Bạn cũ từ mùa nắng

Bạn cũ từ mùa nắng

Bất ngờ gặp lại người xưa

Miền Bắc nước mình có 4 mùa rõ rệt. Chẳng hạn, cái rõ rệt đó có thể cho ta nhớ về mùa thu chẳng khác gì nhớ về mùa hạ. Thực ra, với người Bắc, thì mùa nào ở miền Bắc cũng có cái đáng nhớ và đáng suy ngẫm. Người đời nói nhiều về mùa thu với lá vàng, nắng cũng vàng nhưng nhạt, cái nhạt nắng cho thấy cái nhẹ của nắng, đố ông nào yêu nắng mùa thu mà cân đong đo đếm được độ nặng nhẹ của nắng đấy. Mùa đông với sương và rét, cái co quýt, suýt xoa là cái thú của mùa đông, mùa đông cho thấy rất cần hơi ấm của tình cảm và sự sum họp. Mùa xuân thì so với hoa, làm cho đời lúc nào cũng có cái vẻ tươi phơi phới. Còn mùa hạ, mùa hạ có gì để nhớ, để nói. Mùa hạ có nóng và có nắng chăng?

Cái hay nữa của bốn mùa ở miền Bắc là có giao mùa. Giao mùa, trong chừng mực hạn hẹp nào đó, cũng có thể ví nó như tính tình con người. Thí dụ nhé, đang nóng thì lạnh này. Nó có khác gì đang vui thì buồn không? Đang nắng thì mưa này. Nó có khác gì giận dỗi, nghi ngờ, ghen tuông không? Nó là mưa bóng mây đấy, nó là bất chợt đến rồi đi đấy, nó là thoắt ẩn thoắt hiện đấy… cứ tưởng có giao mùa mà nó đến để bàn gia à? Không, nó đến, nó đi, nó quay lại có mấy ai cảm nhận rõ ràng. Người ta chỉ nhận ra là do thấy những cánh lá vàng rơi, chập chờn như cánh bướm trong không gian dìu dịu, ở cái nắng chang chang sém mặt người hay cái rét căm căm lùa qua khe liếp, cũng như bồi hồi bắt gặp những cặp má ửng hồng trong gió xuân mà thôi.

Bây giờ, thời hiện đại, thì biết thêm, sau những gì cái con người tham lam, độc ác, ích kỷ mà chúng ta là tác nhân, đã đối xử không phải với thiên nhiên, nên mới sinh ra chuyện, mà những người theo dõi nó gọi là “biến đổi khí hậu”. Chuyện khí hậu cũng là chuyện thời thế, là chuyện tưởng xa mà gần, gần mà xa, nó sát ngay ta mà ối người cứ nghĩ nó xa vời, tỉ như cái chuyện Thủ đô ngàn năm văn vật của chúng ta, định hạ sát hơn bảy nghìn cây xanh. Chuyện nó xảy ra với một vạn lý do, lý do nào cũng vì bắt nguồn từ cái con người tham lam, cũng chẳng muốn nói ở đây.

Mùa hạ là mùa nắng, còn với hắn là mùa chia ly. Sau này, cuộc đời của hắn cho hắn cái cảm nhận như vậy. Chia ly thì buồn, thì đau, có cái đau tiếc nuối chỉ dần dần hiện ra, lâu lâu tưởng đã lãng quên rồi mới hiện ra. Chứ chia ly không phải cái đau thể xác, không hẳn là cái đau thể xác thì đúng hơn, vì chia ly nhiều lúc cũng buốt nghẹn lắm. Cái đau đó nó âm ỉ, dai dẳng, đôi khi còn thấy ấm ức, nghẹn ngào. Nào mấy cuộc chia ly mà có tiếng cười rộn rã? Thậm chí thời hắn, nếu có cười đi chăng nữa thì cũng chỉ là gượng gạo mà thôi, có trực tiếp nhìn được thì mới thấy những nụ cười ấy nó héo hắt, xơ xác, thảm thương lắm.

Nhưng héo hắt, xơ xác, thảm thương kia là dành cho những cuộc chia ly sau này, cuộc chia ly mà hắn nói đến trong chuyện này không phải, chỉ dính tí chút, nếu có, ở phần cuối câu chuyện.

