TINH KHIẾT HƯƠNG ĐẤT TRỜI (tản văn)

 

            T   Tinh khiết hương đất trời

                                                                                              

           Chúng tôi đi trong xào xạc sớm xuân. Đang vào mùa hoa cỏ trỗi dậy sau một mùa đông lê thê, lạnh lẽo. Cánh rừng chúng tôi đang đi còn đang ướt đẫm sương của tinh khiết ban mai. Những giọt sương long lanh, óng ánh đọng nghiêng trên mép lá, tròn như những... hòn bi sương trong suốt, chỉ chực rớt xuống đất. Tôi cứ cảm tuởng đó là những giọt tinh khiết nhất của thế gian mà trên đời chẳng mấy ai có dịp may được gặp. Thậm chí, cứ nghĩ đến hay nói đến những gì trong suốt,  trong trẻo và vô tư, tôi đều cho nó là của hiếm trong cuộc đời này. Thế mới hay, cái tinh khôi và sự trong sáng quý giá biết bao nhiêu trong cuộc sống ngày nay mỗi chúng ta.

             Không ai vội vã. Chẳng việc gì phải vội vã! Con đường xuống bản người Dáy phía dưới kia có lẽ cũng chẳng bao xa. Đi trên này, từ bản người H’Mông, trong mù sương, tự nhiên thấy xuất hiện nhiều cảm xúc mới lạ. Con đường lúc ẩn lúc hiện làm tôi lẫn lộn cảm giác và nhận biết giữa thực và hư. Mây bay hay sương bay cũng không rõ nữa. Lúc tôi ngập trong mây và sương, cứ tưởng như mình được chắp đôi cánh thiên thần đang bay trên vườn địa đàng, mọi thứ mờ ảo phảng phất. Lúc thì lại lộ ra, dưới tác động le lói của những tia nắng hiếm hoi hay một tác động nào đó của cái sự đỏng đảnh khí hậu miền núi. Đúng là tôi đang bước những bước trên trần thế, gập ghềnh nhưng tôi lại đang hít thở từng luồng không khí trong lành, tươi rói vào tận ruột gan. Vội vã hít thở, cứ như chỉ một chút nữa thôi, cái trong sạch, tinh khiết này sẽ mất. Đương nhiên, tôi cũng thải ra ngoài ngần đó không khí sau khi đã được cơ thể hấp thụ những gì là tinh túy của khoảng trời đất nơi đây. Tôi đang làm ô nhiễm bầu không khí. Giá như không có tôi, cái con người bụi bặm trần thế này, không gian nơi đây còn trong sạch hơn. Buổi sớm, cái buổi còn đang chất chứa trong mình đầy những sự trong lành, thơm tho. Con người đang trong trạng thái sảng khoái và tươi tắn. Cảm giác lâng lâng và bay bay. Lúc này ta đang là con người trong veo thuần khiết, nhuần nhị, đôn hậu và chất phác. Ta là con người của nguyên sơ, của thiên nhiên, biết sống hòa chung mật thiết với muôn loài cây cỏ. Ta hiểu được tiếng của thiên nhiên và trong lòng duềnh lên những cảm xúc dạt dào về yêu thương với muôn loài, với thế giới quanh ta.

Tiếng chim sớm mai mới trong veo làm sao! Nếu ai đó còn vướng víu chút nhân gian sầu thảm, lòng còn nằng nặng với những ham muốn u mê, còn đắm chìm trong những toan tính thiệt hơn, chắc chẳng mấy khi được nghe các loài chim tranh nhau hót buổi sớm và càng chưa hiểu thế nào là bản hoà ca của các loài chim. Còn nếu như, một lúc nào đó, con người vứt bỏ được những đam mê hèn kém, lòng tràn ngập những nỗi niềm nhân ái, lúc đó, họ sẽ có được những phút giây êm ả, sảng khoái. Khoảnh khắc đó, con người như đã lột xác, vứt bỏ được những thói quen trần tục, những tính toán tham lam và sẽ cảm nhận được, ta đang trở nên nhẹ nhàng, thanh khiết. Ta đã hiểu những điều sâu lắng và niềm vui khi nghe được tiếng chim đồng ca. Những từ líu lo, véo von để chỉ tiếng hót của các loài chim, lúc này không thật đúng nữa. Ta đã hòa vào với thiên nhiên, là một phần của thiên nhiên, ta đã hiểu được tiếng chim muông, tiếng núi rừng. Chúng đang ca ngợi sớm mai mát lành, đang gọi nhau thức dậy đón chờ nắng ấm, đang chào chúc nhau nhân một ngày mới bắt đầu, đang khao khát yêu đương. Và có lẽ, có cả những bàn định cho một ngày làm ăn, thông báo cho nhau những dự định qua một đêm bình yên.

