo, hành quân chỉ đeo cái bòng, khẩu AK thôi cũng mệt. Đây là toàn bộ gia tài. Để cơ động được, còn phải bỏ lại hậu cứ nhiều thứ nữa.

Hà im lặng trong khi Ngọc với Sen sắp xếp lại. Những ý nghĩ về Ngọc, về Ngân mà tối qua nói với Sen quay trở lại. Ngọc vậy là quá chu đáo và tận tình với mình rồi vậy mà sao mình vẫn trăn trở nhỉ? Điều gì khiến mình có suy nghĩ đó. Ổ, nếu được như cái Sen có phải hay bao nhiêu. Vậy là nó cũng nói rõ với mình về Nhân rồi đấy chứ. Nó trong sáng, thánh thiện nên Nhân khó nghĩ… Hay Nhân kiềm chế. Chắc thế. Nhiều điều có thể biểu lộ nhưng con người vẫn có những khoảng riêng phải kín đáo, không chia sẻ. Ai ai cũng có khoảng không gian đó. Chỉ có điều là ai dám không dối mình và dám công nhận mà thôi. Tình cảm với Sen của Nhân chân thật là thế. Còn mình và Ngọc, bên ngoài ai cũng cho là mọi sự đã rõ. Cái chưa yên cũng là khoảng riêng chỉ mình biết riêng với mình. Ai đó bảo là ta biết rõ về nhau… Sách vở thôi. Thực tế luôn là một ẩn số. Con người ứng phó được là giải được ẩn số đó. Tình cảm của mình với Ngọc cũng đang là một ẩn số. Đây cũng là bài toán riêng mà mình phải giải. Suy nghĩ của con người sao mà phức tạp thế. Đòi hỏi của con người sao cũng đa dạng thế. Mình cần gì ở Ngọc nhỉ? Cứ nói chuyện riêng với nhau là nảy sinh những bất đồng. Mà sao nó lại gắn bó với thời cuộc nhiều vậy. Ai chẳng muốn có cuộc sống gia đình yên ấm? Muốn có một vị trí xã hội? Muốn vợ đẹp con khôn? Và chắc sẽ còn nhiều thứ nữa mà xã hội ta đang vô cùng thiếu. Cái sự muốn đó sẽ tới vô cùng, chẳng có điểm dừng. Sự muốn đó cũng theo diễn biến của thời cuộc và tư duy con người cũng thay đổi theo dòng thời cuộc đó.

Vậy thì mình yêu cái gì ở Ngọc? Ngày đầu nó là cái gì? Có phải là giọng đọc thơ truyền cảm, cái bài viết về mùa thu ấy, và sau đó lại là những lời tâm sự về cách nhìn, cách ngẫm về tình yêu. Hồi đó Ngọc trong trắng và ngây thơ khi nói đến cô bạn gái, cô em người dân tộc. Cô ấy không vương bụi trần cũng như Ngọc và các bạn của anh đều ngây thơ và ngốc nghếch. Chính những điều đó làm nên giá trị tình yêu. Vậy ra chính mình, cô gái tiểu tư sản Hà thành, yêu cái sự ngốc nghếch ấy. Sự ngốc nghếch ấy, mỗi người chỉ có một lần trong đời. Tình yêu thuở tinh khôi là như thế. Những buổi pic-nic hiếm hoi để lại rung động và nỗi khắc khoải là thế.                                

                                                *****

“Một con cáo thay lông nhưng không thay đổi tâm tính”. Hà bỗng giật mình khi nhớ đã đọc ở đâu đó. Cô bỗng thấy ngờ ngợ nhận ra một sự giả tạo nào đó ở Ngọc. Nhưng tình cảm bắt Hà xua đi cái ngờ ngợ đó. Mình quá khắt khe? Thì chẳng mình cũng thừa nhận mình thay đổi tính khí đấy thôi. Hồi đó mình nhìn nhận cuộc đời nhẹ bỗng và mang theo cả sự vô cảm nữa. Ai đó có muốn gì cũng mặc và vì vậy mình mới khuyên Ngọc nên giữ mồm giữ miệng. Ai sốt sắng, ai quyết tâm, ai xung phong… mặc ai, riêng ta, ta chỉ cần một cuộc sống bình lặng. Sự bình lặng trong hàm ý phải đầy đủ, đời có gì ta cũng phải có cái đó.

Đời có gì ta cũng phải có cái đó dẫn đến một sự đua chen ngấm ngầm quyết không chịu thua kém anh hàng xóm và bạn đồng nghiệp. Hà thấy Ngọc ki cóp từng thứ, từng thứ cho cuộc sống gia đình. Trong khi đa phần đàn bà có được người chồng như vậy lấy làm hãnh diện thì Hà lại ngượng ngùng. Ai lại thế. Phải như Từ Hải ấy chứ: “Râu hùm, hàm én, mày ngài/Vai năm tấc rộng, thân mười thước cao”, hét lên một tiếng kẻ địch hồn xiêu phách lạc.

