Đang ngồi bên quán cóc liêu xiêu ở
phố cổ, bất chợt nhớ câu thơ mới của Việt Phương “Một mảnh Hồ Tây bé tí teo/cũng
mênh mông phiêu diêu ngút ngát/ một phố cổ tiêu điều xơ xác/ cũng nâng niu cây
lạc cành xiêu...” Thích thú với câu thơ vì cảm thấy hình như câu thơ nói hộ mình
cái gì vẫn muốn nói mà chưa nói được, vương vướng trong người, rồi thì như được
thoát ra, người nhẹ bẫng. Ngồi lại và ngắm nghía thêm một lúc, chỉ thấy nườm nượp
người và xe. Sự ồn ào phố xá xua đi cái buồn cô đơn này, cái buồn cô đơn khác lại
ập đến. Mà lạ, phải trong cái hoàn cảnh đang ngồi ở phố cổ mới thấy thấm thía.
Hoá ra, mình yêu phố cổ cũng chỉ
là yêu theo cái kiểu mình là cư dân sống ở đất Hà thành, hời hợt lắm, cứ như là
phải yêu, chẳng lẽ không yêu, không yêu không thành được người Hà Nội. Có ông bạn
ở phố Cầu Gỗ, ngày xưa, nhà có ba anh em trai đều có gia đình riêng, tất cả ở
chung với một mẹ già. Mỗi hộ, nghĩa là mỗi gia đình ấy, có một chiếc giường với
những rèm che mềm mại ngăn cách, bà mẹ già cũng có ngăn riêng. Không hiểu họ sống
thế nào. Sau này được sửa chữa, cơi nới gì đó, mỗi gia đình có một phòng riêng.
Nghe nói khoản thủ tục cho cái chuyện cơi nới cũng trần ai lắm. Sợ và bực mình,
không muốn nghe tiếp. Nghe nói, cũng chỉ nghe nói thôi, còn vô khối gia đình như
vậy. Thôi thì nếu yêu để mà oai, mình xin nhường cái oai đó, mình về sống ở ngoại
thành cũ, vừa mới lên phố cách đây một năm, oách chán!
Đứng dậy bởi một vị khách, một
thiếu phụ dắt tay một đứa bé chừng năm tuổi mới đến, ăn mặc rất diêm dúa và vẻ
mặt rất sáng sủa, hương thơm son phấn ngào ngạt: “Cho một cà phê lóng nhé” và cúi
xuống đứa bé đang ngậm trong mồm miếng xôi “Sao nâu thế, không luốt đi!”. Mất
bao cái duyên, cái đẹp của phố Phái rồi!
Thì vậy đấy, cái lõi của phố cổ bây
giờ là sự pha tạp và xuống cấp. Mình nói xuống cấp không hiểu có động chạm với
ai và ở đâu không. Nhưng mà nghĩ thế thì nói thế. Những Hàng Bạc, Hàng Thiếc, Hàng
Chiếu, Hàng Đồng... đâu đó vẫn có chút duyên xưa lởn vởn. Nó ẩn trong nét khuất
thời gian, ở những ông bà già da mồi tóc bạc ngẫm nhiều hơn nói, ở những bàn
tay tài hoa của các nghệ nhân làm nên các sản phẩm được đặt làm tặng phẩm cho cỡ
nguyên thủ quốc gia. Và với mình, nhìn thấy các cụ với hình hài vóc dáng cổ xưa
đó, mình mới thấy thật là “phố cổ”. Cái cổ nó thấm vào thời gian và đấy mới là
lõi. Nét đơn sơ, mộc mạc trong sự cần mẫn và chí cốt với nghề thể hiện trên từng
nếp nhăn vầng trán và con mắt. Tình yêu nghề cứ như thoảng đâu đó xa xăm. Bởi với
sự phát triển của khoa học, của xã hội, mình thấy ở các cụ có điều tiếc nuối.
Phải chấp nhận thôi! Tất cả rồi sẽ đi vào hoài niệm. Nhưng mình không thích sự
diêm dúa, sao chép, đua đòi, trưởng giả. Phố cổ bây giờ cứ như là “giả cổ” ấy.
Cả con người cũng vậy. Họ bảo họ ở phố cổ. Cứ như là những nét tinh hoa của ngàn
năm văn hiến đã ngấm vào họ ấy. Có phải vậy mà nhìn phố cổ, mình không thấy nét
đẹp, nét tinh hoa và cả cách cư xử tinh tế. Nhưng người ta vẫn khen. Thì bây giờ
ai khen thì cứ khen, khen theo phong trào, nếu có lời nói lại đôi khi lại mang tiếng.
