LỜI TỪ NƠI HƯ ẢO (truyện ngắn)

 Lêi tõ n¬i hư­ ¶o

 ThËt rÊt khã ®o¸n tuæi h¾n. Cã thÓ lµ n¨m ba n¨m nh¨m còng cã thÓ chØ míi bèn nh¨m bèn b¶y. Còng ch¼ng cßn lµ trÎ, nÕu cø lÊy mÊy cËu choai choai trong phim Hµn quèc mµ so, th× cho dï chØ ngoµi bèn mư­¬i, còng ch¼ng lµ c¸i g× víi mÊy “«ng tæng Hàn” trÎ con ®ã. H¾n cư­êi khµ khµ rÊt v« tư­ vµ sëi lëi: “Ph¶i vËy th«i, biÕn ®æi theo thêi tiÕt vµ theo ®iÒu kiÖn sèng…”. C©u nãi ®ã b×nh thư­êng kh«ng sao, tho¶ng qua như­ mét bãng h×nh hư­ ¶o trªn cuéc ®êi Êy mµ. Mét ngµy ta gÆp biÕt bao bãng h×nh như­ vËy. Nh­ưng víi h¾n, cã lÏ kh«ng ph¶i vËy. Mét ®iÒu g× Êm øc, kh¾c kho¶i, muèn thæ lé, muèn trµo ra, råi l¹i v× mét ®iÒu g× ®ã ph¶i ngËm l¹i, nÐn l¹i. C©u nãi bu«ng löng còng dÔ lµm ngư­êi nh¹y c¶m hay suy nghÜ.

Ngư­êi hư­ ¶o biÕt ®iÒu ®ã.

            Còng ch¼ng biÕt tõ bao giê, cã lÏ vµo c¸i kho¶ng tõ thêi nư­íc ta b­ưíc nh÷ng bư­íc ®Çu tiªn ®Ó héi nhËp víi thÕ giíi ®Çy c¹m bÉy vµ gian x¶o nhưng còng l¾m t×nh thư­¬ng vµ nhiÒu lßng tr¾c Èn. H¾n ngÉm: “Bư­íc nh÷ng bư­íc ®Çu tiªn…” Ai mµ x¸c ®Þnh cã bao nhiªu b­ưíc ®Çu tiªn! HÖt ngµy x­a. §¹i lo¹i như­ “giai ®o¹n ®Çu cña chñ nghÜa x· héi..., “ tiÕn thªm mét bư­íc” hay “ thÊm nhuÇn s©u s¾c h¬n mét bư­íc”…” Nh÷ng côm tõ kh«ng x¸c ®Þnh râ rµng ®ã th­ưêng trªn ®Çu l­ưìi cña l·nh ®¹o c¸c cÊp mét thêi. H¾n chÐp miÖng: “¢u trÜ vµ ®¸ng thư­¬ng!” H¾n l¹i cư­êi mét m×nh, thó vÞ: “ Cuéc ®êi nµo mµ ch¼ng ®Çy ch«ng gai víi c¹m bÉy, vµ trªn ®êi cã biÕt bao nhiªu tÊm lßng cao c¶.”

            H¾n leo ®­ưîc lªn ®Õn c¸i vÞ trÝ mµ thêi nay, ngư­êi ®êi thư­êng  gäi lµ “Quan” ®ã kh¸ nhanh, như­ng còng nhiÒu cöa ¶i mµ vî chång h¾n ph¶i gång søc míi vư­ît qua. Tuy vËy víi “søc trÎ s¾p g×a” hay nãi c¸ch kh¸c như­ h¾n thư­êng ®ïa “søc giµ cßn cè trΔ vµ c¸i quan träng h¬n lµ sù ham hè cña cuéc ®êi vÉn cßn nÆng nÒ, chư­a tho¸t khái ®ư­îc c¸i sù ®am mª vÒ quyÒn lùc vµ tiÒn tµi, h¾n vÉn cè g¾ng, vư­ît dÇn tõng chÆng, phÊn ®Êu tõng ®Ých mét, ®Ó b©y giê ung dung vµ bÖ vÖ ngåi ë c¸i ghÕ danh gi¸ nhÊt c«ng ty víi chøc danh: tæng gi¸m ®èc.

Ngư­êi hư­ ¶o vÉn lu«n bªn h¾n, n¾m ch¾c ®­ưîc ý nghÜ cña h¾n. C¸i thËt cña con ngư­êi h¾n.

            Ra ®ư­êng, ngư­êi ta thÊy h¾n bÐ nhá, h¾n còng c«ng nhËn như­ vËy. §êi vèn mªnh m«ng mµ. Vµ như­ thÕ míi hîp ®¹o lÝ. Ai d¸m vç ngùc: ta ®©y th«ng kim b¸c cæ. Nh­ưng khi mét m×nh ngåi trong phßng ®Çy ®ñ tiÖn nghi, yªn vÞ trªn c¸i ghÕ “tæng”, th× h¾n l¹i hÕt søc to. C¸i to vÒ quyÒn thÕ. Mçi lÇn nh©n viªn trong c«ng ty gi¸p mÆt, ngư­êi cø cói gËp ®Çu chµo h¾n như­  nh©n viªn chµo «ng chñ trong phim Hµn quèc. H¾n vÉn c­ưêi như­ vËy vµ tù hµo pha chót mØa mai. TiÕng cư­êi  cã khi vang thµnh tiÕng, cã khi chØ nhÕch m«i vµ ®«i lóc còng l¹i chua ch¸t: “§êi thËt khèn n¹n!” C¸i tù hµo bÒ ngoµi mÊt ®i, c¸i hµo nho¸ng bÞ gì bá. H¾n hiÓu râ h¾n. Nãi cho cïng, h¾n lµ mét ngư­êi biÕt ®iÒu ®Êy chø.

Ngư­êi hư­ ¶o còng biÕt râ t©m ®Þa h¾n.

                                                            *****

            T¹i sao h¾n, mét ngư­êi Ýt ra còng cã thÓ tù hµo r»ng m×nh ®©y lµ ngư­êi thµnh ®¹t, l¹i cay ®¾ng nguyÒn rña ®êi như­ vËy? ¤ng hµng xãm nhµ h¾n, mét ng­êi còng thµnh ®¹t như­ng hÕt thêi, tõng lµ l·nh ®¹o mét c¬ quan cña nhµ nư­íc, c¸i thêi l·o cßn ®ang lµm viÖc, lo¹i “tæng” như­ thÕ nµy ®Õn xun xoe l·o cã c¶ t¸, hiÓu h¾n tõ chÝnh cuéc ®êi cña m×nh. Víi giäng nöa ®ïa nöa thËt, mét chót kh«i hµi, mét chót t«n träng, khi h¾n võa bư­íc ra tõ chiÕc xe h¬i míi coong, cã lÏ h¬i qu¸ tiªu chuÈn cho mét «ng “tæng”:

     - ChiÕc xe ®Ñp qu¸, ®óng lµ mét c«ng ty ®ang ¨n nªn lµm ra… Thêi m×nh ®©u cã d¸m m¬…

     - HËu sinh mµ “sÕp”, víi l¹i kÕt hîp lµm ®èi ngo¹i. Khi nµo “sÕp” cÇn, cø íi em mét tiÕng. Xe ®èi ngo¹i mµ.

