Có phải ít thấy các NHÀ VĂN lên tiếng?

Có phải ít thấy các nhà văn lên tiếng?

“Ít lên tiếng”, tôi hiểu theo cái nghĩa của nó là phản biện, dám phản biện. Ở nước ta còn có thể hiểu thêm: dám đấu tranh! Ở khía cạnh khác, với tầm ảnh hưởng của mình, quần chúng còn đòi hỏi là phải đi đầu trong hàng ngũ đấu tranh. Các nhà văn ít lên tiếng phản biện về các vấn  đề xã hội đang hot. Chẳng hạn như thái độ chống Tàu khựa, thì biểu tình là vấn đề hot, rất hot, nhưng rất ít người lên tiếng.

Đọc một stt của một bạn trên fb, thấy phê phán như vậy. Rồi lại đọc được ý kiến phản đối và có trưng thêm ảnh của một số bài viết trên báo Văn nghệ, chắc cũng là về chủ đề chống Tàu, tôi bây giờ rất ít đọc các loại báo đã bị kiểm duyệt hai lần(một lần tác giả tự buộc mình vào khuôn khổ, dẫu rằng có rất nhiều lời phân bua chẳng ai cấm đoán và một lần nữa là BBT)  

Tôi cho là thế này:

So với số hội viên cả ngàn, lại chưa kể các bác không phải hội viên chỉ đá ngang văn nghệ như tôi, có lẽ con số đó phải là vạn. Chỉ dám nghĩ là con số “1”đứng đầu thôi đấy. Vậy thì, tiếng nói của giới văn nghệ về chủ đề nhạy cảm này (cũng theo tôi) là rất thưa thớt. Bởi trong tâm thức tôi hiểu, nhà văn là những người dễ đồng cảm với xã hội nhất, gần cuộc sống nhất, nói được tiếng nói sát với tâm hồn, suy nghĩ con người nhất.

Hội văn nghệ Hà Nội là một hội có số hội viên đông. Đi biểu tình, gặp được ông Chủ tịch hội ba lần tham gia, còn ai nữa, tôi không quen. Chỉ nhớ và quen mấy vị trí thức. Các vị này xuống đường liên tục, đặc biệt là ông Nguyễn Quang A.(Nhưng những trí thức xuống đường so với số lượng trí thức hùng mạnh nước Nam cũng vẫn rất nhỏ nhoi)

Đọc trên mạng cũng vậy. Vẫn chỉ là những gương mặt quen biết và nổi tiếng trong phản biện là chính. Cũng có đọc “Lão Khoa”. Ông này cũng có phê, nhưng mình cảm thấy ông ấy “phê rất sa-lông”. Nhưng dẫu sao, trong trí nhớ của mình, ông này còn có vết hằn. (Có thể ông này viết về nhiều vấn đề xã hội khác nữa, mà đọc, mình thấy thích).

Còn các ông viết nhiều như Nguyễn Hoàng Đức, Nguyễn Tường Thụy, Trần Mạnh Hảo, Nguyễn Quang Thân, Dạ Ngân, Bùi Minh Quốc, Hà Sĩ Phu, Văn Công Hùng, Nguyên Ngọc, Nguyễn Trọng Tạo, Nguyễn Quang Lập, Nguyễn Quang Vinh…, Nguyễn Quang A, Phạm Toàn, Huệ Chi, Ngô Đức Thọ, Nguyễn Xuân Diện, Hoàng Xuân Phú, Đông Yên… hầu như chỉ đọc được các vị này trên mạng. Báo nào dám đăng? Nếu mà lọt lưới, TBT lại chẳng mất chức như cái “Tản mạn nơi đảo xa” của Trung Bảo trên tờ Du lịch hồi tết nào. Có phải vì vậy mà cuốn tiểu thuyết của Hoàng Minh Tường đã được ông giám đốc nhà xuất bản nọ hứa cho in (sau khi ông về hưu) cũng bị tuýt còi.

Phần khác, cũng là phản biện thôi. Chắc các bác đều biết, các loại phản biện, phê phán của ông Đông La thì báo Văn nghệ tp Hồ Chí Minh đăng kín trang. Nhưng vụ Nhã Thuyên với cái luận văn “Mở miệng…”gì đấy nữa, báo Văn nghệ nhà mình chỉ đăng ông Phan Trọng Thưởng, chứ các ông khác có đăng đâu. Nhiều người biết ông Đông La chứ có biết ông Ngô Văn Giá đâu. Nguyên do? Các bác chắc biết rõ cả rồi, khỏi giải thích.

Có thiện lệch ở đây không? Chắc chắn là có.

Vì sao?

Tôi nói ngắn thôi. Các bác không đồng ý cứ ném đá, tùy từng bài mà tôi sẽ đáp lại. Giới văn nghệ sĩ chúng ta hèn. Rất hèn! Chúng ta chưa dám bước qua cái ngưỡng của sự sợ hãi. Nỗi sợ đó làm chúng ta bé nhỏ. Đã thế lại cứ cố “biện luận” theo cái cách “mỗi người có một phương pháp đấu tranh, mỗi người có một hoàn cảnh”. Đó là ngụy biện hết các nhà văn và các bậc trí giả ạ! Nhiều cái trong tầm tay của mình phải viết, phải nói, phải thể hiện như ông Nguyên đầu bạc ấy… nhưng cũng rất nhiều, rất nhiều … cứ im thin thít. Bọn tàu gây gổ với ta lâu rồi, nở rộ từ những ngày hè 2011 cơ đấy. Tôi thấy một nhà văn, một trí thức xuống đường những ngày “căng thẳng” nó thôi thúc, cổ vũ, động viên lớp trẻ nhiều lắm, có ảnh hưởng nhiều đến phong trào lắm.

Từ ngày xảy ra vụ “giàn khoan” đến nay, khi mà ở một nơi nào đó đã “mở van” cho phép nói, các bác có thấy xuất hiện rất nhiều giọng điệu không? Cũng vẫn chỉ là những người mà ta vốn đã biết cả thôi. Đấy là sự dũng cảm được phép, được cấp chứng chỉ.

Nói tóm lại, tôi đồng ý với bạn fb nào đó, trong lúc rất cần các nhà văn lên tiếng thì tiếng nói nhà văn còn ít, ít lắm. Nói rộng ra, các vị trí thức nhiều chữ cũng vậy. Chúng ta đều chưa vượt qua mình.

Đó là một nỗi nhục cho nền văn hóa nước nhà.

Vinh Anh-31/5/2014