Suy nghĩ về việc....

Suy nghĩ về việc Trần Huỳnh Duy Thức không đổi “nhận tội” lấy “đặc xá”

Trước khá nhiều bản án bất công, ngày càng ác độc, thiếu hẳn tính pháp lý và sự minh bạch của tòa án Việt Nam và đặc biệt như đã từng có tiền lệ, có những tù nhân, dù nhà cầm quyền không coi là tù nhân chính trị hay thường được gọi là tù nhân lương tâm, thì thực chất, họ vẫn được coi như món hàng, để Chính phủ VN mặc cả với thế giới văn minh. Việc đổi “tù nhân” lấy một chút “chính trị” nào đó, hay một chút lợi lộc nào đó, “hình như” đã diễn ra nhiều lần và cũng “hình như” người ta đã coi nó như là một chuyện bình thường.

Trần Huỳnh Duy Thức chứng tỏ ông không phải là một món hàng, mà ngược lại, một khúc xương nuốt không trôi của nhà cầm quyền. Nhưng có thể xảy ra cái điều không muốn, ông vẫn là một lựa chọn dùng để trao đổi một vấn đề chính trị nào đó. Chỉ có điều, nhân vật chính, người được “thảo luận”, không chấp nhận mình là một món hàng. Ông không công nhận việc ông làm là có tội. Hành động đó đã kéo dài nhiều năm, thể hiện một ý chí thép vững vàng. Tôi cảm phục ông về tinh thần bất khuất, sự bất khuất mang vẻ đẹp hiền hòa của thiên thấn, không cần người đời tô vẽ.

Lứa chúng tôi thời trẻ đã từng đọc “Bất khuất” của Trần Đĩnh viết về ông Nguyễn Đức Thuận, một tấm gương mẫu mực về người cộng sản Việt Nam. Nhưng trong bất khuất của Nguyễn Đức Thuận, tôi vẫn thấy có một chút khía cạnh văn chương. Văn chương vẫn viết về một người cụ thể mà không cấm đoán hư cấu, người viết vẫn có thể “sáng tạo” hoặc tô vẽ thêm những hiện tượng khác thường từ những con người bình thường. Tôi không tin “Bất khuất” với 100% là sự thật.

Trần Huỳnh Duy Thức là con người khác, ông mới chỉ được biết đến trong phạm vi hẹp, trong giới những người đấu tranh đòi dân chủ, chưa phải là con người của xã hội. Xã hội rộng lớn chưa biết nhiều đến ông, bởi ông vẫn là con người sống trong tù, của ngục tù, bị nhiều ràng buộc của nhà tù của chế độ độc tài, luôn cố tình che giấu sự thật, những sự thật có thể ảnh hưởng không tốt đến bộ mặt chế độ. Những người có kiến thức và chịu suy nghĩ sẽ hiểu ngay, chế độ đó sẽ đối xử với những con người, đang nằm trong tay kẻ bạo quyền như thế nào, đặc biệt hơn, con người đó đang vạch trần cho thế giới biết bộ mặt thật không trong sạch của nó.

Đa phần chúng ta chưa hiểu thế nào là “nhất nhật tại tù” bởi chẳng có ai muốn vào tù cả. Ngục tù chính là nơi có thể xảy ra mọi thứ, không hề đoán định được trước. Vì thế, có thể có những thời điểm, con người ta mềm yếu, buộc phải buông xuôi, phó mặc thân phận cho một đấng chí tôn nào đó quyết định. Suốt 9 năm tù đày, chúng ta chưa ai biết Duy Thức thể hiện sự mềm yếu đó.

Nhưng rất nhiều người Việt Nam đã nếm trải những bất công vô lý tại các đồn công an, nơi chẳng khác nhà tù và ở đó, có những trái tim ác quỷ khoác tấm áo “vì nước quên thân, vì dân phục vụ”. Nếu đã ở trong đồn công an, với số đông, chắc rất nhiều người có tâm trạng “nhảy múa với bày sói”. Tình cảnh đó giống như Duy Thức và nhiều tù nhân khác đang phải chịu đựng. Bởi nơi đó con người không được đối xử bình đẳng, nơi đó con người như đã bị kết tội và mất hết quyền tự do, nơi đó “các ngài” công an là những kẻ đặt ra luật chơi, tự tung tự tác trong vương quốc với luật lệ riêng bằng quyền uy của mình. Sự khác nhau đó cũng vẫn phải vận dụng trí tưởng tượng và sự hiểu biết để lý giải, để phân biệt thế nào là một chế độ mà nhà tù là nơi để giam giữ cách ly hành vi tội ác với xã hội và một nhà tù với chế độ giam giữ để trả thù, làm xói mòn, tê liệt ý chí con người. Hận thù làm người ta khó quên và “đòn đau nhớ đời” là thế.