     - VËy th× «ng “tæng” nhí nhÐ!

C¶ hai l·o c­ưêi ng¶ nghiªng, vç vai nhau båm bép, ch¼ng hiÓu sau nh÷ng c¸i vç vÒ Êm nång ®ã, c¸i ch©n thËt cã ®­îc bao nhiªu phÇn tr¨m. Mçi l·o l¹i theo ®uæi mét ý nghÜ kh¸c nhau. Mét l·o: “Bän ngùa non h¸u ®¸!”. Mét l·o: “§· hÕt thêi mµ cßn cø chäc ngo¸y!” Tãm l¹i cã thÓ hiÓu gi÷a hai thÕ hÖ vÉn chư­a cã sù chuyÓn giao ¨n ý.

Ngư­êi lu«n theo s¸t h¾n thÊy râ ®iÒu ®ã ë c¶ hai.

            ChiÕc xe míi coong lư­ít qua. ¤ng hµng xãm nÐ ngư­êi tr¸nh vµ tho¸ng nh¨n mÆt v× h¬i nãng tõ ®éng c¬ to¶ ra. C¸i m¸t mÎ vµ trÎ trung theo «ng “tæng” võa vư­ît qua c¸nh cöa. ¤ng hµng xãm lÈm bÈm: “Bän trÎ ranh gÆp thêi…”

Giäng n¬i hư­ ¶o cÊt tiÕng hái nh÷ng ng«n ¶o, tiÕng nãi khi v¼ng xa xa, khi thÇm th× bªn tai l·o hµng xãm:

     - Thêi c¸c cô, ngư­êi ta cã liªm khiÕt?

     - Còng ch¼ng liªm khiÕt…

     - Vµ nã kÝn ®¸o…

     - Cã thÓ ®óng, còng cã thÓ ®iÒu kiÖn chư­a chÝn, còng cã thÓ do thêi thÕ…

     - Như­ng chÝ Ýt còng kh«ng như­ b©y giê?

     - §· ch¾c g× ®óng. Cña c¶i ngµy ®ã kh«ng ®­ưîc nhiÒu như­ b©y giê, nªn thÓ hiÖn kh«ng râ mµ th«i…

     - Như­ng ph¶i cã mét lÏ, c¸c cô ngµy xư­a kh«ng như­ ngµy nay, líp con ch¸u hËu duÖ…

     - ¦, lµ thÕ… Víi l¹i thêi ®ã, trªn cao kia cßn cã tÊm gư­¬ng. TÊm gư­¬ng ®ã soi chiÕu mu«n ngư­êi, hiÓu râ mu«n ngư­êi vµ ®ư­îc mu«n ngư­êi nÓ träng…

     - Cã lÏ ®iÒu nµy kh«ng ®óng l¾m ®©u…

     - Cã thÓ… Bao giê mµ ch¼ng cã ngư­êi thÕ nä, kÎ thÕ kia. Sãi ®éi lèt cõu… tõ ngµn xư­a c¬ mµ.

            Ngư­ßi hư­ ¶o vµ l·o “sÕp” ngµy xư­a cø chñng ch¼ng ®èi ®¸p nhau. Hay lµ l·o “sÕp” ®éc tho¹i víi ngµy xư­a cña m×nh. Nh÷ng ngµy nµy l·o ®ang chiªm nghiÖm cuéc ®êi, l·o sèng thËt víi m×nh. C¸i th»ng “tæng” ranh con kia chØ gi¶ vê, kho¸c bé mÆt gi¶ vê, vµ c¶ cuéc sèng cña nã còng gi¶ vê. L·o hái c¸i tiÕng väng xa xa:

     -T«i muèn nhê «ng mét ®iÒu…

     -§iÒu g×…?

     -X¸c ®Þnh thËt gi¶… §ư­îc kh«ng/

     - §a phÇn th× ®ư­îc

     - VËy khi biÕt, «ng sÏ xö lÝ thÕ nµo?

     - Như­ c¸c cô ngµy x­a th«i. Cøu ng­êi, trÞ bÖnh.

     - Nghe m«ng lung qu¸! Cô thÓ lµ thÕ nµo?

     - Sèng vµ lµm viÖc theo ph¸p luËt…NhiÒu c¸ch cøu l¾m, cã c¸ch “n©ng ®ì”, cã c¸ch vïi dËp…

     - ThÕ sao b¶o “sèng vµ lµm viÖc theo ph¸p luËt”?

     - Ph¸p luËt còng cã nhiÒu kiÓu hiÓu… Ph¸p luËt do con ng­ưêi ®Æt ra… ThÕ míi sinh chuyÖn.

     - Cµng m«ng lung       

     - ¤ hay... kh«ng muèn nghe kiÓu nãi ®ã ph¶i kh«ng? T«i biÕt. §«i khi nã nhµm, ®«i khi rÊt nhµm, ®«i khi cùc nhµm. BÖnh ®Êy!

     - Cã thuèc ch÷a kh«ng?

     - TÊt nhiªn lµ cã. ChØ cã ®iÒu cã muèn söa kh«ng mµ th«i. §ã lµ liÒu ph©n biÖt thËt gi¶ ®Êy.

     - Ng­êi trÇn m¾t thÞt, d©n ngu khu ®en cã dÔ ph©n biÖt kh«ng?

     - Ai mµ ch¶ biÕt…

                                                                        *****

 

            ¤ng “tæng” ®ang nghØ ng¬i. Ph¶i c«ng nhËn mét ®iÒu, thêi hiÖn ®¹i, lµm quan sư­íng ®ñ ®iÒu. Nµy nhÐ: vÒ mÆt chiÕn lư­îc ®ư­êng lèi, tÇm vÜ m« cã cÊp cao h¬n cÊp “tæng’ lo. VÒ mÆt chiÕn thuËt, tõng bư­íc t¸c chiÕn cô thÓ cã cÊp dư­íi cña “tæng” lo. “Tæng” như­ h¾n chØ lo ¨n ch¬i, nh¶y móa. C¶ dµn cña h¾n như­ vËy. Nh­ưng mµ l¹i rÊt bËn rén, nhiÒu c¸i bËn ví vÈn mÊt c¶ ngµy lµ chuyÖn thư­êng. Ai hiÓu ®­ưîc nçi khæ nµy? H¾n hiÓu, l·o “sÕp” hµng xãm hiÓu vµ cư­êi kh×. Cßn n÷a: ngư­êi hư­ ¶o bªn h¾n, lu«n ®ång hµnh víi h¾n hiÓu.