Hắn nhớ mùa nắng năm đó. Năm đó với hắn xôn xao lắm. Xôn xao, nghe có vẻ như nói lệch về phía con người, về khía cạnh tình cảm, đã nhận ra rung động của con tim. Đúng nghĩa chia ly ngày đó làm xáo động tâm hồn, nhất là những tâm hồn còn trong veo, tinh khôi. “Cái” chia ly diễn ra khi những con mắt to tròn ngây thơ kia chưa định rõ hướng đi của mình trên đời. Đúng nghĩa chia ly ngày đó là bịn rịn, là nhớ nhung, lưu luyến và hơn nữa… có trong đó, đâu đó bắt gặp cả những cái nhìn ấm áp, có trong đó những ánh mắt cháy bỏng, và vẫn rất học trò, cứ trong veo như mây trời, như long lanh sương mai.

Còn có cả những dòng lưu bút để đời, trong trang sổ ghi bởi dòng chữ mực tím đó, có những cánh hoa ép khô… Những thứ đó, lưu cho ta cái rạo rực bồi hồi và những luyến tiếc về sau. Cái “sau” đó có thể là mười năm, hai mươi năm, thậm chí lâu hơn… để bỗng khi nào đó có dịp nhìn lại hay bất chợt bắt gặp. Bắt gặp để rồi trong ta dâng lên phút giây bồi hồi, xao xuyến. Mùa nắng đó là mùa nắng của “vĩnh biệt chim câu”. Đó là tên một bộ phim Nga nói về chia ly tuổi học trò. Tuổi đó, bọn Tây nó yêu nhiều rồi nhưng bọn Ta chỉ dấm dúi thôi, cái dấm dúi đó làm cho sắc màu học trò huyền ảo thêm, mê ly thêm. Chẳng phải đứa nào cũng trải qua đâu. Vậy nên, với một số đứa, nó càng huyền ảo, càng mê ly chứ sao.

Hắn nhớ đôi bím tóc tết đuôi sam tung tẩy, phất phơ của nó. Hắn chỉ nhìn thôi. Nhìn và chưa một lần nói với ai là hắn nhớ hay hắn thích. Hắn cứ thích lặng thầm không chia sẻ như vậy. Hình như chẳng mấy đứa con gái có mái tóc như nó. Hình như cứ mỗi lần ngang qua, (hắn ngang hoặc nó ngang) hắn lại thấy mùi thơm là lạ, thoang thoảng. Cái mùi mà sau này hắn nói với nó là mùi “con gái bay lả bay la”. Hình như bấy giờ hắn mới bắt đầu cảm nhận được thế nào “là tóc dài ơi, tóc dài”. Hình như bây giờ hắn cũng mới chập chững tìm hiểu để biết thế nào là tóc mây hay suối tóc.  

Hắn cũng nhớ cả đôi bàn tay. Hắn chưa bao giờ đụng vào tay ai huống hồ là tay nó. Nếu cầm  được tay ai đó thì đã tạo thành nhớ thương mất rồi. Bàn tay ấy, theo hắn, đẹp lắm. Hắn chẳng nói gì hơn được ngoài từ “đẹp”. Hắn không thể hiểu được vì sao nó lại đẹp và sao lại ấn tượng với hắn thế. Hắn, đầu tiên, chú ý đến ngón tay chứ không phải bàn tay. Cái hôm đó, chỉ một ngón tay của bàn tay ấy, và một điểm trong một bài hình, mà nó lên bảng giải. Cái ngón tay và cái “điểm” trên bài toán hình ấy như dính lại với nhau làm hắn không nhận ra khoảng cách. Từ bất chợt nhận ra cái khác thường trong cái bình thường, khiến hắn càng chú ý đến nó.

Ồ, nhưng có lẽ đều không phải. Cái hắn nhớ về nó là cái gì mông lung mà cũng lại bâng quơ hơn, có dịu ấn tượng, có đằm thắm, nín lặng mà lại nghe được âm thanh, âm thanh đó hắn cảm nhận được hơn là nghe được. Cái đó là cái thăm thẳm, thăm thẳm và lắng sâu. Lắng sâu như tâm hồn ấy. Với hắn, tâm hồn là cái khó nói nhất, cũng trìu tượng và cả mênh mông nữa, mênh mông như đại dương. Đúng rồi, người ta vẫn bảo mênh mông như đại dương! Và hắn đã tìm ra từ gần như ý, mắt nó thăm thẳm như đại dương. Nhưng rồi nghĩ lại, hắn không vừa ý. Hình như to tát quá mà hắn chẳng bao giờ muốn chuyện thành “đao to búa lớn”. Vậy nó là cái gì nhỉ? Cứ để đó rồi ngẫm nghĩ thêm.

Cuối cùng thì hắn cũng nghĩ ra, đó chính là sự dịu dàng. Vậy ra bàn tay, ánh mắt, mái tóc ở nó đều có cái tên chung là dịu dàng. Cái dịu dàng rất đỗi con gái.

Vậy thì còn gì mà hắn không nhớ nhỉ? Thế nghĩa là thế nào? Thế nghĩa là hắn nhớ người ta, tức là nhớ nó rồi í. Cũng không phải lúc nào cũng nhớ đâu, chỉ thi thoảng thôi, như cơn gió mát thổi qua thôi, nhưng mà mỗi lần nghĩ tới, hắn thấy thinh thích. Hắn mỉm cười một mình có lẽ trông rất vô duyên. Hắn bỗng ngượng, như bị bắt quả tang làm chuyện sai.

Rồi những ngày cuối của năm học dần đến. Cứ qua một ngày, quyết tâm của hắn đến gặp nó càng rõ hơn nhưng quả núi phải vượt qua cũng cao thêm. Sắp tới là những ngày nghỉ để đón mùa hè nóng nực, nó sẽ về quê với ông bà. Hắn nghĩ cách. Mãi rồi cũng nghĩ ra, cách muôn thuở của học trò là lấy cớ mượn sách.

Nói thêm về sách. Cả lớp phải công nhận hắn là đứa ham đọc. Vớ được cuốn sách nào cũng đọc. Sách là của hiếm, chẳng mấy khi gặp được người có sách để mượn, có mượn cũng chỉ được một, hai ngày. Chỉ lên thư viện mới có. Ngay từ hồi lớp năm, hắn phải hy sinh những ngày hè, một tuần hai buổi, đi dạy bình dân học vụ, để lấy chứng nhận và được làm thẻ đọc sách tại chỗ ở thư viện thành phố. Nhờ đọc sách, hắn biết được nhiều thứ mà bọn cùng trang lứa không biết. Thí dụ như: một lần nắng chiếu vào qua ô cửa sổ, chỗ bọn con gái ngồi. Bọn con gái sợ nắng, sợ đen (chắc thế) bỏ hết tay áo xuống và che mặt. Hắn ra đóng cửa kính, buông câu lửng lơ: “An toàn rồi… chỉ nóng thôi”. Tất cả ngơ ngác. Riêng thày giáo thì cười. Thày ra luôn câu hỏi cho cả lớp: Tại sao? Cả lớp thộn mặt. Hắn đứng lên: “Thưa thày, tia tử ngoại bị thủy tinh chắn lối vào rồi ạ… vì vậy ra ngoài nắng, người ta hay đeo kính và … không làm đen da”, hắn nói tưng tửng chẳng nhìn đứa con gái nào.

Thời của hắn không có chuyện học thêm nếm trong mùa hè. Bọn ở quê thì tùy theo sức, nhưng đa phần chúng đều ruộng đồng giúp bố mẹ. Bọn thành phố rảnh rỗi hơn, chúng lang thang khám phá mọi ngõ ngách nơi chúng sinh sống. Cũng rất nhiều đứa về quê. Quê vẫn là chốn để thương để nhớ gửi về. Hắn không có ông bà ở quê, hắn ở lại thành phố với thú vui đọc sách và vùi đầu vào sách.

khi cái nắng đổ lửa của mùa hè sắp trôi qua, trôi qua trong tiếng nức nở ve sầu, nức nở đến sốt ruột bởi tiếng kêu ra rả liên hồi dàn đồng ca bất tận. Hắn nhớ đã đọc đâu đó, bảo tiếng ve cũng như tiếng lòng. Ngẫm ra, tuổi học trò, nhiều kẻ mắc vào “tiếng lòng nức nở” đó lắm.

Rồi thật không ngờ, hắn nhận được thư của nó. Nó nói “nó nhớ trường, nhớ các bạn và nhớ hắn”. Và nó tâm sự: “chẳng có gì êm đềm và bình yên hơn nơi miền quê tít tắp này. Rừng và núi là hai đặc sản của quê ngoại nó. Nó nói về con sông. Con sông y hệt giải lụa xanh, lặng lờ, êm đềm chảy qua bao ghềnh đá, chắt lọc bao tinh túy nơi thung sâu, rồi xuất hiện để tô điểm cho đôi bờ xanh ngát. Đôi khi thấy bên sông ngát màu trắng của lau. Màu trắng đó tạo ra một tấm thảm tuyệt vời dưới vòm trời xanh lộng gió. Nếu lắng tai, sẽ nghe được tiếng thì thầm của gió, tiếng khúc khích của nước chảy và tiếng ru của đại ngàn. Và có điều hơn cả mọi điều, nó mời hắn lên chơi: “cậu sẽ được bổ xung thêm vốn liếng để biết về núi rừng Yên Thế và hùm xám Yên Thế.”

 Quê ngoại của nó đâu có xa, khó khăn gì mà không tới được.

Vinh Anh-25/5/20