Làm thế nào hiểu được cái thực của con người Ngọc? “Biết được điều mong muốn của nhân loại còn dễ hơn biết tâm tính từng người”. Để hiểu con người mà mình đặt vào đó trọn đời càng khó và càng phải đắn đo. Đúng là “sông sâu còn có kẻ dò…” Hà cho rằng chuyến đi xa này của mình có rất nhiều cái lợi, nhiều vấn đề có thể giải quyết được. Những phân vân về tình cảm và là một dịp thể hiện được con người của mình. Người đời đã nói, phải biết đứng cách xa ra để nhìn lại những gì mà mình vừa trải qua. Chuyến đi này chính là dịp Hà tìm cách đứng xa ra đó. “Lại còn đáp ứng được nhu cầu tìm hiểu sự thật xã hội, chứng minh một quan niệm với đời sống. Nghe có vẻ rất “đao to búa lớn” mà lại đáp ứng được sự mong mỏi. Đó thực chất cũng là một đề tài gai góc, ảnh hưởng nhiều đến việc xác định lại giá trị và tâm hồn con người trong giai đoạn hiện tại. Một vấn đề lớn đáng nghiên cứu.” Nhân đã nói với Hà như vậy khi hai người nói chuyện với nhau. “Nhưng dù sao với Ngọc, Hà không nên quá khắt khe. “Nhân vô thập toàn” mà. Chúng ta có thể, mỗi người phải biết nhịn nhau, lùi một bước. Mình không bênh Ngọc,  nhưng theo sự biến đổi của đời sống, mình đồng ý với những thay đổi của tâm tính con người theo thời gian. Con người luôn bị tác động mạnh bởi ảnh hưởng từ bên ngoài.”

“Hôm chia tay Ngân, bố Ngọc đã nói về vấn đề con người rất hay. Mình suy nghĩ và cảm thụ được như thế này: Chúng ta chỉ như những bèo bọt nổi chìm trong cuộc đời mà thôi. Chúng ta không tham vọng đóng vai trò quan trọng có ảnh hưởng đến xã hội. Nói một cách dễ hiểu, cụ thể, chúng ta bị phụ thuộc, bị lãnh đạo và phải nghe theo. Nếu có lập luận phản bác, phải làm đúng theo quy định của tổ chức và chuyện đó, từ trước đến nay dường như chưa xảy ra. Nếu có xảy ra, thì mọi sự cũng được xử lý nội bộ. Không công khai nên không mấy người biết. Mà Hà biết không, người ta nói “công khai thì lại là linh hồn của công lý”. Chân lý chỉ có một, nhưng đường đến tới chân lý thì nhiều và đều rất gian nan. Thời buổi nào cũng vậy, chế độ nào cũng vậy. Mấy người đến được với nó? Vì thế, phát biểu của con người đôi khi nó không bộc lộ cái suy nghĩ của người ta. Con người có vô số sự ràng buộc. Giải tỏa được những ràng buộc đó đòi hỏi phải là con người tự do. Có tự do mới giải tỏa được những vướng víu trong tư tưởng con người. Ngọc là một chi tiết trong cỗ máy đó, Ngọc không thể làm khác. Làm khác thì sẽ bị loại bỏ, là phế phẩm. Còn con đường nào khác cho Ngọc và cho cả chúng ta nữa?”

Ôi, tự do hai tiếng ngọt ngào! Ai nói câu đó đấy nhỉ? Chắc chắn chúng ta sẽ phải tranh cãi nhau rất nhiều mới tìm ra chân lý của tự do. Nhưng muốn có tự do trước hết phải có dân chủ. Bác Hồ đặt tên nước mình là “Dân chủ Cộng hòa” từ năm bốn nhăm. Nhưng để đến với dân chủ thực sự, chắc con đường còn dài lắm. Chúng ta nói chuyện với nhau ở đây có khác gì ếch ngồi đáy giếng. Chúng ta đâu hiểu hết những ý nghĩa của các từ “tự do, dân chủ”. Chính bởi vì chưa hiểu nên chúng ta chưa phát huy được hết và trong mỗi chúng ta, dù là làm việc hay phát ngôn đều còn rón rén, sợ bị sai, bị lố. Em cứ thử ngẫm mà xem, rất nhiều điều chúng ta rón rén sợ sệt.

