LÃO DÂN BIỂU NHÀ TÔI (t. ngắn-phần đầu)

Lão “Dân biểu” nhà tôi

 

“Dân biểu” là nói theo kiểu Miền Nam. Chẳng hiểu văn nói trong đó nó gần gũi với cuộc sống thế nào mà tôi thấy nhiều từ Miền Nam nay thành thông dụng ở ngoài Bắc lắm. Thí dụ nhé: “nhậu” này. Nhậu là chỉ một cuộc ăn uống có tính đàn đúm, vui vẻ. Trong cuộc nhậu là có thể có say, có thể có chửi đổng hoặc ăn nói xô bồ, tục tĩu một chút.  Đấy là tôi cứ nói theo cách hiểu của tôi, chứ không có lật từ điển Tiếng Việt ra tra khảo đâu. Hay như một số từ đồng nghĩa: sả láng, tẹc ga, tới số... nói chung là nó dễ hiểu, cảm nhận được ngay, tiếp nhận được ngay.

Nhưng cái từ “dân biểu” mà tôi định nói đây thì hình như ít được dùng. Phát âm nó lên, tôi như cảm thấy có điều gì đó nhạo báng, một chút hài hài thiếu tôn trọng. Chí ít nó cũng không trịnh trọng bằng từ “đại biểu quốc hội”. Nghe từ “đại biểu quốc hội” nó vang lên hoành tráng, hào sảng và đầy “trọng lượng”,  thấy được cái sự bệ vệ, oai phong ngay. Đấy là tôi nghĩ thế!

Nhưng “Dân biểu” hay “Đại biểu Quốc hội” cũng chỉ có một nghĩa thôi. Cũng đấy là tôi nghĩ thế!

Vậy mà cái lão nhà tôi lại được dân chúng trong cái khu tập thể bé nhỏ này gọi là “Ông Dân biểu” đấy. Xét về ngữ nghĩa nôm na, nó là Đại biểu Quốc hội đấy. Oách ra phết. Xét về công việc, chắc lão nhà tôi còn “khươn mơ lươn” mới đáng được gọi là “Dân biểu”. Chẳng phải tôi sống chung với lão mà “gần chùa gọi bụt bằng anh”đâu. Ai chứ, lão nhà tôi, tôi biết quá rõ!

Về hình thức bề ngoài, lão nhà tôi quặt quẹo, ốm yếu lắm. Đàn bà con gái nhìn thấy chán ngắt. Người thì cao đến mét bảy mà nặng chỉ có dăm chục kí dư dư. Mấy lão hàng xóm thường sang uống nước chè, tán hươu tán vượn mọi vấn đề trên trời dưới biển cứ bảo “mông lão đi sơ tán” rồi. Tôi nghe cũng thấy buồn cười xen lẫn cả tình thương tình yêu nổi sóng nữa. Thầm nghĩ và tự an ủi, Trời cho lão cái tạng như vậy, phải chấp nhận chứ biết làm thế nào. Bù vào, lão nhà tôi chẳng mấy khi đau ốm. Đấy là cái mừng. Có chăng chỉ nhức đầu sổ mũi, ăn mấy nhánh tỏi là khỏi ngay. Lão vẫn chữa bệnh của lão bằng tỏi. Lão rất sợ bệnh viện. Sợ vì hai lẽ: một là ở đó lắm vi trùng, hai là ở đó, theo lão, ít thấy tình người, chỉ thấy rặt những hoàn cảnh đáng thương và cả đáng ghét nữa. Mà cái lí do thứ hai này, lão cũng bảo là vi trùng. Ở cái tuổi “tri thiên mệnh” đó, sức khoẻ được như vậy là tốt và đã “tri thiên mệnh” thì cũng khó thay đổi ý nghĩ của lão lắm. Tôi cũng chẳng mong gì hơn. Cầu giời cứ cho lão được nhì nhằng như vậy, đừng bao giờ phải vác xác đến bệnh viện để rồi lại tự gây khó dễ cho bản thân. Mấy ông bạn nước chè của lão thì phản đối cực lực. Tranh luận được khơi mào, dẫn chứng được đưa ra, lão nhà tôi bao giờ cũng thắng. Mấy lão uống no nước chè xong, phán: giá như ông là “dân biểu” của chúng tôi thì hay biết mấy!

Chẳng cứ chuyện bệnh viện với lương y, thày lang với bác sĩ, chuyện nào của lão nhà tôi với các ông nước chè hàng xóm cuối cùng bao giờ cũng dẫn đến một câu “giá như ông là “dân biểu” của chúng tôi thì hay biết mấy.