            VÉn lµ c¸i giäng xa xa v¨ng v¼ng, vÉn tiÕng nhá tiÕng to th× thÇm, ngay c¹nh ®©y mµ l¹i như­ hư­ ¶o ®©u ®ã, phiªu du, l·ng ®·ng, xa x¨m:

     - Ng«× trªn ghÕ nµy «ng ®· thÊy m·n nguyÖn?

     - Lóc thÊy ®­ưîc, lóc thÊy chư­a…

     - Còng dÔ hiÓu th«i..Im ¾ng mét th«i dµi. Con ngư­êi ai ch¶ thÕ. Ham muèn víi ®am mª. Mét c¸i lµ “tham” cßn mét c¸i lµ “say”. Còng cã khi hai lµ mét, còng cã khi mét lµ hai…Ph¶i tuú thêi thÕ!

     - VËy c¸i khæ cña «ng lµ g×?

     - Ch¼ng lÏ «ng l¹i kh«ng biÕt? C¸i khæ cña t«i lµ khæ cña th»ng lµm quan ph¶i ®i ¨n xin, c¸i khæ cña t«i lµ c¸i khæ b»ng ngÇn nµy r«i, mang tiÕng lµ “tæng” vÉn ph¶i s¨n ®ãn hÇu h¹. §«i lóc muèn “sõng” lªn. Mét th»ng o¾t con, chØ cã ®iÒu nã ë c¸i cÊp cao, cã quyÒn chi phèi, nã d¸m gäi m×nh lµ “th»ng”, nã b¾t m×nh chê nã, hÇu nã, råi khi gÆp nã, nã nãi tư­ng töng, hiÓu kiÓu g× còng ®­îc. L¹i hÇu tiÕp, l¹i s¨n ®ãn, l¹i xoa tay nh¨n nhë, bãp måm, bãp miÖng ®Ó cư­êi nÞnh tõ lóc gâ cöa vµo nhµ nã hay vµo phßng lµm viÖc cña nã. Khèn n¹n lµ như­ vËy, nhôc nh· lµ như­ vËy.

     - Như­ng «ng vÉn thÝch lµ “tæng”?

     - §óng qu¸ råi cßn g×. T«i “lµm viÖc” víi c¸c quan trªn mét ngµy, hai ngµy, thËm chÝ lµ c¶ tuÇn ®i n÷a. “Lµm viÖc “tøc lµ ®i “hÇu” ®Êy Thêi gian cßn l¹i, t«i l¹i ®ư­îc bän ®µn em “lµm viÖc” l¹i. §êi nã lµ như­ vËy! Lóc nhôc, lóc vinh. Hư­ëng thô nhiÒu h¬n mÊt m¸t. Vinh nhiÒu h¬n nhôc. ¤ng biÕt ®iÒu ®ã chø. Như­ng quan träng h¬n, «ng cã biÕt c¸i “®Çu vµo” cña quan “tæng” như­ thÕ nµo kh«ng? Kh«ng biÕt chø g×? §óng th«i, mu«n h×nh v¹n tr¹ng mµ c¶ chøc quan, như­ «ng “sÕp” hµng xãm cña t«i ®Êy, oai th× oai ®Êy, như­ng lµm g× b»ng ®ư­îc quan “tæng”. Quan “tæng” n¾m tiÒn t­ư¬i thãc thËt. §ã lµ môc ®Ých cuèi cïng cña c«ng viÖc. TÊt nhiªn nhiÒu sù vô còng cã tho¶ thuËn trư­íc råi. TËp thÓ chØ lµ danh nghÜa, chØ lµ l¸ ch¾n. Ai còng biÕt mµ ch¼ng ai d¸m nãi. Còng lµ thãi ®êi c¶ mµ th«i. VËy ë c¸i chøc “tæng”, víi quyÒn sinh quyÒn s¸t như­ vËy, hái ai lµ ngư­êi kh«ng ham hè?

     - ¦, vËy lµ vinh nhiÒu h¬n nhôc, tiÒn tư­¬i thãc thËt quý h¬n tiÒn tõ ch÷ ký, quyÒn thÕ nhiÒu h¬n xu nÞnh bî ®ì… Mµ nghe l¹i cã vÎ thanh tho¸t, nhÑ nî, Ýt tr¸ch nhiÖm h¬n?

     - Cã thÓ lµ vËy, như­ng vÉn lµ h¹ng ®Çu sai. VÉn lµ lo¹i tèt ®en, khi xung trËn vµ trong trËn m¹c, nÕu trËn chiÕn thua, tö trËn n¾m c¸i phÇn ch¾c.

            Nãi ®Õn ®©y, quan tæng thë dµi sõ¬n sư­ît, mÆt mÐo ®i v× biÕn d¹ng…

                                                                        *****

 

            Cã mét ®iÒu h¬i l¹: vî tæng vµ vî sÕp l¹i th©n nhau. KiÓu ®µn bµ th©n nhau th× còng khã lư­êng hÕt ®ư­îc. Cã thÓ lóc nµo còng cÆp kÌ chÞ chÞ em em ngät sít ®Êy mµ sÓnh ra, gÆp ngư­êi ®µn bµ kh¸c, l¹i cã thÓ nãi xÊu ngay c¸i bµ chÞ hoÆc c« em th©n thiÕt kia. Còng cã thÓ th©n thiÕt theo mïa nãng l¹nh, chuyÖn thêi tiÕt Êy mµ. Th«i th× ®· gäi lµ ®µn bµ th× chuyÖn cña hä cø ®Ó hä gi¶i quyÕt. §µn «ng cã dÝnh vµo th× hä nãi: “KÖ chuyÖn ®µn bµ chóng t«i”.

            Mét h«m, vî “tæng” th× thµo víi vî “sÕp”:

     - Kú l¾m chÞ ¹. D¹o nµy kh«ng hiÓu sao nhµ em nã cø hay lÈm bÈm mét m×nh. Em cã hái th× h¾n l¹i b¶o: “§Ó cho ngư­êi ta yªn! §µn bµ cø dÝnh mòi vµo lµm g×?” Mµ em cã dÝnh mòi víi dÝnh m¾t g× ®©u c¬ chø. Hay lµ l¹i cã chuyÖn g× trªn c«ng ty, hay lµ l¹i cã bå bÞch g× ®©u ®ã. ChuyÖn nµy dÔ lµ cã l¾m. C¸c l·o b©y giê tiÒn nhiÒu, tiÒn nhiÒu dÔ ®æ ®èn… ThÕ «ng b¸c bªn ®ã thÕ nµo? Ngµy xư­a cã hiÖn tư­îng ®ã kh«ng?