                                                *****

Vào đến Quảng Bình, sau khi trình diện cơ quan và một tuần nắm tình hình, chủ yếu là học hỏi các anh chị đi trước để biết cách ứng phó với mọi tình huống xảy ra trong chiến tranh đối với các phóng viên, đặc biệt những cách thức tự chăm lo bản thân, từ chuyện cơm nước, ăn ngủ đến các cách sơ cứu nếu chẳng may bị dính bom đạn, Hà xin đi xuống đơn vị trọng điểm mà cô đã được nghe nhiều, đọc nhiều về con đường nổi tiếng của tuổi trẻ, đó là đường 20 Quyết thắng. Con đường của những người tuổi hai mươi trẻ trung, phơi phới. Một sự trùng lặp ngẫu nhiên hay là một sự cố ý không biết.

Đơn vị đã rất ưu ái cô sinh viên mới ra trường, bố trí người đưa Hà ra tận  đơn vị công binh cùng phụ trách bảo vệ tuyến đường, chờ có xe để lên tuyến.

Dù có tìm hiểu  bao nhiêu, học tập kinh nghiệm bao nhiêu cũng không bằng một ngày trên mặt đường với anh chị em thanh niên xung phong. Những người bạn mới thấy cô phóng viên trẻ măng, từ Hà Nội vào, lại lặn lội đến nơi ác liệt bom đạn này đều tỏ ra ưu ái đặc biệt, như những người chủ có trách nhiệm với sự an toàn của khách, tiểu đội đã bố trí người cùng kèm cặp làm việc với Hà. Hà rất biết ơn sự chăm sóc của mọi người và ngay ngày đầu tiên, cô cũng đã vác xẻng, tham gia làm việc cùng một tiểu đội toàn nữ, với nhiệm vụ lấp hố bom. Bộ quân phục Hà mặc vẫn đậm chất nữ sinh Hà thành, khiến nhiều cặp mắt chú ý.

Qua nhiều câu chuyện, Hà biết đường 559 của bộ đội Trường Sơn bị ngập nặng mỗi khi mùa mưa đến, có lúc hàng trăm xe bị ách tắc ở Xiêng phan, địa danh được mệnh danh là túi nước, đổ xuống làm ngập, có đoạn tới sáu mét sâu. Đường 20 được mở là để tránh túi nước này.

Được thi công từ cả hai phía trong bảy mươi bảy ngày, chương trình xuyên thủng “Trường Sơn” hoàn thành vào ngày 14-4-1966. Hai mũi gặp nhau trên đỉnh Trường Sơn ở km 65 và chính thức thông tuyến vào ngày 31 tháng 5 năm 1966. Con đường dài 125 km được mang tên “Đường 20 Quyết thắng” từ ngày đó.

Biết được tầm quan trọng đặc biệt của đường Quyết thắng 20, địch tập trung bom đạn dội xuống hòng ngăn cản chi viện của miền Bắc. Quân ta tiếp tục mở các đường 20B, 20C, 20D chạy ban ngày dưới các tán cây rừng già Trường Sơn. Đường chi viện của miền Bắc vẫn không ngừng chảy suốt ngày đêm.

Binh trạm 14 cùng Tổng đội Thanh niên xung phong được giao trách nhiệm quản lý khai thác con đường. Mùa vận chuyển 67-68, khối lượng tăng lên 14 lần, và đã chi viện đắc lực cho chiến dich Khe Sanh 1968.

Đường 20 có tám trọng điểm mà nếu ai vượt qua thì đều được mệnh danh là thép đặc biệt. Trong đó ATP(cua chữ A, ngầm Tà Lê và đèo Phu-la-nhích” là ác liệt nhất. Báo chí đã gọi tám trọng điểm đó là “tọa độ lửa”, nơi thử thách ý chí của những người trẻ tuổi, nơi thể hiện sự quyết tâm, lòng kiên định và hơn hết đó là nơi thể hiện sự hiến dâng của tuổi trẻ khi Tổ quốc cần đến.

Hà đã hòa mình vào cuộc chiến với tư cách một công dân yêu nước- một chiến sĩ- một người trẻ tuổi như vậy. Chỉ sau một trận bom với mịt mù khói và đất phủ kín mình, cô đã quên hẳn mình là một sinh viên vừa ra trường. Sau tiếng bom là tiếng đồng đội gọi điểm danh nhau, sau tiếng bom là tiếng cuốc xẻng xúc đất, san và lấp đi những vết lở loét mà bom đạn vừa gây ra và đẹp hơn, kỳ diệu hơn, nếu không có tổn thất, sau tiếng bom lại là tiếng cười trong trẻo của những cô gái tuổi hai mươi đẹp nõn nà, quyến rũ vang lên giữa đêm tối của rừng già Trường Sơn.

 ảnh internet