Nhà tù, nơi người ta nhân danh pháp luật, để trừng trị hoặc giam cầm những con người có ảnh hưởng xấu đến cộng đồng. Rất tiếc là ở Việt Nam, có những cái xấu (tội lỗi) của con người được định nghĩa theo cách thức và ý chí mà nhà cầm quyền độc tài đặt ra. Cho nên, với lý lẽ thông thường nhất, nhà cầm quyền không thể trả lời rõ ràng cũng như không thể coi những người tham gia biểu tình ôn hòa (đặc biệt lại là những người biểu tình vì an ninh và toàn vẹn lãnh thổ, vì môi trường xanh sạch), những người có những ý kiến phản biện xã hội, mong muốn có một xã hội tốt đẹp, là kẻ thù, là những kẻ có hại cho đất nước, gây mất ổn định chế độ.

Chính vì có những nhận thức khác nhau giữa nhà cầm quyền độc tài và các nhà đấu tranh đòi dân chủ, nên mới xuất hiện những con người phản bác lại những quy định (pháp luật) của chế độ đặt ra. Cuộc đấu tranh này không thể ngã ngũ, khi người Việt chúng ta không biết gạt bỏ những lợi ích cục bộ, danh vị hão huyền cá nhân ích kỷ, và cả những mục tiêu xa vời đầy ảo tưởng mơ hồ của lý thuyết cộng sản. Thế giới này chỉ hạnh phúc, nở hoa thơm, khi con người với con người đối xử với nhau như những người bạn, những ai được “phong thánh” đều đã đi quá tầm của quyền bình đẳng giữa con người với nhau và đều mang trong đó những ý đồ không trong sáng.

Trở lại với việc Trần Huỳnh Duy Thức không đổi “nhận tội” lấy “đặc xá”. Với một đứa trẻ, ta không thể “cả vú lấp miệng em” để bắt nó nhận tội. Đứng danh nghĩa quan tòa, càng phải thận trọng, vì sau phán quyết là số phận một con người. Khi người ta quyết giam hãm một con người trong 16 năm, thì cũng phải hiểu hậu quả 16 năm đó ra sao. Nếu công lý được gói trong 16 năm thì việc gì phải phân vân chuyện “đặc xá”. Chắc chắn ông Thức đã quá hiểu cuộc sống trong tù và cái giá 16 năm cuộc đời. Ông đã thuộc lứa tuổi đủ vững vàng chống trả lại cuộc đời với đầy đủ những lý lẽ của một người hiểu biết.

Tôi không muốn so nhà tù ông đang bị giam giữ với nhà tù nơi giam giữ Nelson Mandela, càng không so cách giam giữ với bà Aung San Suu kyi. Mỗi người có hoàn cảnh riêng của họ. Mandela trong nhà tù của một nước có chế độ khác với chế độ chúng ta đang sống. Còn bà Aung San Suu kyi chỉ là bị giam giữ tại gia. Khác rất nhiều với chế độ nhà tù mà Duy Thức đang ở, nhà tù Duy Thức đang ở, giám thị được quyền đặt ra luật (bức thư gần đây (tháng 8/2018 bức thư Duy Thức gửi được ra ngoài, chứng tỏ điều đó). Ở đây, tôi muốn nói đến quyền bình đẳng của con người. Người ta dù mang tiếng bị kết án tù nhưng người ta có quyền đòi được đối xử như một con người. Nhà tù xứ Việt, con người không có quyền đó.

Nói vậy để biết cái cơ cực của nhà tù và hiểu cái “nhất nhật tại tù”. Ai đã ở đó mà không muốn nhanh chóng được thoát ra ngoài để làm người tự do, thở hít ngọn gió tươi mát, thoả thích ngắm nhìn bầu trời rộng lớn.

Ngày Điếu cày-Nguyễn Văn Hải được đánh đổi (cũng chẳng rõ hồi đó người ta đổi Điếu cày lấy cái gì, có lẽ là đổi lấy cái tiếng thả tù nhân chính trị), được đưa sang Mỹ, tôi đang ở Mỹ và có điều kiện theo dõi chuyến ra đi này của anh. Điếu cày là một người bình thường. Anh nổi tiếng bởi hình ảnh anh và các bạn đứng bên nhà hát lớn Sài Gòn, phản đối ngọn đuốc Ô-lim-pic tới Sài Gòn cũng là bày tỏ sự phản đối trước những hành động xâm phạm chủ quyền trước đó của Trung Quốc. Điếu cày không thật có tiếng tăm như người ra đi trước ông là Cù Huy Hà Vũ, ông Vũ vừa là con nhà gia thế vừa nổi tiếng bởi các bài viết phản biện gây tiếng vang. Và tôi thấy với Điếu cày, sự ra đi của con người cụ thể là ông, gặp rất nhiều chua xót, ngay cả với đồng bào của mình bên Mỹ. Ông được đồng bào bên đó hoan nghênh nhưng cũng không ít nghi ngờ, người ta nghi ngờ cái thời “là bộ đội” của anh, người ta nghi ngờ liệu anh đã hoàn toàn đoạn tuyệt. Họ, nhưng người đồng bào đã xa nước quá lâu, vẫn nuôi hận thù, không thể nào hiểu nổi, hoặc cố tình không hiểu, hiện tình đất nước. Điều nghi ngờ rất không nên có. Tôi đã nghe được những lời “chua cay” đó và thấy rất thương Điếu cày, anh  đang phải đứng trước hai làn đạn từ hai phía. Đấy là điều rất chua xót.

Sự lựa chọn nào cho Duy Thức trước phần còn lại của bản án 16 năm để tiêu diệt ý chí ông và phía kia, cánh cửa thoát khỏi ngục tù rộng mở? Câu trả lời là: Trước sau như một, ông không nhận tội “hoạt động lật đổ chính quyền nhân dân” mà tòa án đã ghép cho ông.

Nhưng ở đây, ta học được điều gì ở Duy Thức? Trong ông không mang mối hận của“quân tử 20 năm trả thù vẫn chưa muộn”. Duy Thức không mang mối thù cá nhân cho riêng mình mà mang nỗi đau của dân tộc. Việc làm của ông không có tội và ông thề chết rục xương trong nhà tù chứ không nhận tội để đối lấy đặc xá. Thực tế thì Trần Huỳnh Duy Thức bị nhà nước kết tội và giam cầm ông bằng phương thức khủng bố…(Tuấn Khanh). Nên với lý trí và sự hiểu biết công việc của mình, Duy Thức không nhận tội là thế.

Ở đây ta thấy ở ông một tầm nhìn rộng hơn. Không nhận tội chính là đòi sự phân minh trắng đen của kết luận tòa án độc tài, điều đó cũng có nghĩa, ông đòi phải công nhận hành động của ông và các bạn ông là không có tội. Hành động đó chính là cái tát vào thể chế độc tài. Tôi cảm nhận được sự kiên định, bất khuất nơi ông. Sự trả thù bằng bất cứ hình thức nào, cũng chứng tỏ có sự yếu thế.

Đến hôm nay Anh đã tuyệt thực được 15 ngày. Mong trong đợt đấu tranh này, anh vẫn giữ được ý chí và lòng kiên định, vẫn xứng đáng là niềm tin của những người yêu mến Anh.

 (Ông Thức bị kết tội vì chỉ ra các sai lầm của nhà nước đối với các hoạt động kinh tế, chính trị, ông kêu gọi phải thay đổi thể chế nhà nước. Ông bị kết án 16 năm tù giam, ông lên tiếng tố cáo quá trình điều tra đã bức cung và nhục hình đối với ông. Mức án này cao gấp đôi so với ban đầu dự kiến của Viện kiểm sát, như một cách trả thù cho thái độ của ông.)

Vinh Anh

28/8/2018