            Vî “tæng” nãi liÒn mét h¬i. HÕt chuyÖn n¬i nµy ®Õn chuyÖn n¬i kh¸c, hÕt «ng nä ®Õn «ng kia. Sao mµ chÞ ta thu thËp tin vÒ c¸c «ng “tæng”, «ng “sÕp” thêi nay nhiÒu thÕ. Toµn chuyÖn trai g¸i l¨ng nh¨ng. “§Êy, b¸o chÝ nãi râ rµng mư­êi mư­¬i, c¸i vô ¸n tham «, hèi lé ®Êy, to nhÊt tõ tr­ưíc ®Õn nay ®Êy, biÕt bao nhiªu lµ c¸ch ¨n ch¬i sa ®o¹…” Vî “tæng” kh«ng nãi n÷a, lÆng im ®Ó nghe vî “sÕp” ph¸n.

     - Ph¶i cÈn thËn ! Vî “sÕp” còng th× thµo ra c¸i ®iÒu bÝ Èn – Ph¶i cÈn thËn. ChuyÖn sinh hư­ cña c¸c l·o b©y giê nhiÒu l¾m. Ch¼ng thÕ mµ nhµ nghØ b©y giê mäc lªn như­ nÊm. Ph¶i c¶nh gi¸c. Chó Êy trÎ vµ tµi ba như­ vËy, ®i ®©u mµ g¸i nã ch¼ng b¸m. Mµ c¸i bän g¸i míi lín ®ã míi tr¬ trÏn lµm sao c¬ chø… Vî “sÕp” ra vÎ rÊt th«ng c¶m vµ chia sÎ b¨n kho¨n víi vî “tæng”.

            Hä cßn nãi g× víi nhau c¶ tiÕng ®ång hå n÷a råi míi chia tay, ai vÒ nhµ nÊy.

            Vµi h«m sau, kh«ng ph¶i vî “tæng” mµ lµ vî “sÕp” t×m vî “tæng” ®Ó nãi:

     - Nghe chuyÖn cña c« h«m tr­ưíc, t«i vÒ ®Ó ý l·o giµ nhµ m×nh. Còng l¹. ThØnh tho¶ng l¹i thÊy l·o bËt lªn mét tiÕng, như­ chöi rña, như­ m¾ng má…  M×nh nghe râ h¼n hoi mµ hái l·o th× l·o l¹i nãi ch¼ng cã chuyÖn g×. Råi th× l·o thøc, råi th× l·o ngñ, như­ng nã vÉn cã c¸i vÎ kh«ng yªn. Ban ngµy, l·o trÇm ng©m, Ýt nãi h¼n ®i.

     - L¹i vËy ­? ChÞ xem thÕ nµo. Sao còng gièng nhµ em vËy?

     - Cã g× l¹ ®©u. B×nh tÜnh ®i c¸c bµ! Hai bµ kh«ng ai nh×n ai, l¹i như­ l¾ng nghe tiÕng ai ®ã tõ xa x¨m väng l¹i. Mét phót lÆng im, vµ l¹i nghe tõ ®©u ®ã cã nh÷ng lêi tho¹i hư­ hư­ thËt thËt, xa xa ¶o ¶o:

     - Vî “tæng” cßn trÎ, chång l¹i míi lªn chøc, ch¾c chư­a n¾m ®ư­îc mäi vÊn ®Ò nh­ư vî l·o “sÕp” giµ kia ®©u.

     - Lµm g× cã chuyÖn kh«ng biÕt. Kh«ng biÕt ®©y chØ lµ mÊy «ng bµ n«ng d©n m¾t toÐt, kh«ng biÕt ®©y chØ lµ mÊy c« cËu c«ng nh©n tõ ruéng ®ång b­ưíc h¼n vµo mÊy c¸i liªn doanh c¾m ngay trªn c¸nh ®ång cña m×nh.

     - VËy sao hä ®Òu cã vÎ th¶ng thèt, ng¹c nhiªn thÕ nhØ?

     - TÊt c¶ ®Òu do thãi quen. Quen ®ư­îc cung phông chiÒu chuéng. Quen c¶ c¸i c¶nh gi¶ t¹o cña chång. Quen c¶ sù nÞnh bî ch¹y chät n÷a. Thãi quen l©u nhiÒu khi ngÊm vµo m¸u vµ cø tư­ëng như­ ta ®­ư¬ng nhiªn ®­ưîc hư­ëng. Mµ nh÷ng chuyÖn khuÊt tÊt th× c¸c bµ râ nhÊt. MÊy «ng bµ c¾m ®Çu xuèng ruéng hay kiÖt søc bªn bµn m¸y biÕt thÕ qu¸i nµo ®ư­îc. D¹o nµy ta thi tho¶ng nãi ®«i ®iÒu ®Ó cho c¸c l·o c¶nh tØnh, thøc dËy c¸i t©m ®Ó nh×n vµo sù thËt, khiÕn c¸c l·o ph¶i suy nghÜ, thay ®æi t©m tÝnh.

 

            Hai bµ vî cïng như­ chît tØnh khi c¸i lêi tho¹i bªn tai hä bay ®i. Còng ph¶i mÊt mét lóc ®Ó ®Þnh l¹i t©m tư­ëng. Vî “tæng” trÎ ng­êi nhanh nhÑn, nãi ®ư­îc trư­íc:

     - ChÞ ¬i, chÞ cã nghe thÊy g× kh«ng? TiÕng ®©u như­ tiÕng thÇn, tiÕng th¸nh. Nh¾c nhë, khuyªn b¶o ®iÒu g× th× ph¶i.

     - Kh«ng, chÞ l¹i như­ nghe thÊy thÇn th¸nh nãi vÒ c¸i nÕt ¨n nÕt ë. Mµ nµy, em thõa biÕt, chuyÖn cña vî lµ chuyÖn cña chång. §©u ph¶i mäi sù nã l¹i như­ vËy. Th»ng chång em th× lÈm bÈm lÇm bÇm như­ nãi chuyÖn víi ma, cßn l·o chång chÞ th× suèt ngµy trÇm ng©m, thØnh tho¶ng l¹i bËt ra nh÷ng tiÕng m¾ng chöi hay c¸u b¼n g× ®ã.

     - L¹! Vî “sÕp” ghÐ tai vî “tæng” nãi nhá: “Ph¶i gi¶i h¹n cho c¸c l·o th«i em ¹…”

     - H¹n g× mµ gi¶i h¶ chÞ?

