TỪ VIỆN KHỔNG TỬ NGHĨ VỀ CON NGƯỜI NGÀY NAY (suy ngẫm)

Từ viện Khổng Tử nghĩ về con người ngày nay

 

Nói về con người, một vấn đề quá lớn, mình không dám bàn luận.

Nói về Khổng Tử và những học thuyết thiết chế chính trị về nhà nước phong kiến, đạo đức, đạo giáo của cả dân tộc Trung Hoa thống trị ý thức chính trị đất nước Trung Quốc một thời gian rất dài cũng là một sự việc quá lớn, mình cũng chịu.

Mình là dân kỹ thuật. Lại được sống cả đời dưới cái gọi là mái trường xã hội chủ nghĩa, đúng cái thời những người có trách nhiệm dạy bảo, luôn lên tiếng phê phán chế độ phong kiến thối nát nên, mù tịt về những lễ nghi, lễ nghĩa thậm chí cả phép tắc giao tiếp xã hội, mà người đời có học gọi đó là Khổng giáo, Nho giáo nên không thể nói là xa lạ với cái học thuyết cổ kị đã ăn sâu, bén rễ hàng ngàn năm trên đất ta.

Nhưng mà, rất nhiều lúc, mình nhận thấy người Việt mình thích Tầu. Có rất nhiều điều bị ảnh hưởng xuất phát từ cái nước lớn Phương Bắc này. Ngay cả mình, không hề được học về Nho giáo, họ hàng mấy đời chỉ thích “hướng Tây”, chẳng có một ai biết cầm bút lông, vẫn tự cảm thấy có những điểm nào đó nó như vốn có sẵn trong người, trong máu rồi. Cái sự lầm tưởng hay thích thú nó đến tự nhiên lắm. Thí dụ nhé, chuyện ngày hôm nay, bạn có thấy trên sóng truyền hình đầy dãy những phim Tầu các loại không, một sự xâm lăng văn hóa đấy. Nhưng nhiều người mà tôi tiếp xúc, kể cả các bậc chức cao vọng trọng, không hề biết chuyện đó, không hề mảy may coi chuyện đó là quan trọng, chỉ biết phim nó hay hơn phim ta và cứ vậy vô tư bật máy.

Ảnh hưởng đó là ảnh hưởng gì, cốt lõi từ đâu, khởi thủy từ khi nào và như thế nào? Nghìn năm Bắc thuộc đọng lại rất nhiều những tập tục trong nhân dân có xuất xứ từ những người Phương Bắc.

Tôi không phủ nhận sự ảnh hưởng của nền văn hóa Phương Bắc với dân tộc ta. Cái mà ngày nay người ta gọi là sự giao thoa văn hóa. Ngay trong Văn Miếu ở Hà Nội, chúng ta cũng thờ Khổng Tử đấy thôi. Trong một thế giới phẳng, việc đó cũng không đáng ngại.

Ngay như ở Hà Nội ta đây, có cũng mấy cái nhà văn hóa của các nước phương Tây được mở ra rồi đấy. Mình coi như đó là dấu ấn, điểm nhấn của sự phát triển tình hữu nghị, cái nhà đó để mọi người yêu mến nền văn hóa của nước đó đến giao lưu, trao đổi. Đẹp đẽ, cao cả và rất nhân văn. Mình nghĩ vậy. (Đương nhiên đừng cho mình là thiếu cảnh giác với các thế lực thù địch nhé, mình đủ trình độ xem xét)

Vậy nếu có bàn, mình chỉ dám nói cái ý về giáo dục, đào tạo con người.

                                            *****

Hôm nay thấy thầy Tầu sang ta, được phía ta cho phép mở viện Khổng Tử tại một trường Đại học  lớn ở Hà Nội, lại ngẫm đến cách giáo dục, đào tạo con người của nước nhà cho thế hệ trẻ hiện nay, tự nhiên buồn ngơ ngẩn, nỗi buồn xon xót, thất vọng xen trống chuếnh thấy nhục nhục và mất mát sao ấy. Có phải là trong cái bối cảnh hiện nay, anh Tàu lấn ta nhiều quá và ta mềm mỏng, nhún nhường nhiều quá; cũng có phải anh Tàu có nhiều bài “chơi xỏ và chơi khăm” quá còn ta thì chân thật quá, nên mình nghĩ vậy chăng? Vậy là trong lòng mình, nghe cái viện Khổng Tử của anh Tàu, thấy khó chơi lắm. Thằng cha này nó “thập diện mai phục” thì rồi khổ con cháu sau này.