 

                                                     ******

Chúng tôi men theo một khe suối. Những hòn đá to bằng những cái đầu ô tô chắn ngang con suối, rải rác vắt vẻo suốt một chiều dài cả trăm mét đường đi gập ghềnh và dòng nước mát lạnh. Dọc hai bên suối là rừng cây thâm u chi chít, đan sát nhau rậm rạp, chắn hẳn tầm nhìn xa. Không có lối đi lên. Muốn đi phải tự mở lấy lối mà đi. Chúng tôi đi dọc theo suối xuống phía hạ lưu. Nước nguồn từ trên cao và từ đâu đó nhập lại làm nên dòng suối trong vắt này. Thi thoảng lại thấy một khe nước nhỏ róc rách nhập vào. Chẳng biết dòng nước ngấm từ đâu ra mà trong veo và mát lạnh đến thế. Cái lạnh và cái trong vắt làm ta cảm thấy sự thân thiện của núi rừng, yên tâm với sự trong sạch, không chút tạp nham bụi bặm. Không gian im ắng và thẳm sâu chứa chất những điều thần bí. Đôi khi, từ trong âm u và bảng lảng màn sương phía sau kia, vọng lại những tiếng lách tách, như tiếng chép miệng ngẫm ngợi và nhẫn nại của người già, tôi cứ tưởng tượng đó là tiếng chép miệng của thần núi. Đoàn người vượt qua những hòn đá ven bờ nước lặng lờ đầy rêu, trơn nhãy, phần trên mặt nước thì tròn bóng, nhẵn lì. Kỳ thú của thiên nhiên, bí hiểm của rừng già. Ngẫm câu “nước chảy đá mòn” có phần nào đúng với nơi đây?

                Bỗng nhiên, đập vào mắt mọi người, không xa là bao, chỉ vài chục bước chạy bộ, một cây trẩu nở hoa trắng xóa nổi bật giữa màu lam giản dị và thăm thẳm hoang sơ, huyền bí. Vậy mà không đến được. Thật trớ trêu. Một cô gái cùng đoàn đi cứ tiếc ngơ tiếc ngẩn. Thế là đã vào tháng ba ta, mùa hoa trẩu nở. Nhưng thần núi, thần rừng không phụ chúng tôi, phía trước chúng tôi, gần hơn với bờ suối, mọc liên tiếp nhiều cây trẩu nữa, có những chỗ chúng mọc tụm lại vài ba cây, năm bảy cây thành rừng. Đẹp một cách kì lạ. Bây giờ tôi lại thấy cái màu trắng của hoa giữa rừng cây xẫm đậm đó thể hiện sự kiêu sa, cao quý. Cây trẩu với toàn hoa trắng như cô dâu duyên dáng, lộng lẫy, đang khoác trên mình chiếc áo cưới tuyệt vời trong ngày đẹp nhất của đời con gái. Lúc này không phải là sự điểm xuyết của hoa trẩu giữa rừng cây xanh sẫm nữa mà là một rừng hoa trắng phau. Đã có lối lên. Cô gái và chúng tôi chẳng ai bảo ai, đều hướng về phía những “cây hoa trắng” bước tới. Hoa đẹp cả trên cây và đẹp cả lúc đã rụng xuống thảm cỏ dưới gốc. Hoa vẫn tươi nguyên, vẫn giữ nguyên cái nét cười tươi trẻ. Những bông hoa trắng rải đầy mặt cỏ như đang ngủ với nụ cười yên lành trên thảm xanh.. Sắc đỏ tím nơi nhụy hoa có phần nhợt nhạt trước màu trắng hoang dã. Vì cái hoang dã của màu trắng đó khiến người ta nhận ra được sự thanh tao của hoa, của cây cỏ và của núi rừng. Chỉ một điểm xuyết thôi, chỉ một loài cây thôi, chỉ một bông hoa thôi, mà bỗng dưng trái tim ta xao xuyến, rộn ràng, bỗng dưng ta muốn ôm tất cả, yêu tất cả. Lòng ta như mềm đi bởi tình yêu với thiên nhiên. Không phải, chính cỏ cây hoang dại đã làm mềm lòng ta, chính núi rừng và sự hoang sơ của nó làm ta trong trẻo và trở nên tinh khiết.