     - H¹n ®êi ®Êy em ¹…

     - ChÞ nãi nghe ghª chÕt! - §óng ®Êy, h¹n ®êi…Nî ®êi… Ph¶i gi¶i, ph¶i tr¶ th«i…” Vî “sÕp” thÉn thê quay ®i ®Ó mÆc vî “tæng” ®øng ®ã nh×n theo. ChuyÖn gi¶i h¹n cho chång lµm g× mµ thÞ kh«ng biÕt. ThÞ cßn lµm thư­êng xuyªn lµ ®»ng kh¸c Êy chø. Cã ®iÒu nghe nãi vËy lµ thÞ lo, thÞ lo cho c¸i ghÕ cña chång mµ thÞ cïng chång chung søc “chiÕn ®Êu” míi cã ®ư­îc. ViÖc ®ã “sÕp” giµ biÕt, c¶ vî “sÕp” còng biÕt. Vµ ®ư­¬ng nhiªn, còng ®­ư¬ng nhiªn th«i, ng­êi hư­ ¶o n¬i xa x¨m tÊt nhiªn ph¶i biÕt.

                                                                        *****

 

            Ch¼ng hiÓu hai bµ vî cã ®i gi¶i h¹n cho hai «ng chång hay kh«ng mµ hai l·o ®µn «ng d¹o nµy hay nãi chuyÖn víi nhau tÖ. Còng ch¼ng biÕt trong bông c¸c l·o nghÜ g×, “cßn chäc ngo¸y n÷a hay kh«ng?”, theo c¸ch ®¸nh gi¸ cña “tæng” trÎ vµ cã ph¶i lµ “ngùa non h¸u ®¸ n÷a kh«ng?” theo nh×n nhËn cña  “sÕp” giµ, mµ “sÕp” giµ thØnh tho¶ng l¹i hay gäi “tæng” trÎ sang uèng nư­íc:

     - D¹o nµy cã g× míi kh«ng?

     - NhiÒu c¸i míi l¾m, như­ng cung c¸ch còng ch¼ng kh¸c mÊy ngµy xư­a. §ư­êng lèi c¸c b¸c ®· v¹ch ra råi, bän em cø vËy mµ ®i.

     - Lµm g× cã chuyÖn ®ã. §æi míi lµ ph¶i kiªn quyÕt, ph¶i thay tõ nÕp nghÜ ®Õn hµnh ®éng. C¸c cËu s¸ng t¹o h¬n bän tí ngµy xư­a nhiÒu. Tí biÕt ! C¶ vÒ c¸ch sèng vµ c¸ch lµm. §óng kh«ng ? Sao l¹i nãi “ cï như­ vÉn”? ChØ ®­îc c¸i gi¶ vê! C¸ch nãi ®ã lµ c¸ch khinh bän tí ngµy xư­a ®Êy. Tí biÕt táng c¸i giäng ®iÖu ®ã…TÊt c¶ nh÷ng vèn quÝ ®ư­îc tr×nh bµy b»ng c¸c “håi ký” chØ ®Ó truyÒn tay nhau ®äc cho vui vµ tho¶ tÝnh tß mß. ChuyÖn trªn bµn n­ưíc cña c¸c cô ®Ó ®­ưa ®Èy, ra c¸i ®iÒu ta ®©y vÉn cßn biÕt c¸c chuyÖn n¬i “th©m cung bÝ sö” Êy mµ.

     - VËy theo “sÕp”, b©y giê ph¶i lµm g× tr­ưíc? C¸i g× ®­ưîc coi lµ “tån t¹i” nhiÒu nhÊt?

     - M×nh d¹o nµy hay nhí vÒ ngµy xư­a. Giµ råi, tư­¬ng lai cßn cã mét ®o¹n, qu¸ khø l¹i trïng trïng ®iÖp ®iÖp, hay nhí vÒ ngµy xư­a lµ ®óng th«i. Cã mét chuyÖn thÕ nµy, ch¼ng hiÓu lµ m¬ hay thËt, tí kÓ cËu nghe :

    - ChuyÖn thÇn linh hiÓn hiÖn cã mét håi mÊy ai tin. NhiÒu lóc cßn bÞ khÐp vµo c¸i téi mª tÝn dÞ ®oan. C¸i ngµy ®ã, dï bÞ khÐp vµo téi g× còng ®Òu lµ nÆng nÒ vµ rÊt dÔ bÞ thµnh kiÕn. Vµo c¸i tuæi cña cËu, cã lÏ còng biÕt s¬ s¬. ThÕ «ng cã nghe thÊy, chØ ®«i khi th«i, khi ta lµm c¸i ®iÒu g× ®ã khuÊt tÊt, ta bçng thÊy hiÖn ra nh÷ng h×nh ¶nh ghª rîn, cã lóc l¹i lµ vùc th¼m ch¬i v¬i, cã thÓ vÒ ®ªm lµ mét c¬n ¸c méng. Như­ng ®Ó tù ta x¸c ®Þnh ®ư­îc c¸i ®iÒu mµ ta gäi lµ khuÊt tÊt còng ®©u cã dÔ. Trong ®êi quan chøc cña tí, lµm ®Õn c¸i chøc như­ tí, ngµy mµ cËu cßn lµ«th»ng lÝnh nh× nh»ng»còng khèi chuyÖn. Nghiªm minh còng cã vµ khuÊt tÊt còng cã. ChuyÖn tí kÓ ®©y còng kh«ng ph¶i lµ nghiªm minh, còng ch¼ng ph¶i lµ khuÊt tÊt. Nã cø lå lé ra mµ cã ai ph¶n ®èi lÊy mét tiÕng dâng d¹c. Ph¶i lµ mét ngư­êi cã b¶n lÜnh l¾m míi d¸m nh×n th¼ng vµo m×nh. T«i hái cËu, trªn ®êi cã mÊy con ngư­êi ®­ưîc như­ thÕ. NÕu lµ ngư­êi thµnh ®¹t, hä chØ thÊy quanh hä lµ ¸nh hµo quang vµ chØ quen nghe nh÷ng lêi tung h«. NÕu lµ ng­êi thÊt b¹i trong cuéc ®êi, hä chØ thÊy quanh hä lµ bãng tèi vµ quen nghe nh÷ng lêi than v·n. Ng­ưêi tù ®øng t¸ch ra ®Ó suy ngÉm, ®Ó ph¸n xÐt m×nh vµ tõ ®ã cã thÓ cã nh÷ng ph¸n xÐt ngư­êi kh¸c lµ rÊt hiÕm.

             ChuyÖn kÓ lµ cã mét «ng nhµ v¨n, cËu lµ d©n kinh doanh ch¾c Ýt biÕt vÒ c¸i giíi v¨n nghÖ sÜ l«ng b«ng ®ã, nãi mÊy «ng ®ã l«ng b«ng còng ch¼ng ph¶i lµ sai, như­ng tõ «l«ng b«ng» ng­êi ta hay dïng ®Ó chØ bän cÇu b¬ cÇu bÊt, ¨n ch¬i b¹t m¹ng, coi trêi b»ng vung. Sù ®êi lµ thÕ ! Ngư­êi ta, ®«i khi còng tù cho m×nh c¸i quyÒn cao h¬n ng­ưêi kh¸c vµ ®¸nh gi¸ con ng­ưêi qua c¸i sù «l«ng b«ng» ®ã. Khèn cho c¸i «ng nhµ v¨n ®ã còng ch­a ph¶i lµ nhµ v¨n cã h¹ng sè mét sè hai, mµ ngµy ®ã ngư­êi ta träng c¸i chøc h¬n lµ c¸i danh nhµ v¨n h·o huyÒn. Khèi «ng cã tµi v¨n bót vÉn bá ®i lµm chÝnh trÞ ®Êy th«i. Mµ nhµ v¨n nhµ th¬ nµo ch¼ng h·o huyÒn. Nã còng như­ c¸i ®Þnh lÝ ®¶o “kh«ng h·o huyÒn th× ®©u cã thÓ lµ nhµ v¨n nhµ th¬”. ¤ng nhµ v¨n th× ®i nhiÒu n¬i, chç nµo còng muèn ®i, chç nµo còng muèn th¨m. Sè ®êi lµ ®i ®ªm l¾m cã ngµy gÆp ma. ¤ng nhµ v¨n ®i l¾m còng cã ngµy gÆp chuyÖn. ChuyÖn cña «ng ta liªn quan ®Õn mét ng«i ®Òn cæ vïng ven biÓn. Ng«i ®Òn cã gÇn hai tr¨m tuæi. C¸i sù thiªng chØ cßn ë nh÷ng ngư­êi giµ, mµ ngư­êi giµ th× mçi ngµy mét Ýt ®i, gÆp ph¶i c¸i thêi mµ d©n ta cø thÊy ®Òn chïa miÕu m¹o lµ ph¸ ®æ hoÆc nÕu may m¾n h¬n, tèt h¬n th× còng bÞ bá hoang, coi như­ lµ phÕ tÝch. §Òn chïa lµ chèn linh thiªng mµ kh«ng hư­¬ng khãi, chØ toµn h¬i Èm mèc víi l¸ rông lư­u c÷u lµm cho ®Òn cµng qu¹nh hiu. NÕu ai cã viÖc ph¶i ®i qua ®Òn ®Òu thÊy ë ®ã cã c¸i l¹nh to¸t ra. Mét phÇn c¸i l¹nh lµ do sù hoang vu, mét phÇn c¸i l¹nh lµ do c¸i t©m linh. Con người ta vèn vẫn sợ bãng sợ giã mµ. Cø nãi cøng, chø ai còng ®Òu cã c¸i miÒn linh thiªng riªng, ®éng ch¹m vµo ®ã lµ ®éng vµo chç th©m bÝ nhÊt cña con ngư­êi ®Êy.

            L·o “sÕp” dõng l¹i cÇm cèc trµ, nhÊm mét tÝ. “Uèng trµ lµ mét nghÖ thuËt! ChØ cã bän dçi h¬i, kh«ng biÕt dïng thêi gian vµo viÖc g× míi nghÜ ra l¾m kiÓu ®Ó ch¬i, ®Ó b×nh vµ ca ngîi, råi l¹i cßn n©ng lªn thµnh nghÖ thuËt, thµnh trµ ®¹o. T«i hái «ng, ë c¸i ®Êt mÊy chôc triÖu d©n nµy, hái cã mÊy ngư­êi biÕt thư­ëng thøc c¸i mãn ®ã, ¨n cßn ch­ả ®ñ, mư­êi mÊy hai chôc phÇn tr¨m cßn ®ãi nghÌo ®Êy, mµ ®· ch¾c g× mÊy «ng tho¸t nghÌo lµ thËt, tho¸t n¨m nay, sang n¨m l¹i nghÌo th«i. Víi l¹i thÕ nµo lµ nghÌo, ai kh«ng biÕt chø, tí th× qu¸ râ, c¸c nhµ “th«ng th¸i häc” xø m×nh còng cßn “nÝ nuËn” ch¸n.

            Quan “tæng” l¹i nghÜ ®Õn bµ vî siªng lÔ b¸i. Vî quan ®óng lµ con nhang ®Ö tö cña c¸c nhµ chïa. §óng lµ nhiÒu thø lÔ b¸i quan ®©u cã biÕt, quan ®i theo vµ «ng bÞ l©y. TÊt c¶ ®Òu do cã cña sinh ra nh÷ng thø nhiªu khª ®ã. Mét c¸i lÔ lªn ®ång, lªn cèt g× ®ã mÊt chôc triÖu, hai chôc triÖu, d©n th­ưêng lÊy ®©u ra. ¥ ®Êt v¨n vËt cßn ph©n ra tõng lo¹i chïa, cã chïa cÇu cho chång thư­êng xuyªn ®i nư­íc ngoµi, cã chïa cÇu cho con c¸i häc hµnh giái giang, cã chïa cho vay cho mư­în vèn ®Ó lµm ¨n… Quan “tæng” kh«ng tin ngư­êi l¾m, kh«ng yªu ngư­êi l¾m, nh­ng rÊt kÝnh träng vµ yªu quÝ ngư­êi n¬i hư­ ¶o, c¸i ngư­êi xa l¾c câi n¶o câi nµo ®ã lu«n phï hé cho «ng, rÊt hiÓu vµ biÕt râ «ng. Cã lÏ v× vËy mµ con ®ư­êng c«ng danh cña «ng nãi chung lµ hanh th«ng. Quan cßn tin ngư­êi n¬i xa x¨m ®ã biÕt râ hÕt chuyÖn cña mäi ngư­êi. ChuyÖn cña mäi ngư­êi lµ chuyÖn g×? TÊt nhiªn chuyÖn biÕt ph¶i lµ chuyÖn bÝ mËt. C¸i bÝ mËt ®ã thư­êng lµ thuéc vÒ ®êi riªng. BiÕt ®­ưîc c¸i riªng ®ã lµ coi như­…hiÓu ®ư­îc ngư­êi.

      - Khæ mét nçi, c¸i hèi cña con ngư­êi thư­êng ®Õn muén. ¤ng “sÕp” giµ tiÕp tôc c©u chuyÖn, ch¼ng chó ý ®Õn quan “tæng” ®ang th¶ hån câi xa x¨m. Ngư­êi ®êi hay nãi lµ “ Cã hèi còng kh«ng kÞp ” lµ thÕ. Quan “tæng” do cã nhuèm mét Ýt tÝn ngư­ìng nªn còng cã ®«i lóc biÕt tù nh×n nhËn vµ xem xÐt l¹i m×nh. §©u như­ §øc PhËt còng ®· d¹y như­ vËy. Quan “tæng” mang m¸ng nhí l¹i mÊy ®iÒu r¨n mµ quan ®· ®äc. §ã còng lµ mét cña hiÕm, mét ngư­êi hiÕm thêi nay! Khi «ng “sÕp” giµ nãi vÒ c¸i khÝa ®ã, quan “tæng” kh«ng muèn thanh minh.

            “¤ng nhµ v¨n cña ta thÊy ng«i ®Òn gÇn hai thÕ kØ lµ mét cña hiÕm, cÇn ®­ưîc b¶o vÖ, bëi c¸i ®Êt n­ưíc mµ chiÕn tranh liªn miªn nµy, mÊy c¸i g× g× “cæ hñ”cña ngµy xư­a cã ®ư­îc coi träng ®©u, mµ mÊy ai biÕt gi¸ trÞ cña nã ®Ó mµ coi víi träng. Gi¸ trÞ nhÊt lóc bÊy g׬ lµ c¬m no, lµ ¸o Êm. VËn dông c¸i “nÝ nuËn” ®ã dÔ ®ư­îc ñng hé cña nh©n d©n. Ng«i ®Òn ®­îc ph¸ ®i vµ mét sè ngư­êi sÏ cã lîi. ¤ng nhµ v¨n ta bÝ qu¸ bÌn vËn ra c¸i tÝn ngư­ìng vèn ®ang bÞ ®¶ ph¸ như­ng l¹i rÊt dÔ thư­¬ng tæn, ®ã lµ câi riªng rÊt thiªng cña mçi con ng­êi: “ §©y lµ ng«i ®Òn thiªng liªng cña c¶ lµng, c¶ tæng. Nã lµ biÓu hiÖn cña sù tån vong lµng xãm chóng ta. Ph¸ nã, lµng xãm sÏ mÊt ngư­êi phï hé, ®i biÓn ¾t sÏ gÆp nhiÒu tai ho¹. Ch¼ng lÏ cha «ng ta x©y ng«i ®Òn nµy ®Ó cÇu mong nh÷ng ®iÒu tèt ®Ñp cho lµng xãm tõ ngµy xư­a ®Ó con ch¸u b©y giê ph¸ ®i. §ã lµ ®Òn thê thuû thÇn. Ai trong chóng ta kh«ng biÕt søc m¹nh cña thuû thÇn. T«n träng vµ b¶o vÖ chïa, thÇn linh sÏ phï hé cho bµ con…” Ai nghe råi còng gËt gï, thÊy cã lÝ. ChØ cã mÊy «ng l·nh ®¹o lµ tøc næ ruét. ¤ng nhµ v¨n bÞ ngÊm ngÇm ph¶n ¸nh lªn cÊp trªn vµ bÞ theo dâi lµ kÎ ph¸ ho¹i chÝnh s¸ch cña §¶ng vµ Nhµ n­ưíc. TÊt nhiªn ¸n kh«ng tuyªn ®­ưîc, như­ng mµ «ng ta cø lä mä như­ vËy suèt ®êi. Vµ cø ph¶i chÊp nhËn trong hµng ngò nhµ v¨n lo¹i hai hay ba g× ®ã. §Êy lµ c¸i ¸n v¨n chư­¬ng kh«ng ra v¨n chư­¬ng, chÝnh trÞ kh«ng ra chÝnh trÞ cña mét thêi non nít, hÖ luþ tõ sù mÊt d©n chñ”.

            “Thãi ®êi mÊy «ng nhµ v¨n cã «ng nµo khen «ng nµo. NÕu ë d¹ng sµn sµn, gµn gµn như­ nhau th× c¸c «ng Ýt ®äc cña nhau l¾m, mµ kh«ng ®äc nhau th× hiÓu nhau thÕ nµo ®­ưîc. ¤ng nhµ v¨n ®ang bÞ c¸i ¸n l¬ löng trªn ®Çu, cµng kh«ng dÔ hiÓu bëi t¸c phÈm cña «ng cã ®ư­îc in Ên ®©u. ¤ng như­ biÕn mÊt. Nh÷ng cuéc häp mµ ph¶i trao ®æi v¨n chư­¬ng, nh÷ng bµi phª binh vµ lÝ luËn, thø vò khÝ chiÕn ®Êu cña mét thêi, víi «ng kh«ng t¸c dông, «ng như­ hiÓu hÕt vµ như­ ®· miÔn dÞch. Ch¼ng vËy mµ cã «ng nhµ v¨n vµo lo¹i “c©y ®a c©y ®Ò” ®· nãi ®¹i ý: ra gÆp vµo ch¹m mµ “phª” nhau th× cßn ®©u lµ th©n thiÕt, cßn ®©u muèn nh×n mÆt nhau n÷a”.

             “L¹i n÷a, vÉn cã rÊt nhiÒu diÔn gi¶ ®øng trªn bôc cao rao gi¶ng, liÖu cã mÊy ®iÒu mµ diÔn gi¶ trªn kia ®ang hïng hån, lät vµo tai cö to¹ ngåi dư­íi. It l¾m! Như­ng khèn nçi nư­íc m×nh vÉn cßn nhiÒu nhµ “nÝ nuËn” ¨n theo l¾m. ¤ng cã c«ng nhËn víi t«i r»ng c¸i g× råi còng lçi thêi, còng trë thµnh cò kÜ l¹c hËu kh«ng? VËy mµ ë xø ta, nh÷ng thø lÝ luËn tõ c¸c thÕ kØ tr­íc, bao gåm c¶ lÝ luËn vÒ c¸ch m¹ng, vÒ v¨n ho¸ vµ c¸c mÆt kh¸c cña cuéc sèng con ng­êi, chóng ta cø khư­ khư­ d¹y b¶o nhau, d¹y nhau theo c¸c bµi gi¶ng ®· ®ư­îc ngư­êi ta d¹y cho. Khæ thÕ!  Cã g× míi trong c¸c thø lÝ luËn ®ã kh«ng? Ch¾c lµ cã, nÕu b¶o kh«ng th× c¸c nhµ “nÝ nuËn” cña ta l¹i kh«ng næi khïng lªn Êy ¸. Như­ng tí nãi thËt nhÐ, c¸c thø lÝ luËn ®ã nã cø nhang nh¸c cò, nhang nh¸c cña ai Êy, chø ®©u lµ s¸ng t¹o cña ta mµ ta cø vªnh vang.  T«i khæ nhÊt lµ ®äc nh÷ng viÖn dÉn tõ c¸c “«ng èp, «ng Ðp, «ng §µo, «ng Lç” tõ thÕ kØ m­êi t¸m, m­êi chÝn. §au ®Çu l¾m! §ã ch¼ng lµ thø lÝ luËn ¨n theo, nãi theo lµ g×!”