Những bài học từ ngày còn trẻ con, mô tả bọn phong kiến phương Bắc áp bức, bóc lột nhân dân ta, bắt dân lên rừng tìm kiếm ngà voi, xuống biển mò ngọc trai, luôn muốn đồng hóa nhân dân ta, bây giờ lại được mình mang dạy cho con cháu. Không chỉ là lịch sử xa xôi như vậy đâu, ngay mới đây thôi, năm 1979, với dân ta, bọn chúng cũng vô cùng ác độc. Ký ức còn rõ trong hàng triệu người đang sống.

Mình thề rằng khi viết những dòng nay, mình là người rất yêu hòa bình và chán nghe tiếng bom nổ lắm. Nhưng một khi “kẻ thù buộc ta phải ôm cây súng” thì mình kiên quyết động viên cháu con sẵn sàng cầm súng.

Vâng, ngay từ đầu mình đã nói, vấn đề này lớn, lớn lắm, đừng có dại mà xía vào, người đời bảo ngu. Vừa viết vừa ngẫm, vừa viết vừa lo sợ đụng với chạm, vừa viết vừa nghĩ mình thì biết cái quái gì cơ chứ, mình là thằng quái gì cơ chứ… Nhưng rồi lại viết. Viết để xả cái nỗi bức xúc, nhục nhục, viết để răn dạy con cháu. Nếu sai, mong bạn đọc chỉ giáo.

                                                *****

Đầu tiên muốn nói đến đến là chuyện dạy dỗ trẻ con. Đến tuổi làm ông rồi, nên mình cũng có tí chút kinh nghiệm.

Xã hội mình chỉ được cái muốn thành tích, muốn nổi danh. Đến nay vẫn vậy. Bệnh thành tích đã được nhắc nhở nhiều, mà thói xấu đó chẳng có giảm chút nào hết. Người ta chỉ thích khen và nghe nói những điều hay, điều tốt. Điều xấu chỉ cho là cá biệt. Mấy năm trước, câu nói “cán bộ ta đa phần là tốt giờ không nói nữa vì đã có ông lãnh đạo nói đến(cán bộ là) bày sâu chứ không phải một con sâu(con sâu là chỉ bọn tham những và chỉ cán bộ có quyền mới có thể tham nhũng), nói đến một bộ phận không nhỏ chứ không nói số ít…” Nhưng cái cách nói đó cũng chưa thấm tháp gì hoặc nhìn vào cung cách xử lí các sai phạm, người ta thấy các ông ấy nói một đằng, làm một nẻo. Kiểu nói xa xa, ám chỉ, không dám chỉ tận tay, day tận trán, nói thật ra là không dám làm, dân không tin nữa.

Cuộc sống chật vật và tư duy chạy theo đồng tiền, đồng tiền có thể giải quyết được hết thảy khiến chúng ta mất quá nhiều thời gian nên rất nhiều gia đình đã sao lãng chuyện dạy dỗ con cái, phó mặc cho nhà trường và để xã hội tác động, ảnh hưởng trực tiếp đến con cái của mình.

Từ mới đẻ, trẻ con đã tiếp xúc với tiền. Và sau đó là nhiều công việc phải dùng đồng tiền để cho nó ở tuổi mẫu giáo, học phổ thông và học tiếp. Đưa tiền cho trẻ con, thời của mình, không nhiều lắm. Thời đó một phần vì nghèo, cả xã hội sống trong một mặt bằng nghèo, một phần vì người ta chê hành động cho tiền đó là phong kiến, muốn đánh đổ ý thức hệ của nó, một phần nữa đó là phương cách giáo dục, người ta bảo người có mục đích vì đồng tiền là người xấu, người cách mạng vì dân vì nước không bao giờ vì quyền lợi ích kỷ, vì đồng tiền… Lý giải về sự tốt xấu của nó nhiều lắm nhưng nói chung, thời của mình, người ta sống vì “lý tưởng” nào đó nhiều hơn. Tổng hợp những điều đó, mình cho rằng, những người tốt, tử tế, có tư cách, có phẩm giá có nhiều hơn trong xã hội ngày nay.