Còn mấy ngôi nhà trăm năm hãy cứ cố giữ, và theo mình, đừng làm nó tiêu điều thêm.
“Những ngôi nhà rêu phong cổ xưa ơi/ nét xù xì...mãi rồi hoá cũ/ cứ lẳng lặng đứng
giữa đời như là hoang bỏ/ không được xây, nhà mái cứ xiêu dần/ nên trở thành cũ
kĩ , chênh vênh...” Có phải vậy mà mình đồng cảm với Việt Phương.
Vậy là rời quán cóc liêu xiêu vài
phút sau ra đến Hồ Tây. Cái hồ mà ông Việt Phương bảo là bé tí teo ấy. Ra đâ thấy
đầy gió. Những ngọn gió tươi rũ sạch cái ồn ào bụi bặm phố phường. Gió thổi và
sóng trên hồ vỗ mạnh. Mênh mang tầm mắt đấy chứ, ngút ngát mây trời đấy chứ. Ra
với thiên nhiên, thấy tự tin hơn, cái quê kiểng nơi mình không bị ai nhòm ngó.
Bọn trẻ sánh vai nhau, chúng nó đẹp quá. Con đường ven hồ vắng tanh. Mong rằng
cái vắng tanh tinh khôi hoang sơ thơm ngai ngái mùi cây cỏ và nước hồ tanh tanh
này được duy trì đừng để các quán hàng liêu xiêu lấn chiếm. Những hàng cây con
mới trồng chỉ vài năm nữa là chúng sẽ chìa tay cuốn lấy nhau, bóng sẽ lại phủ kín
mặt đường che cái ánh nắng chói chang của tháng năm, của mùa hè. Rồi sẽ lại hình
thành những lối đi của tình yêu, của ước mơ như ngày nào mình cầm tay người ấy
của mình trên đường Cổ ngư và thầm thì ngỏ lời yêu đầu đời run rảy.
Ấn tượng nhất là những ông “Phùng
Quán” thời hiện tại. Các ông vô tư hơn Phùng Quán ngày xưa. Cám ơn cái “mảnh hồ
tí teo này” đã nâng và đỡ thêm phần nào vào cuộc sống vật chất những năm khó khăn
của ông. Cả quãng dài ven hồ vài ba cây số, những chiếc cần câu vươn ra mặt nước.
Tôi lại thấy cái an bình của Thăng Long cổ xưa. Hình như đâu đây vẫn thấy “dấu
xưa xe ngựa hồn thu thảo/ lầu cũ lâu đài bóng tịch dương” hoà lẫn trong cái ồn ào
đô thị ngày nay.Tôi thoáng thấy những cô gái trong trang phục “mớ bảy mớ ba” dịu
dàng, kín đáo của làng dâu tằm, như thấy đầm sen quê mẹ đang làm dịu mầu nắng bởi
dải mây xanh mướt màn của lá sen, tôi thấy làng quê của tôi với cánh đồng và
con sông làng nho nhỏ... Chỉ mấy bước chân thôi mà mình đã sang một thế giới khác,
thế giới của thủa xa xưa tinh khiết, tâm hồn thuần chất và đôn hậu. Khát vọng của
con người gắn với tự nhiên thật mật thiết và bền chặt.
Rồi cái oi bức của phố cổ được giải
toả bằng cơn mưa. Chắc người phố cổ và cả mấy quận nội thành nữa bớt ngột ngạt đi
nhiều lắm. Gió trời quyện hơi nước tươi rói chẳng máy lạnh nào sánh nổi. Cả triệu
con người được hưởng cái mát lành trong đó có Hồ Tây tạo ra. Đứng ngắm Hồ Tây
trong mưa mà xuýt xoa cho ý tưởng con đường ngầm định xuyên qua đáy hồ. Ôi, Hồ
Tây thiêng liêng như vậy thì mong rằng mỗi đụng chạm vào nó hãy coi như là đụng
chạm vào lịch sử tổ tiên chúng ta, mọi động thái của chúng ta với hồ đều rất cần
cẩn trọng.
Tôi trú mưa trong nhà bát giác,
nghe thấy ồn ào tiếng chim non bên trường Chu Văn An. Ngôi trường được vinh dự
mang tên ông thầy đã có một hành động đầy khí phách bất khuất của kẻ sĩ để người
đời mãi mãi kính phục. Sĩ phu Thăng Long là như thế. Đất nước này sẽ vẫn còn những
con người như Thầy khi nước nhà nguy biến.
30/07/09
ảnh internet
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét