Dòng sông vương vấn một loài hoa

Dòng sông vấn vương một loài hoa

Tặng người hát "Nỗi buồn sông Gianh"

Đó là con sông lớn, con sông lịch sử. Hôm nay, hắn ngồi lặng nghe một ký sự bằng hình ảnh về nó, bỗng nhớ. Có cái gì đó buồn buồn chắn ngang nỗi nhớ. Cái chắn ngang đó là một kỷ niệm. Kỷ niệm về con sông gần với sông Gianh lịch sử, kỷ niệm về người con gái, người con gái sông ở bên nhánh của sông Gianh. Sông Gianh nổi tiếng vì có hơn hai thế kỷ là ranh giới thời Trịnh-Nguyễn phân tranh, có nửa thế kỷ “nồi da nấu thịt”. Nổi tiếng vì chứng kiến nỗi buồn nhiều thế hệ. Còn sông be bé bên sông Gianh này thì nhỏ bé, đẹp kín đáo, kín đáo từ vị thế nhỏ nhoi, không mấy ai biết tới, kín đáo tới cả địa hình nó chảy qua, toàn luồn lách qua những ghềnh đá lúp xúp, lô nhô, lởm chởm. Tất cả những nơi nó chảy qua, cái đẹp của nó mang lại là màu xanh êm đềm, màu xanh bình an, màu xanh của trẻ trung.

Sau này lấy vợ, vợ hắn hát rất hay, trong đó có bài “Nỗi buồn sông Gianh”, hắn rất thích nghe. Nghe về sông Gianh và nhớ về nhánh sông nhỏ bên dòng Gianh ngày ấy.“Sông Gianh ơi, đã bao lần xao xuyến lòng tôi, dòng nước trôi, chốn xa xôi như mối tình của ta vơi đầy…” vợ hắn hạ giọng ngọt ngào và thăm thẳm buồn, đúng tâm trạng hắn ngày xưa đó. Nỗi buồn xao xuyến, đúng thật, rất tâm trạng, rất chơi vơi. Hắn đang hòa vào dòng sông ngày đó, cái dòng lững lờ mà sao thương nhớ. Có phải thương nhớ vì nó quá êm đềm. Êm đềm để đến nỗi không cảm thấy chiến tranh, không nghe tiếng bom nổ.

Sông Gianh là con sông lớn nhất tỉnh và chỉ chảy trong phạm vi tỉnh. Khúc sông mà hắn gửi ký ức nhớ thương vào đấy là một đoạn hẹp, hẹp hơn nhiều cái đoạn trên đường 1, có lẽ từ phía đầu nguồn. Bến sông, mà ngày đó, người nối người, vẫn đêm đêm chờ đợi qua, qua cái cửa tử, rất rộng, nó đã gần tới biển. Đêm tối nhìn mặt sông, chỉ thấy mênh mang như biển cả. Ra giữa dòng là gió với tiếng sóng oàm oạp vỗ thân phà, chẳng thấy đâu là bờ. Một thoáng phó mặc số phận.

Lần đầu vượt sông, hắn cũng sợ, ngồi bên đường ngay cửa hầm để chờ phà đến mà đầu óc căng như dây đàn, tai ngỏng lên như tai chó để lắng nghe tiếng máy bay. Nhìn ánh đèn dù lơ lửng đâu đó phía xa, hắn mong bọn thả đèn dù đừng thả ở bến đây, thả tại bến này thì chắc chết nhiều lắm. Hắn nghĩ thế và hắn mong cái sự bình an. Hắn tự an ủi, lần đâu ai chả sợ. Hắn ngồi mép đường quốc lộ, bên cạnh một căn hầm chữ A, hầm tránh bom đạn ở đây nhiều lắm. Im lặng nghe mấy người ngồi quanh đó nói chuyện bom đạn. Họ nói với nhau nghe tự nhiên, giọng nặng đặc xứ bọ, kỳ thực chẳng ai quen ai: máy bay đến, nếu có bom, chui vào được trong hầm là cầm chắc cái gáo còn nguyên. Có mấy khi sập hầm và quả bom “cả cái”, rơi trúng hầm đâu. Hắn yên tâm, tự dưng xích lại gần cửa hầm thêm một chút.

