KHAI BÚT NĂM NGỌ

Khai bút năm Ngọ

 

Buồn! Đó là bởi sự hoài niệm ngày xưa dồn về quá nhiều; đó là bỗng thấy sự thờ ơ, vô cảm của những người rất gần gũi trong họ hàng và gia đình về những điều sát sườn của cuộc sống; đó là sự ra đi vĩnh viến của thằng bạn thuở thiếu thời. Hơn tất cả đó là nỗi buồn thế sự. Sao mà nó mênh mang, nỗi buồn sáng nay mang tên mênh mang trong tôi, khi mình nhìn thấy những chiếc đèn lồng, cái văn hóa nô dịch chết tiệt nhập về từ phương Bắc.

Sáng nay hơn chín giờ, như mọi năm, muốn tìm sự thanh thản cho cả năm hai vợ chồng thẳng hướng lên chùa, phía Hồ Tây, nơi có đền Quán Thánh và chùa Trấn Quốc.

Tại đền Quán Thánh, hình như năm nay có cái mới hay mọi năm mình không chú ý, giữa sân đền, như mọi năm vẫn treo một lá cờ nhiều mầu nhưng lại có chữ Trấn Bắc. Dẫu rằng nó vẫn như ngày xưa, mình vẫn cứ thích.

Đọc đi đọc lại những bản hướng dẫn và giới thiệu về thời gian xây dựng, về tứ trấn của Hà Nội mà đền này là một trong tứ trấn của Thăng long xưa, vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay, (Thăng long có tứ trấn gồm đền Quán Thánh, đền Bạch Mã, đền Voi phục, đền Kim Liên), về bức tượng hơn bốn tấn bằng đồng đen, về chiếc khánh và về những vật quý hiện còn ở ngôi đền vẫn thấy nao nao một điều gì anh ách trong dạ.

Hóa ra, cái sự nao nao trong dạ và như bị ngáng ở cổ đó là những chiếc đèn lồng giăng từ ngoài đường vào tận cổng chủa Trấn Quốc mà mình nhìn thấy từ sáng hôm qua (ba mươi tết) khi xuống chợ hoa Quảng Bá. Vốn dĩ trong đầu, Hồ Tây và Trấn Quốc hay Quán Thánh cũng là những địa danh quá đỗi quen rồi. Nhưng từ bao giờ, mình vẫn thích đứng ở phía bìa ngoài chùa Trấn Quốc ngày đầu năm hơn cả để ngắm ra phía hồ xa xa mờ ảo ngoài kia trong gió lạnh và đôi khi có cả tiếng sóng vỗ bờ kia. Cũng rất nhiều lần, đứng phía cây bồ đề được mang từ đất Phật về, được cụ Hồ và tổng thống Ấn Độ, trồng trong khuôn viên chùa, để nhìn cái mái thấp lè tè, có cảm giác khi vào phải cúi đầu xuống không sẽ bị chạm đầu vào mái. Trong ý nghĩ của mình, cái nhỏ bé và sơ sài nó có vẻ thật hơn cái đồ sộ, tân kì như cái cổng chùa mới bị phá vỡ năm nào để được thay bằng cái cổng mới. Mình đến những nơi có tuổi đời trăm năm chỉ thấy thích ngắm cái cũ mà thôi. Có phải cái cũ kĩ nó cho mình cái thật, không giả dối? Các đền chùa từ xa xưa của nước mình có cái nào đồ sộ, nguy nga đâu. Hình như sự nguy nga, đồ sộ trong tâm thức người Việt nó phô trương và kệch cỡm lắm, nó không giống cái tính khí dân tộc ta vốn rất giản dị, nhún nhường, vị tha.

Lại nói về cái ngáng cổ. Dãy đèn lồng nó có ăn nhập gì với ngôi chùa trong không gian và tâm thức của người Việt không nhỉ? Cái văn hóa đèn lồng đỏ nó xuất hiện từ bao giờ, mà có nơi ở Hà Nội ( một khu nhà tập thể ở một phường của quận Hoàng Mai, treo trên cầu thang , làm lối đi tăng cái sự nhập nhèm, ma quái, đỏ loe lóe). Ở Việt Nam, Hội An cũng có văn hóa đèn lồng. Đèn lồng Hội An nhiều kiểu dáng và nhiều màu sắc. Có người giải thích đèn lồng Hội An đã có cách đây năm, sáu trăm năm. Gốc gác của nó cũng là từ những người dân từ Phúc Kiến, Quảng Đông lặn lội tới đây, họ treo đèn trước nhà để tưởng nhớ về quê hương. Hội An chỉ là một thành phố nhỏ, còn Hà Nội nó khác, nó khác nhiều lắm với Hội An, phải không ạ? Đặc biệt, nó lại là điểm du lịch, tham quan và tín ngưỡng của người dân Việt và cả khách quốc tế nữa.

Tôi dám chắc rằng, nếu một ai đó ở cấp không phải Nhân dân (Nhân dân viết hoa như trong Hiến pháp) muốn ca ngợi, để nói về sự kết hợp với một sự hòa nhập “sáng tạo, mới lạ”, muốn nói về sự sáng suốt hay đổi mới, đẹp đẽ lung linh bên một góc hồ mơ mộng, chắc chắn lại sẽ có bài viết ca ngợi ngay lập tức về tính dân tộc hay cái tính chết tiệt (mình xin lỗi) nào đó mà từ lâu mình không muốn nhắc tới.

Vậy là sáng nay, mình quyết bỏ, không vào Trấn Quốc nữa. Bù vào đó, mình nhẹ nhàng cùng vợ tản bộ để ngắm hồ. Cái hồ tưởng đã quá quen thuộc vậy mà sao sáng nay, mình mới thấy có một luồng gió mát thổi vào đầu nhỉ? Những ngày đói khát hối hả đạp xe ngày xưa mải lo chạy ăn nên cũng chẳng mấy khi nhìn ngắm hồ lấy một lần để thấy cái đẹp mênh mông của nó. Hôm nay cũng vậy, bỗng dưng nhận ra hồ Tây có một nỗi buồn mênh mông!

                                                                                                                    (23h59 mùng một tết)