Trời lác đác mưa, những giọt mưa nhè nhẹ rơi xuống tán rừng bị hắt lên thành các hạt bụi làm mất đi cái sự oi oi bi bí khi đi trong rừng. Đường đi vì vậy càng dễ chịu, đậm thêm màu núi rừng, thấm thêm chất hoang sơ. Ta như hiểu thêm mảnh đất thời khai thiên lập địa mà cha ông tổ tiên ta đã sống.

 Thấp thoáng xa xa bên trời kia là những khoảng sáng và những tia nắng. Chúng tôi đã bỏ lại dòng suối róc rách chảy trong rừng, bỏ lại hoa trẩu trắng ngần, bỏ lại sự âm thầm và sâu lắng của rừng sâu để đến với ánh nắng. Có nét hớn hở trên từng khuôn mặt của đoàn người. Âm u và thanh khiết của núi rừng vẫn là điều gì đó xa vời với những con người đang sống. Ánh sáng ấm áp và dư âm của cuộc sống hiện đại vẫn là điều con người ấp ủ, mong muốn. Cho dù đó là những tia nắng yếu ớt, mong manh. Ta vẫn đặt vào đó niềm hi vọng một tương lai sáng láng.

Chúng tôi xuống bản người Dáy. Như dưới một thung lũng. Con đường đất được mở phục vụ cho du lịch đã rộng rãi và phẳng phiu. Hao hao giống cái vùng trung du với những tán cọ, đồi chè. Những cánh đồng bậc thang hình vòng cung ở đây ôm lấy từng quả đồi chứa đầy nắng và bát ngát xanh. Cái màu xanh tươi non của lúa khác cái thâm trầm u uẩn của rừng già trên cao kia. Con mắt cũng phóng khoáng và trải rộng mải miết hơn.

Chẳng khác bao nhiêu về độ cao nhưng cuộc sống ở bản người Dáy này có cái gì đã pha tạp. Có phải là từ con đường đất được mở rộng. Tại đây, ô tô của khách du lịch có thể dừng trước cửa nhà của người dân bản. Một cái gì đó níu kéo tôi nhớ về cái bản người H’Mông hôm qua. Nhà cửa của người Dáy nơi đây không khác người vùng quê nghèo trung du là mấy. Nền nhà đất vẫn mát lạnh và hơi ấm từ bếp vẫn tỏa ra mùi nồng ấm, đôn hậu. Ngọn lửa bếp không khi nào tắt như tình yêu của con người mãi vẫn tồn tại. Đặc biệt cách tiếp khách. Chúng tôi được mời uống rượu ngô. Rượu không nặng mà uống vào cứ bâng khuâng. Tôi thả lòng mình vào cốc rượu khi uống...

Những cánh đồng nước ở đây cho thấy bản làng đã được sự văn minh khai phá. Vẫn thơm tho cái mùi chất phác giản đơn tuềnh toàng. Hình như mùi thơm đó xuất phát từ đất. Nguyên thuỷ của đất là sự thơm tho. Có đất và nước mới có sự sống. Tôi nghĩ đến những bản làng người H’Mông trên cao nguyên đá, cảm phục sức lao động cần cù và phi thường của họ, bắt nơi toàn đá với nghĩa đen của nó sản sinh ra ngô gạo, từng hạt ngô, hạt thóc được gieo vào chút đất giữa các kẽ đá để lấy lương thực nuôi sống mình. Mồ hôi thấm sũng vào đất và đá. Hạt gạo, hạt ngô lẽ nào không thơm!

Cách sống con người nơi vùng núi cao này vẫn đậm vẻ chất phác, giản dị quá. Dù là Dáy hay H’Mông, tôi vẫn thấy hương đất trời, hương cây cỏ tồn tại trong mỗi con người họ. Chỉ có tôi, tôi đã suy xét và tính toán quá nhiều về cách sống và phương thức sống. Mà cách sống của tôi cũng có phải là của tôi đâu, nó được lai tạp từ bao nhiêu kiểu cách ở trên đời này. Tôi đang tìm cách biện luận cho cách sống của tôi, một cuộc sống tách rời với hương vị đất trời. Tôi thấy vô vị và nhạt nhẽo quá. “Phải rồi, tôi đang hòa vào nhịp sống của thời đại”. Tôi tự hài lòng với lời biện hộ cho cuộc sống của tôi.

 

                                                           29/4/09-ảnh internet