Chuyến đi đó ngay đêm đầu đã phải chờ, ngồi bờ bắc chờ phà qua bờ Nam, trời tối thui. Như bao người lính từng trải, hắn nhảy xuống và việc đầu tiên là ngó mắt tìm hầm. Kỹ năng bảo toàn cuộc sống học được của những người quen bom đạn là thế. Người đứng, người ngồi dọc theo đường quốc lộ, tất cả đều tụ tập nơi các cửa hầm. Thỉnh thoàng còn có ánh đèn pin bé xíu bằng hạt đậu, để che bớt ánh sáng, rõi xuống dưới hầm như ngầm kiểm tra độ vững chãi nữa.

Thật không gì sốt ruột bằng chờ đợi nơi bến phà thời chiến tranh phá hoại. Đâu đó, có ai thì thầm nói chuyện cũng chỉ để đỡ sốt ruột, bớt lo lắng và chờ cho thời gian mau qua. Thời gian qua tức là cũng đã qua cái đoạn chờ đợi một chút, kéo con phà lại gần, để cái sự chờ đợi mau đến. Một trong những cái dở của tổ chức bến phà thời đó là thông tin. Tin này là tin bao giờ thông phà, bao lâu nữa phà đến. Bến là đây, nhưng ban ngày phải đánh chìm xuống sông và đem giấu phà ở một nơi khác, xa lắm. Xa và kín đáo để máy bay nó không mò tới mà bắn phá được.

Thỉnh thoảng lại có một chiếc xe ù ù nặng nề đỗ nối vào cuối đoàn xe và những bước chân nhảy xuống, rồi hỏi han chuyện phà, chuyện chờ đợi, chuyện bom, chuyện máy bay, chuyện bắn phá. Người lạ nước lạ cái từ phía hậu phương đến muốn biết nhiều lắm nhưng tin tức chỉ toàn là truyền miệng nhau thôi. Vẫn tự lo cho mình là chính. Chỗ này là quân ta, là đồng bào ta nhưng khi chuyện chết chóc chưa xảy ra, vẫn là người dưng, ai có thân khắc phải tự lo.

Rồi tin không có phà đêm nay loan ra kèm theo là tiếng ồn ào rộ lên một lúc. Lý do được nói ngắn gọn: phà bị thủng. Ai cũng thất vọng và ai cũng chấp nhận, không chấp nhận mà được! Thời chiến là thế. Kêu ai? Việc ông quan trọng ư, ông đi mà làm. Chúng tôi chỉ là thằng gác bến. Nếu ông thuộc cỡ to to, cỡ nào đó thì tùy, ông là sếp của ngành giao thông, ông đưa giấy giới thiệu và cũng sẽ được giải thích. Còn nếu ông muốn qua sông ngay, cũng tùy. Hắn đi phà Gianh nhiều lần, chưa được hưởng cái phúc đấy.

Đoàn 3 chiếc xe Hoàng Hà Tàu của hắn, mệt mỏi sau gần đêm thức trắng, phải tìm chỗ nghỉ ở đâu đó. Đó có thể là nơi an toàn hơn gần bến. Còn chỗ nghỉ, đơn giản thôi, hai bên đường muốn đỗ đâu thì đỗ, ngủ đâu thì ngủ. Nhớ ngụy trang xe cho kỹ. Đoàn của hắn đi lên phía Bắc độ chục cây số rồi rẽ vào một làng nhỏ, dừng xe, hạ trại. Trời chưa sáng, mắc võng ngủ. Ngày mai còn dài. Thời gian và nhiệm vụ đều phụ thuộc vào phà. Có ai nói nhiệm vụ quân sự mà thế ư? Ôi, thời chiến! Trăm lý do, ngàn lý do để phân bua, giãi bày, thanh minh. Những gì vướng cứ đổ vào chiến tranh, hoàn cảnh khách quan nó thế, phải chấp nhận thôi. Có những điều rất đơn giản nhưng trở nên phức tạp vì cái “trở đi mắc núi, trở về mắc sông” này đấy. Nào ai muốn ăn chực nằm chờ thế này đâu.

Hắn đang say giấc thì thấy võng lay mạnh. “Ngủ chi mà ngủ say rứa?” Hắn lăn mình xuống võng, nhanh như một lính trinh sát, rồi nghe thấy tiếng cười con gái: “Vô trong nhà ngủ …anh bộ đội”. Hắn tỉnh hẳn. Trước mắt là hai cô gái thật. Có lẽ là gái “ba đảm đang hay gái hai giỏi” gì đấy. Thì đâu trên đất này chẳng: “thanh niên ba sẵn sàng, phụ nữ ba đảm đang…” Hắn nghĩ nhanh và cũng nhận nhanh ra nét trẻ trung của hai cô. Với tuổi hai mươi của hắn, cô gái nào cũng hấp dẫn và cũng đẹp. Có điều cho đến giờ, hắn vẫn không biết thế nào là yêu. Nhưng hắn nhận ra ngay, hai cô gái này đẹp thật. Hắn đứng lên, vươn vai: “Ô, mặt trời đã lên rồi a…” Hắn nhìn theo bóng hai cô gái và thấy gần ngay đó, một căn nhà lá, nhỏ như cái chuồng chim, một túp lều đúng hơn. Hắn đi lại đây nhiều lần nên chẳng lạ. Đúng ra chỉ gọi là chỗ che nắng, che mưa.

“Vào nhà đi chú…”. Hắn chui vào nhà. Đúng là phải chui và còn đang định thần nhìn căn nhà thì cô gái ôm chầm lấy hắn. Cô gái ôm rất chặt. Hắn không thoát ra khỏi vòng tay cô. Cô gái sờ vào mặt hắn và hôn lên mắt, lên môi hắn tới tấp như mưa. Lần đầu hắn được một cô gái ôm hôn với cách bốc lửa rừng rực và cuồng nhiệt như vậy. Hắn chết lặng, tê dại trước sự thể hiện tình cảm quá bất ngờ. Một lúc sau, cô gái mới buông hắn ra. Cô sửa lại mái tóc bị sõa xuống sau lần yêu đầu tiên. Hắn nhìn cô và nuốt nước bọt. Thèm muốn và sợ hãi. Ngực hắn vẫn còn đập thình thịch. Cô gái như đã nhận ra hắn còn quá trẻ. Cô đang lấy lại sự bình tĩnh sau những chờ đợi và những khát khao. Rồi chính cô lại là người phá vỡ cái im lặng ngượng ngùng: “Cho chị xin lỗi, chú còn trẻ quá… chị thì đã… mà chú không phải lái xe…” Cô gái thoắt biến nhanh như một cái bóng. Hắn chỉ nhận kịp ra bộ ngực tròn căng trong làn áo nâu non, giọng cô còn rung rung mà mới khoảnh khắc trước, thân hình chắc mẩy ấy, đôi cánh tay ấy còn ôm, còn ghì chắc lấy hắn, khiến hắn không gỡ nổi.

Khoảng nửa tiếng sau, cô gái nhỏ chui vào nhà. Nghe tiếng động, hắn ngồi dậy từ chiếc giường ngắn cũn, nằm thẳng thì thò chân ra ngoài. Cô gái trẻ đang đứng bên giường: “Chị em bảo về lo cơm nước cho các anh. Anh có đói không? Các anh có mấy người?” Hắn nhận ra, cô bé này còn quá trẻ, phải kém hắn đến ba, bốn tuổi.

Hắn không trả lời cô bé. Cơm lính thì lo gì. Nhưng bỗng nghĩ đến ruốc mặn với ca-la-thầu hắn thấy thèm rau. “Không lo đâu em, cho bọn anh ít rau lang ngoài vườn kia nhé” “Tưởng chi, cái đó thì để em hái cho. Các anh thèm rau phải không?” “Ừ…thèm lắm…”.

Vậy là nhoáng cái nấu xong bữa cơm. Cô gái ý tứ không ngồi ăn, hắn ép phải ngồi cùng. Chuyện khi ăn cho hắn biết thêm hoàn cảnh hai chị em. Cô chị mới lấy chồng thì chồng đi B biệt vô âm tín. Không một tin báo về. Vậy là vò võ ba năm. Nhiều lúc chị như điên. Cười nói và hát. Làm những việc khó nói ra với người ngoài. Những lúc đó, chị ôm em rất chặt, ôm đến nghẹt thở, không thể cựa quạy. Sau đó thì chị lại bình thường, lại nhớ chồng và thương em hết mực. Em thương chị lắm, làng này chưa thấy ai khổ như chị em. Đủ mọi nỗi dằn vặt, dày vò.

Hắn ngồi ăn và nghe chuyện cố bé. Hắn thông cảm với hành động vừa rồi của cô chị. Thật cay đắng cho lòng chung thủy. Hắn nghĩ về phụ nữ. Cuộc chiến nào thì người phụ nữ cũng mang nhiều nỗi đau nhất, nỗi đau thể xác, nỗi đau tâm can, nỗi đau cuộc đời. Người đời vô tình nhiều hơn người thông cảm. Liệu rồi chị sẽ thế nào?

Sau bữa cơm và ngủ một giấc rõ dài đến khoảng hai giờ chiều, không biết làm gì, hắn lên rú, định bụng sẽ ra suối tắm. Sáu giờ ăn cơm chiều rồi còn chuẩn bị xe cộ ra bến phà. Đường lên rú nhìn không xa mà đi miết không tới. Hắn ngồi ngắm dòng suối chảy qua làng. Con suối nhỏ nước trong veo và khá sâu, có chỗ rộng hơn con sông làng quê hắn. Sông quê hắn hiền hòa chẳng khi nào nổi sóng nổi gió. Con suối ở đây bắt nguồn từ những hòn núi xanh rì, nhìn tưởng gần mà đi miết không tới đó. Suối chảy qua những kè đá, tảng đá, tường đá. Đất hang động có khác, đâu cũng thấy đá là đá.

Hắn cởi bỏ áo quần, bơi ra tảng đá to như tấm phản ngoài xa và lại leo lên nằm, nhìn lên ngọn núi phía xa.

Chiến tranh không có ở đây, bom đạn không có ở đây. Chưa khi nào hắn cảm thấy cuộc sống cần thật nhiều những mảnh đất bình yên như thế này. Ở tuổi hắn, cũng cảm nhận được nỗi khát vọng hòa bình. Bàu trời trong xanh, ngọn núi cao xanh, nước dưới dòng suối cũng xanh ngắt màu mây, xanh đến cả đám cỏ lác lẫn với từng đám hoa xấu hổ trên sỏi đá. Loài hoa chỉ mọc ở những nơi khô cằn và tự dấu mình lại khi có va đập. Sỏi đá cũng nở hoa và dễ thương làm sao! Nhưng sao lại phải sống khép mình như vậy hở hoa? Và hắn so cô gái đã ôm hắn với khóm cây xấu hổ. Có gì đó giống nhau. Cô đứng một mình thì mơn mởn, tươi xanh, khao khát, còn khi va đập lại xấu hổ. Bông hoa thoáng sắc hồng, sắc tím, thấy cả chút óng ánh, rất đẹp nhưng mong manh trước gió. Cô ấy đang khao khát và xấu hổ với chính lòng mình. Tâm hồn cô có khép lại? Nếu có thì cái sự khép lại ấy cũng rất đẹp, đẹp một cách trinh nữ.

Vậy mà, hắn nghĩ về những lời hô hào trong các cuộc họp, những khẩu hiệu được cắt dán mỗi khi đến ngày tiễn đưa trai làng lên đường và thấy vô nghĩa với những từ ngữ “ra sức, quyết tâm, phấn đấu, cương quyết, triệt để…”Ôi, tất cả, với hắn, bỗng nhiên đều giả dối. Chắc cả với cô gái kia nữa. Tiếng cô em “Các anh thấy đấy, ở làng đâu còn trai tráng. Tất cả đều không nhập ngũ cũng tìm cách đi nghề, chỉ còn toàn đàn bà với con gái giữ quê…” Chua xót làm sao!

Ở đây, có người con gái mơn mởn thanh xuân, tràn trề nhựa sống, đang hàng ngày trông ngóng, mong chồng từ chiến trận, từ một nơi xa lắm trở về. Họ, những người đàn bà, cần lắm, cần đến khao khát, cần đến cháy bỏng một tình yêu, một cái ôm chặt, một nụ hôn, một lời yêu thương, thậm chí chỉ là một tiếng nói, một dáng hình. Thanh bình thế này mà sao miền yêu không có, tìm kiếm miền yêu đó ở đâu? Hay đây là ảo mộng thanh xuân? Đúng rồi, đây là ảo mộng. Thế hệ hắn sống bằng ảo mộng quá nhiều. Vẻ đẹp cuộc đời đều đã bị phóng đại, tô vẽ và rất trìu tượng với mơ hồ. Nhưng lạ, con người trong guồng đó cứ hăm hở, nhiệt tình lao theo, lao theo cái suy nghĩ và con đường không phải do mình chọn mà là con đường với hướng đi được vạch sẵn, để đến với giấc mơ, đến với cái mơ ảo, vô hình.

