Kiếp phận một con người (2 kỳ)

Kiếp phận một con người (Kỳ 1)

  Công bằng mà nói, nó là thằng nhanh nhẹn, tháo vát. Ông bố khoe, nó giỏi lắm, chỉ phải cái tính lông nhông. Cái tính biến thành cái tội. Nó là thế... Đương nhiên nói về nó, còn nhiều cái khác. Nói về đặc điểm, tính cách một con người, dùng vài từ sao đầy đủ và nói thật, càng không chuẩn. Nhưng ngắn gọn, nó là thế. Để lột tả tâm tính con người, chung nhất chỉ có thể nói, có tốt, có xấu, có thế này thế khác, có cái lọ và có cái chai. Đấy là cái ba phải của người Việt, cái ba phải rất ỡm ờ, ru ngủ: “Cán bộ ta nói chung là tốt, nhân dân ta nói chung là tốt”, hoặc như mấy ông ăn phải bả Tàu: “6 tốt, 4 xấu”. Nói vậy trời cũng chịu. Đấy, nó là như vậy. Người nào trên thế gian này chẳng như vậy. Ông này rõ là buồn cười. Nó là thằng cháu chứ có là ông nọ bà kia gì đâu mà cứ che che chắn chắn. 

 Nó là kết quả của tình yêu giữa bố và mẹ nó. Bố mẹ nó yêu nhau trong trường hợp đặc biệt. Bố nó nhanh nhẹn, tháo vát. Mẹ nó cũng vậy, cũng tháo vát, nhanh nhẹn. Nó đẻ ra giữa cái thời mà cuộc sống người dân đã xuống đến đáy, cũng có người to to bảo chưa thật đến đáy, nghĩa là sẽ còn cơ hàn hơn, còn nhiều khó khăn chờ dân ta nữa. Kinh không? Vì được cả bố và mẹ tháo vát, nhanh nhẹn, nên gia đình nó qua được đận khó khăn cùng cực đó. Vì nó là sản phẩm của cả hai, nên nó kế thừa của cả hai cái sự tháo vát, nhanh nhẹn. Nó thông minh gấp đôi người khác. 

 Cuộc đời của bố nó vất vả. Người quen biết bảo bố nó cũng lắm bận lên bờ xuống ruộng, lên voi xuống chó hay là lên mây xuống núi gì đấy. Tất cả là để chỉ cái bi đát. Đang từ thái cực này chuyển sang thái cực khác, mà nguyên do, chỉ có bố nó biết. Đó là điều tế nhị! Đã là tế nhị thì chẳng mấy ai đụng tới vì chúng ta đều là người tế nhị. Mẹ nó cũng thế, cũng truân chuyên với cuộc đời. Đời người đàn bà mà ba chìm, bảy nổi, chín cái lênh đênh, thì đúng là số phận truân chuyên, khác gì nàng Kiều xinh đẹp, đâu còn “e lệ nép vào dưới hoa” nữa. Bà như chỉ còn “phận má đào trải kiếp má đào, hồng nhan trải kiếp hồng nhan” mà thôi. Cũng vì nó tiếp thu cái hay điều dở của cả hai, là sản phẩm của cả hai, vậy là cuộc đời của nó cũng lận đận, lênh đênh gấp đôi người khác. Có cái còn gấp ba gấp bốn. Nó có cái phong trần của thằng đàn ông và cái “bờ cái ruộng”, lẫn má đào hồng nhan. 

 Đất nước mình bị nạn chiến tranh. Ai đó nói rằng, các cuộc chiến khiến cho người dân trở nên kiên cường, bất khuất. Đúng một phần, đúng ở cái khía, cái phần tuyên truyền về truyền thống, cái phần mang ý giáo dục, luyện ý chí. Cái không đúng nhiều hơn và ít ai dám nói, đó là đau khổ, đau khổ triền miên, đau khổ khiến tâm hồn thành chai sạn khô cứng, đau khổ đến không còn gì để đau khổ nữa, con người thành gỗ đá, sắt thép xù xì. Một tâm hồn, một con người, một dân tộc thành chai sạn, sắt thép xù xì thì có thể còn nói gì được thêm gì về dân tộc ấy nữa, ngoài cái nghĩa phải hiểu là đáng thương. Có dạo, lão Phán kề cà với bố nó: “Cả thế gian yêu quý chúng ta(!)” 

Thì đây là ví dụ, gia đình mất một người, đau khổ đã khó có gì có thể đong đếm, vậy nếu một gia đình, mười người chết, liệu ai dám nói là thấu hiểu được nỗi đau nghìn thước sâu thăm thẳm đó? Không ai có thể hiểu được. Ai đó dám nói là hiểu, chắc đáng ăn cái táng. Chắc như đinh đóng cột ấy. Không một ai hiểu có thể hiểu nổi nỗi đau đó. Chắc chắn vậy! Nỗi đau lúc này nó là những li ti tế bào, là mao mạch trong thân xác những người thân còn sống. 