            “Cã ®iÒu ®au khæ kh«ng kÐm, như­ mét thø lÔ gi¸o, ®a sè nh÷ng ngư­êi gäi lµ hiÓu biÕt l¹i vÉn cø im lÆng, thËm chÝ vÉn lµm theo, kh«ng tá th¸i ®é. Mét th¸i ®é rÊt khã hiÓu víi nh÷ng ngư­êi ®ư­îc gäi lµ “kÎ sÜ”. T«i nãi ®©y lµ ®a sè v× t«i rót ra ®­ưîc tõ chÝnh cuéc ®êi t«i. Trong tr­ưêng hîp nµy, ®a sè lµ c¸i “chÕt tiÖt”. §a sè xu thêi th× cã!” “SÕp” giµ tù nhiªn như­ bùc m×nh, to tiÕng víi cö to¹ chØ cã mçi mét quan “tæng”. (Th¶o nµo mµ bµ vî “sÕp” vÉn ®«i khi nghe thÊy «ng qu¸t n¹t m¾ng má). Tí còng tù liÖt vµo c¸i lo¹i m¹t h¹ng ®ã. BiÕt ®Êy mµ cø im, kh«ng hiÓu cã bao sè phËn ®au khæ v× c¸i im cña m×nh.” “SÕp” giµ như­ ¨n n¨n víi mét thêi cña m×nh.

            Ch¼ng biÕt cã ph¶i v× c¸i sù “tù kiÓm ®iÓm” cña l·o hµng xãm kh«ng mµ quan “tæng” còng ngÊt ng©y theo nh÷ng chuyÕn lµm ¨n trªn ®ư­êng th¨ng quan cña m×nh. Quan nghÜ ®Õn nh÷ng buæi ®ư­a ®ãn quan trªn. Con ®ư­êng ®i cña c¸c quan cã ¶nh hư­ëng ®Õn c¸i ghÕ cña h¾n ®ư­îc cµi b»ng b¶n hµnh khóc: “B¸c vÉn cïng chóng ch¸u hµnh qu©n” , s«i næi vµ m¹nh mÏ, ®ång thêi còng rÊt d¹t dµo t×nh c¶m “Tæng” nhí l¹i nh÷ng ngµy cuèi cña cuéc chiÕn tranh, Trư­êng S¬n tr¨ng s¸ng l¾m vµ h¾n còng thËt trong s¸ng lµm sao. Cßn ®Ën cuèi võa míi ®©y, c¸i ®Ën chiÕn ®Êu v× c¸i “ghÕ tæng” mµ h¾n ®ang ngåi b©y giê, sao nã nham hiÓm chÕt ngư­êi, ghª rîn như­ thÕ. VËy mµ h¾n còng vư­ît qua. H¾n vÉn nhí c¶m gi¸c ngµy h¾n ngåi vµo c¸i “ghÕ tæng” ®Çy quyÒn uy, ®Çy ma lùc vµ còng v« cïng nh¬ nhuèc.

     - Em nãi cho b¸c biÕt c¸i vÞ trÝ cña em gi¸ bao nhiªu nhÐ. Quan “tæng” ®æi c¸ch xư­ng h« víi “sÕp” giµ, c¸ch xư­ng h« th©n thiÕt, kh¸c h¼n thư­êng ngµy, kh«ng cã sù xu nÞnh ë ®©y.

     - Kh«ng cÇn nãi. Ai mµ ch¼ng biÕt. TÊt c¶ mäi chuyÖn b©y giê, nãi n«m na như­ «ng bµ ta, lµ ®Òu ®ư­îc «qui ra thãc» hÕt. Qui ra thãc lµ ®¬n vÞ ®o dÔ hiÓu nhÊt. §õng gi¶ vê lµ trong s¹ch, ®õng gi¶ vê c¸n bé ta «nãi chung lµ tèt», còng ®õng gi¶ vê lµ kh«ng biÕt c¸i qui ®Þnh bÊt thµnh v¨n nµy. Thõa nhËn c¸i sù tån t¹i nµy trong cuéc sèng lµ sù dòng c¶m nhÊt trong nhiÒu ®iÒu cÇn dòng c¶m. NghÜa lµ d¸m c«ng nhËn c¸i sè ®«ng «®a sè» trong chóng ta ®Òu cã vÊn ®Ò vÒ ®¹o ®øc vµ tr¸ch nhiÖm. Cã như­ vËy míi lµm trong s¹ch ®ư­îc ®éi ngò, míi lÊy l¹i ®­îc niÒm tin cña nh©n d©n. §au xãt nhÊt lµ hä mua vµ b¸n c¶ nh÷ng danh hiÖu thiªng liªng, danh hiÖu thêi cña tí ph¶i ®æi b»ng m¸u vµ thêi cña cËu ph¶i ®æi b»ng må h«i thËt sù. L¹i n÷a, gi¸o sư­ víi tiÕn sÜ b©y giê nhiÒu thÕ. §å dëm c¶ ®Êy. Mư­êi «ng th× s¸u b¶y «ng dëm. NgÉm mµ ®au lßng, mµ chua xãt!

 

            Tõ trong thinh kh«ng như­ v¼ng l¹i tiÕng chu«ng chïa, tiÕng ng©n cña nã lai l¸ng, uyÓn chuyÓn vµ nhËp hån l¾m. Hai l·o ®µn «ng l¾ng nghe, mét luång giã m¸t dÞu thæi qua, nhanh chãng thÊm lan vµo c¬ thÓ hai l·o. Quan “tæng” v­ư¬n vai thÓ hiÖn søc trÎ, vÆn lư­ng, x­ư¬ng kªu r¨ng r¾c: “Giµ ®Õn n¬i råi!” L·o “sÕp” giµ khoan kho¸i hÝt mét h¬i dµi: “Như­ c¶m thÊy sù tư­¬i míi lan kh¾p c¬ thÓ… C¶m như­ trÎ l¹i vµi tuæi”. Hai bµ vî vÉn ®ang quÊn bªn nhau, theo dâi hai l·o. BÊt ngê hai bµ cïng nãi: “H×nh nh­ hä lµm kiÓm ®iÓm xong råi, nh×n mÆt c¸c l·o, thÊy m×nh còng nhÑ c¶ ng­êi.”       

 

                                                                                                                                

ảnh internet

                                                                                                                        Vinh Anh  7/11/07