Trẻ con hiện nay, thực ra, chỉ biết đến bố mẹ, sau đó là xã hội tác động vào. Xã hội chính là những bạn cùng trang lứa, người ngoài cuộc chơi của chúng mà tác động được, không nhiều. Nhà trường trong quan niệm của chúng là nơi bố mẹ chúng nó phải trả tiền để mua kiến thức cho chúng. Những người thày còn có tâm vì trẻ thơ bây giờ hiếm lắm. Khi mà những người thày còn cầm những đồng tiền mà chúng trả công thì không bao giờ trong đầu óc chúng còn toàn vẹn cái nghĩa của chữ “thày” hết.

Vậy là trong đầu óc chúng, sự giả dối, man trá chúng nhận biết được bắt đầu ngay từ những ngày đầu tiên đến lớp. Tôi cực đoan khi nghĩ rằng, vì cuộc sống, đa số các thày cô khi có điều kiện đều “lấy” tiền từ học sinh thân yêu của mình.

Một môi trường như vậy không thể đào tạo được những con người tử tế trong xã hội. Cảnh thanh niên xổ ra đường hâm mộ sao Hàn, khóc nức nở, hôn ghế sao Hàn ngồi, mời trai đẹp đến giao lưu… là sản phẩm của nền giáo dục vì đồng tiền của những nhà giáo dục hiện nay.

Cũng như vậy, lời thề Hy-pô-cơ-rát không hoặc chưa bao giờ được coi trọng vì thế mới có những bác sĩ “giết” bệnh nhân một cách dã man vì đồng tiền. Ngành y tế đã bao giờ dám công nhận điều này khi mà bà Bộ trưởng luôn nói đến và bênh vực cái sự tăng viện phí để nâng cao khả năng điều trị. Thông tin về những người bệnh bị chết tại bệnh viện khoảng nửa năm lại đây đều liên quan đến cái sự “vô tâm/ hay nhẫn tâm” của người “nhà y”.

Cũng vì thế mà hình ảnh hàng đoàn những người nông dân thất nghiệp đi xuất khẩu, những cô gái chưa chồng phải đi làm vợ xứ người đều là sản phẩm của những đầu óc chỉ vì đồng tiền. Sao chúng ta không biết tuyên truyền một cách khác cho nó “con người” hơn. Tôi xin mở ngoặc hỏi các vị làm truyền thông, các vị có chức có quyền, các vị có muốn con cái chị em các vị lâm vào hoàn cảnh đó. Ở đây, mang tiền về cho Tổ quốc không phải vì yêu nước đâu, vì hoàn cảnh bắt buộc đấy ạ.

Cũng vì thế mới có hàng đoàn người dân mất đất kêu oan cả mấy năm trời không được giải quyết, phải gối đất năm sương, sống tạm bợ nơi vườn hoa, hè phố,  chờ mong, chầu chực lời khẩn cầu thấu đến “thiên cung ”.

Cũng vì thế học sinh sinh viên có mấy cháu biết đến Hoàng Sa, Trường Sa. Nghe địa danh Gạc-ma của quần đảo Trường Sa lại tưởng thành phố nào đó bên Châu Mỹ(!)

Vậy là từ nhỏ, nhà trường đã không dạy đến nơi đến chốn lòng tự hào dân tộc, không biết yêu quí từng tấc đất của tổ tiên, ông cha để lại, nên xem phim Tàu, thuộc sử Tàu còn hơn sử Ta, xem phim ta là thế. Đến hôm nay, lại thêm cái viện Khổng Tử (chắc cái này được biếu không thôi) rồi thi sẽ trễ nải cái chuyện dạy cho dân ta, biết sử ta đến thế nào nữa

Đồng tiền đã choán ngợp mỗi vị trí của con người trong xã hội ngay từ thuở ấu thơ. Trẻ con biết đồng tiền mua được tất cả, cả lương tâm cao quý con người. Có thể nhận định nền tảng đạo đức của xã hội này đang đổ vỡ, đang tan chảy, đang biến mất. Lòng tự hào dân tộc không còn. Nếu có thì nó chỉ còn trong suy nghĩ, nơi nào có tiền thì nơi đó là Tổ quốc.

Vậy nên tôi nghĩ, chẳng cần gì cái viện Khổng Tử để nghiên cứu những triết lí sâu xa và cao vời vợi làm gì. (Đương nhiên nếu nghiên cứu thì đó là chuyện bình thường, nhưng với bạn Tàu, hãy đề phòng hậu họa sau này).

 Hãy xây, hãy dạy và giữ lấy tâm hồn trẻ thơ trong mỗi con người. Hãy dạy chúng biết yêu đất nước và yêu đồng bào của mình.

                                                                     23/10/2013 Vinh Anh
 

 

ảnh lấy trên internet