 Chiến tranh chia cắt gia đình nó thành hai phía. Anh em ruột rà, máu mủ bỗng chốc thành kẻ thù. Ai muốn? Chẳng ai muốn cả. Nhưng đất nước mình rơi vào hoàn cảnh đó, nhà nó rơi vào hoàn cảnh đó. Nhiều nhà rơi vào hoàn cảnh đó. 

 Chiến tranh làm nỗi đau của gia đình nó nặng hơn. Sự chia cắt khiến gia đình nó trở thành đơn độc trên miền đất, mà trước đây là một đại gia đình thành đạy, danh giá. Nhà nó thuộc bên thắng cuộc, thì có ông chú chết mất xác, chẳng rõ lý do. Ông bác thuộc bên thua cuộc, bị thương, mất một mắt. Sài Gòn thất thủ, ông bỏ quê, cùng rất nhiều bà con khác, chạy qua bên kia đại dương. Sự chia cắt làm sâu sắc thêm mâu thuẫn của phe thua với phe thắng. Cái khuếch trương tự sướng cũng khoét thêm nỗi đau không thể thành sẹo. 

 Nhưng chính lại nhờ có ông bác ly hương này, gia đình nó cũng qua được mấy đận gian nan, bản thân nó cũng được hưởng lộc. Vậy là tình cảm máu mủ ruột rà, nhờ có đồng tiền, xóa đi được nỗi đau chia cắt và xa cách. Hình như nó thấy nó được chút ân huệ của bên thua cuộc, nó lấy Avata blog của nó là cái cờ vàng ba sọc phấp phới. Nó khoe lão Phán hàng xóm, cỡ tuổi bố nó và rất hay chuyện. Lão Phán gày nhẳng, để râu dài trông rất chi là uy nghi, rỗi rãi nhất xóm, nhiều ý tưởng nhất xóm. Lão bảo mày là thằng hacker thì cứ làm thằng hack, chọc ngoáy làm gì gây rối, đừng gây thêm rắc rối nữa. Một thời gian sau, nó hạ cái ảnh đại diện đó xuống, nó lại khoe với lão Phán. “Vậy cho nó lành...” Lão Phán nói, còn ới theo một câu: “Mày là thằng thế nào?”. Nó đứng lại, cười hì hì “Cháu là thằng người bác ạ...” Không để cho lão nói tiếp, nó quay đi. Lão Phán chưa thật hiểu, lắc đầu, cười rồi lẩm bẩm: “Chẳng hiểu mày tốt hay xấu...” Thâm tâm nghĩ, mày hỏng, hỏng, con ạ. 

 Số phận cũng kỳ lạ. Nó gắn với lão Phán trong điểm nhấn của đời nó. Giờ ngẫm, kỳ thật. Chẳng hiểu sao, lão Phán lại gắn với nó như thế. Mà lão đâu có ưng gì nó, thậm chí lão còn ghét nó. Ghét nhất là cái tật nó uống rượu. Mắng nó, nó chỉ hì hì. Thậm chí, có khi nó còn sang xin được uống rượu với lão. 

 Đó là chuyện nó lấy vợ. 

 Đàn ông có ba việc quan trọng ở đời là làm nhà, lấy vợ, tậu trâu. Các cụ dạy thế. Việc lấy được người vợ đảm, là có được hậu phương vững chắc, việc nhà yên ổn rồi thì người đàn ông có thể thỏa chí tung hoành, có điều kiện theo đuổi những dự định lớn lao cả cuộc đời. 

 Nó không được thế, nói rồi, cái số nó lận đận, lênh đênh, chìm nổi nhận được từ cái gien di truyền cả bố và mẹ. Mẹ nó mất nó mới cưới vợ. Nghe nói mẹ nó cao huyết áp. Cũng vì nó mà mẹ nó lên cơn, huyết áp tăng vọt. Chuyện cưới xin của nó trục trặc không được sự ủng hộ từ gia đình, từ ông bố nó. Chuyện đời người mà bước đầu đã vậy thì điềm báo chắc sẽ còn nhiều khó khăn chờ đợi. 

 Lão Phán nghỉ hưu rỗi rãi nên hay ngẫm chuyện đời. Ngẫm rồi không nói ra thì nó bí bách, cứ muốn có người để chia sẻ, để thổ lộ, để than thở. Cả bố nó và nó đều là bạn chuyện của lão. Nghĩa là bây giờ lão cũng biến thể, cũng hay chuyện, chả khác gì mấy bà nạ dòng, gặp nhau là chuyện không dứt. Lắng nghe thì thấy các bà toàn nói đẹp cho nhau, về vóc dáng, quần áo và độ trẻ trung, tươi mát, hấp dẫn của nhau. Ừ mà lão Phán thấy thế thật. Lão nói với bố nó: “ Các ông cứ ngẫm với ngợi rồi triết lý cao siêu, viển vông, phán như thánh tướng về khúc sông bãi biển, của ta của nó, lo lắng những việc đâu đâu ở ngóc ngách nào đó trong thiên hạ, để rồi ra cái vẻ trầm tư khiến cho bộ mặt thành già khắm già khú. Các bà nạ dòng á, dạo này đẹp thật. Tôi nói thật đấy, các bà trau chuốt, tô vẽ cho nhau, bà nào trông cũng lấp lánh, hấp dẫn, toe toét, nhí nhảnh như cái thuở đôi mươi. Trông cũng trêu ngươi phết. Nhưng chỉ thở dài, nuốt nước bọt cho qua. “Hoa quả đến ngày hoa héo rồi”. Bố nó an ủi lão Phán. 