Hắn ngồi giữa đám bụi cây xấu hổ mọc trên sỏi đá, cặm cụi gỡ đám cỏ may bám chạt gấu quần. Vớ vẩn nghĩ về loài hoa dại này rồi nhớ lại cái ôm đến nghẹt thở của cô gái, hắn ngỡ ngàng khi được cô gái ôm hôn. Hắn cảm nhận được hơi thở của cô và cà bộ ngực ấm mềm của cô truyền sang. Có cái gì đó thèm muốn, tiếc nuối trào lên, hơi thở hắn bỗng gấp gáp hơn, ngàn ngạt hơn…

“Ồ… anh… chú… ngồi đây làm chi…?” “Anh vừa tắm… Bơi ra kia rất thích” “Ồ, anh ra tận đó cơ à, chỗ Cô tắm ở đó đấy… “Cô nào?” “Cô thiêng lắm đấy… Em kể anh nghe: Ngày xưa, lâu lắm rồi, Hoàng tử xứ Chăm đi đánh trận có qua đây. Ở đây, hoàng tử gặp một sơn nữ con của thần núi. Sơn nữ vô cùng xinh đẹp, hai người có tình ý với nhau. Hoàng tử hẹn với sơn nữ sẽ về sau chiến trận. Hoàng tử tháo một sợi đây mà chàng luôn đeo ở cổ, đeo vào cổ sơn nữ và hái những bông hoa rừng đẹp nhất, tặng nàng, như một bằng chứng của lời ước hẹn, rồi chàng lên đường. Nhưng rồi mãi mãi chàng không quay lại. Những bông hoa rừng mà chàng tặng ngày nào đã héo khô, sơn nữ rải xuống đất, nơi đã cùng hoàng tử thề bồi lời hứa trăm năm. Gió đã mang những cánh hoa khô đi khắp nơi, và ở đó mọc lên một loài hoa, người đời gọi là hoa trinh nữ. Anh thấy không, khắp nơi đây, tuy sỏi đá nhưng chỗ nào cũng có hoa. Hoa có gai vì sơn nữ đã hứa hôn với hoàng tử, như một lời cảnh báo, người con gái này đã có người thương. Anh thấy đấy, có ai hái hoa trinh nữ về cắm bình đâu, đụng vào là đau và lá cây sẽ khép lại… Sơn nữ vào rừng, sợi dây hoàng tử đeo vào cổ cô biến thành những sợi dây rừng, chằng chịt, đan xen, quấn quít với nhau, chỗ đây là bãi hoa trinh nữ rộng nhất, anh thấy chưa… bạt ngàn hoa…”

Hắn ngồi im nghe chuyện cô bé như trẻ con nghe chuyện cổ tích. Hắn kéo cô bé sát lại cùng ngồi bên những khóm hoa xấu hổ. Hắn quơ tay định hái một bông để cài lên mái tóc cô bé nhưng chạm vào gai, đau ngột ngột. Những cánh lá xanh từ từ khép lại, rất dịu dàng và nhẹ nhàng như đôi bàn tay búp măng đan vào nhau. “Thấy chưa, đừng đụng đến hoa, hoa có người thương, người chờ rồi đó… anh” “Thế còn em, em có ai chờ, ai thương chưa?” Cô bé quay đi, không trả lời. Hắn nhè nhàng xoay người cô bé lại, đặt một chiếc hôn rất dịu dàng lên đôi môi cô. “Em và anh hãy cùng giữ lấy buổi chiều yên bình này nhé… Chiến tranh… hoàng tử phải rời sơn nữ đây…” Hắn đứng dậy, kéo cô bé cùng đứng lên. Bỗng hắn chợt nghĩ, cả chị và em, hắn đều được hôn, rồi hắn sợ cái điều xấu xảy ra. Hắn không có một lời hứa nào với cô bé. Chỉ nắm tay cô thật chặt.

Dòng sông nơi đây hắn đã từng vấn vương, nay lại thêm một loài hoa vấn vương nữa. Mỗi chuyến đi đều để lại trong ta một nỗi vấn vương, lẽ nào có thể quên.

Vinh Anh-16/5/20