Cái lão nhà tôi rách việc là vậy, mà không hiểu sao, bà con hàng xóm hay nói chuyện với lão thế. Mà cái lão nhà tôi cũng rỗi hơi đến kì lạ, tiếp được chuyện của cả bà cụ trên tám mươi lẫn mấy thằng choai choai tóc nhuộm xanh nhuộm vàng, suốt ngày chửi bậy và ngồi quán bấm điện thoại nhắn tin nhoay nhoáy. Chẳng hiểu lão tâm sự với khuyên bảo điều gì, thấy khối thằng đầu đen trở lại.

Có một chuyện xảy ra trong khu tập thể nhà tôi. Chẳng là từ ngày lão về nhà với chế độ một cục, lão nhà tôi cũng phải đi kiếm ăn thêm, phần thì do nghỉ ngơi cho nên chân tay ngứa ngáy, phần thì do cái cơ sở kinh tế không vững chắc, nhiều lúc gia cảnh cũng túng quẫn. Đã túng thì phải tính. Lão nhà tôi đi làm bảo vệ cho một xí nghiệp gần ngay nhà. Công việc cũng đơn giản, làm anh gác trộm, tối tối ôm chăn chiếu ra phòng bảo vệ của xí nghiệp đánh một giấc. Chính từ cái công việc này, lão nhà tôi được phát triển thành ông dân phòng. Từ ông dân phòng cần mẫn, chịu khó học hỏi và chủ yếu là lão ít nhời, nhưng nhiều lí, mấy ông chính quyền có chức sắc bảo là lão vừa khiêm tốn vừa sâu sắc, lão được cất nhắc làm tổ trưởng, cai quản dăm ông khác nữa. Chưa kể những ngày lễ tết, có những việc đột xuất, phường phải huy động cánh trai tráng và cánh cựu chiến binh đi làm nhiệm vụ, nhiều lần dưới trướng lão nhà tôi cũng có đến hai chục vị.

Đất nước phát triển, người giàu ở đâu nhiều thế. Ngắm cái sự giàu của họ, nhà tôi nằm mơ cũng không dám. Ai lại thời buổi ngày nay, lão nhà tôi vẫn cứ cọc cạch cái xe đạp Trung Quốc cũ kĩ. Tôi thì đã đành. Tôi chạy chợ gần nhà cho nên cũng không có đòi hỏi nhiều. Mọi thứ trên gánh hàng của tôi đều có người mang đến. Nguồn sống trong nhà là dựa vào gánh hàng của tôi. Lão nhà tôi luôn đưa tôi lên chín tầng mây với cái gánh hàng rau quả ở cửa chợ. Tuy vậy, dù tôi có cố tích cóp, nhưng vẫn chỉ mua được cho lão cái “Uây Tầu”. Lão cũng hỉ hả lắm. Nhưng lão vẫn trung thành với con xe cũ kĩ ngày xưa. Tôi không can thiệp vào tình yêu của lão. Hình như chính cái tình yêu chung thuỷ đó lại làm tôi yêu lão nhiều hơn.

Đằng sau cái chợ của tôi là một bãi phế thải rộng vài nghìn mét vuông. Thời buổi tấc đất tấc vàng mà lại để như vậy. Phí của giời! Nhưng người xót nhất lại hình như không phải là mấy ông cầm quyền. Người xót của hàng đống mà để đó là lão nhà tôi. Lão cùng với hội “dân phòng” của lão bàn cách đưa cái bãi chứa phế liệu của khu nhà tôi thành cái bãi đỗ xe. Khổ một nỗi là cái sự “tế nhị” trong phường quá phức tạp.Cứ điều gì khó nói, khó giải quyết là dân ta bảo đó là “tế nhị”. Nhiều thành phần dính vào lắm. Dính vào là có quyền. Có thể là không to, nhưng mỗi ông một tí, chỉ một tí thôi nhưng không chịu nhường bước. “Một tấc không đi, một li không rời”. Mang tiếng là đất của phường, nhưng mà phường đâu có quyền quyết. Cái sự làm chủ tập thể nó là như vậy. Đó cũng là một sự “tế nhị”.

 Nguồn gốc xa xưa là mấy cái ao rau. Dần dà thành mấy cái ao tù, mùi hôi thối bốc lên nồng nặc. Dân vô gia cư và dân tứ chiếng nhảy dù san lấp các loại ao tù nước đọng đó và những căn nhà tạm mọc  lên, trong đó cũng ối mảnh đất có những ông chủ vô hình mà chỉ có cư dân bãi rác, dân ăn ở tạm bợ, lánh nạn tạm thời, dân anh chị đầu gấu và những người có trách nhiệm mới biết thực hư. Nhà nước mất cả tỉ đồng dọn dẹp. Có người bảo qui hoạch là xây công viên. Người thì bảo là phải xây lại chợ. Có cả ý kiến làm bãi đỗ xe với văn phòng hiện đại. Nhưng ý kiến ngầm mới quan trọng, mà đã ngầm thì chỉ có thể tự hiểu, tự suy ra mà hiểu, đó có thể là một sự hoán đổi, chia chác. Có trời mà biết được những chuyện đi đêm như thế. Ai cũng vô tư hay là ra vẻ vô tư, thậm chí là “chí công vô tư”. Nhưng mà ai cũng ngong ngóng chờ đợi. Cho nên bãi hoang vẫn cứ là bãi hoang. Các loại xe đời mới đời cũ của hội nhà giàu vẫn không có chỗ gửi chính thức. Chỉ khổ chủ của chúng mà thôi, bởi vì dù sao bọn xe mới, xe cũ đó vẫn phải có một chỗ để đỗ.

Nhà giàu càng ngày càng nhiều. Qua số lượng ô-tô ngày càng thiếu chỗ đỗ. Sự bức thiết về chỗ đỗ cho ô-tô lão nhà tôi đã nhận thấy. Lão còn thấy cả viễn cảnh của nó nữa kia. Nhưng lão và hội “dân phòng” của lão thì thấp cổ bé họng. Toàn dạng hưu non với “một cục”, đã quá “đát”cả rồi. Phường bố trí cho làm thêm để tăng thu nhập thế này đã là quí. Một công đôi việc, cuối năm tính vào thành tích của phường, thể hiện sự quan tâm của đảng uỷ và chính quyền trong việc tạo công ăn việc làm nâng cao mức sống cho dân nghèo... Còn mong gì hơn nữa.

Lão thay mặt tổ dân phòng làm một cái đơn, với danh nghĩa là để tận thu ngân sách cho phường, xin làm cái bãi đỗ xe. Các ý kiến đóng góp bây giờ mới đổ vào, ý kiến nào cũng đúng và cũng có lí. Như từ xưa, biết bao vấn đề được đưa ra bàn cãi rồi để đó, xem xét sau. Đã trót thì phải trét. Vận dụng cái lí bỏ một đống của là phí phạm, là có tội với nhân dân. Cánh lãnh đạo biết quá rõ cái lợi của bãi đất hoang nhưng lại sợ trách nhiệm vì cũng có nghe phong thanh những ý đồ của cấp trên. Chỉ cần đợi thời cơ. Cũng có đôi người có vẻ muốn tìm đường ra cho dự án của lão. Có người “gà” lão phải đánh lẻ, xin ý kiến của từng ông có trách nhiệm nặng nề với dân chúng. Cứ làm từng tí một, mưa dầm thấm lâu, gậm nhấm từng tí một. Đừng ồ ạt ra quân...rồi đâu cũng vào đó.

 Của Nhà nước, bỏ đó thì chẳng sao, đụng vào là chính sách, vậy là phải tìm cách lách. Mà của đáng tội, chính sách là phải đợi, qui hoạch thì phải đợi. Đợi có qui hoạch và thực thi được nó cũng chẳng biết đến bao giờ. Chỉ có những người trong cuộc “gà” cho thì mới nhanh và thoát. Cứ vậy, với lí luận làm lợi cho dân thế nào cũng có người ủng hộ. Rất đúng đường lối lãnh đạo!

 Lão đứng ra chịu trách nhiệm. Trách nhiệm cái con khỉ, tôi biết rõ lão là thằng trọc đầu, nếu tội vạ đâu lão chịu, nhưng mà thằng trọc đầu thì cũng khó xử tội, đã về vườn một lần rồi chẳng lẽ lại cho về vườn lần nữa, có mất thì cũng chỉ mất cái chức tổ trưởng dân phòng. Ghế các vị trên cao vẫn vững. Và như vậy là cái bãi đỗ xe dần hình thành. Một tháng một xe vài ba trăm ngàn. Cả chục triệu, đến trăm triệu một tháng ấy chứ. Vậy là lão thành ông chủ hờ của bãi đỗ. Tất nhiên là lão cũng có có bổng lộc, nhưng qua chế biến của các cấp lãnh đạo, lão vẫn chỉ nhận lương tổ trưởng dân phòng thôi. Được cái các chủ xe đời mới đời cũ cũng có người biết công lao của lão, thỉnh thoảng tí chút, chẳng thấm tháp gì với anh nhà giàu, lão cho như vậy cũng là xứng đáng rồi. Cái anh dân đen nhà ta dễ bảo là vậy đấy. Thực thà quá!

Vậy là không biết từ mồm ông chủ xe nào bốc lão lên, lão được gọi là “ông đại diện” cho bãi đỗ. Lão thay mặt chính quyền nhận giữ xe. Thế là lại thành “ông đại diện” khác, oách hơn. Nhưng cách gọi như vậy nghe không quen, có vẻ cồng kềnh và dài dòng thế nào ý, dần dà người ta gọi lão là đại biểu, rồi thì ngôn từ linh hoạt, thành “ông dân biểu” lúc nào cũng không rõ.
(còn nữa)

ảnh internet