 Bố nó kéo lão Phán, kể chuyện thằng con đòi lấy vợ. Nghe thủng chuyện, thấy cái sự thiệt thòi của phận gái, khiến lão động lòng, lão không lỡ để con bé mang tiếng vì cái “dại một giờ” của tình yêu, để rồi có thể mất cả đời con gái mộng mơ, xinh đẹp. Giờ thì nó đang là cái nụ chim chím và rồi sẽ hoa thơm của thiên hạ. Làm gái (làm dâu) phải gánh vác giang san nhà chồng. Giang san bố mẹ đẻ thì không quan tâm nhưng lại quan tâm bên chồng, mà bên đó toàn người lạ, người dưng. Lạ thế! Chỉ vì “cái duyên ông trời se, cái que ông trời buộc” mà bỏ hết để sang đấy. “Bỏ thuyền, bỏ lái bỏ dòng sông” thế đấy. Thế đấy mà không được công nhận, vậy thì còn dám ngẩng mặt nhìn ai. Phận gái là thế. Trăm cái khổ đổ vào đầu đàn bà là thế. Quan niệm của lão Phán có vẻ xưa xưa là thế. Xưa thì lạc hậu. Biết vậy nhưng vẫn ngậm ngùi, vẫn không sửa nổi. Vậy thì mới già, mới về hưu, nếu không thì đã như người ta, sáng sáng cà vạt com lê, xách cặp, ngước nhìn bâng quơ chung quanh, kể cả nhìn giời, chỉ bằng nửa con mắt, đợi xe đưa đến cơ quan, khề văn khà những chuyện tào lao. Nhưng cái quan trọng là chuyện nó lấy vợ thành rách chuyện. Rách chuyện cho lão Phán. 

 Nó quáng quàng chạy sang lão cầu cứu. Lão đã biết chuyện, lão không thương nó, mà thương con bé. “Mày làm thì mày phải giải quyết hậu quả, bố mày phải giải quyết, sao cho hợp lí, cho nó đẹp mặt... mà tại sao lại tao?” “Đẹp mặt”! Xã hội mình vẫn cần những kiểu “đẹp mặt” như thế, lão cũng trong cái guồng đó, mà lão còn cổ hủ nữa, lão bị cuốn theo nó. 

 Vậy là qua một quá trình đàm phán kéo dài một ngày, lão thành ông chủ hôn bất đắc dĩ. Sự việc đã đến giờ cấp bách. Bên ta nó không như Tây. Cô dâu là phải trinh trắng. Sướng mày khổ tao. Lão thương con bé (mà lão đã gặp mặt nó lần nào đâu) chứ không thương thằng lông bông, lộn xộn. Lão Phán nói lại cái ý của bố nó về nó cho rõ. 

Cái sự lộn xộn không được phép của dòng họ nhà lão hàng xóm ở chỗ quê hương bản quán. Bố nó kể: “Quê hương là chùm khế ngọt” với gia đình nào chứ, riêng với họ hàng gần gần chi họ Nguyễn Văn nhà tôi, cái đó rất mù mờ. Lộn xộn thể hiện ở cái tờ khai quê quán của nhà tôi. Thực ra, tôi cũng còn mấy người họ hàng có chung một ông nội, vậy thì phải cùng quê, cùng gốc chứ. Ông nội tôi giàu. Một phần, vì cái giàu đó làm cả gia đình phân li, mỗi người một ngả. Chuyện vẫn xảy ra ở đất nước thường xuyên có những cuộc chiến huynh đệ tương tàn và khác ý thức hệ. Sông Gianh chia cắt đất nước hai thế kỷ, hai thế kỷ sau, người ta không nói nữa vì phải đối mặt với cuộc chiến khác. Có lẽ cũng khoảng hai trăm năm sau, sông Bến Hải lại chia đôi đất nước. Tôi đã nhiều lần, rất nhiều lần bâng khuâng, bồi hồi đứng trên cái cầu sắt nối đôi bờ con sông trên vĩ tuyến 17 đó mà ngẫm về sự chia cắt. Có lần, thấy dòng nước con sông Bến Hải nhỏ bé bỗng lóe sáng như một lưỡi gươm, xoẹt một nhát, chia đôi đất nước và tôi lảo đảo đứng không vững trên cầu, vội vàng bíu lấy lan can. Từ lần đó, mỗi lần qua sông, tôi cứ nổi da gà. 

 Ông nội tôi giàu. Giàu đến cỡ nào, tuổi cháu chắt như tôi không thể biết. Lần đầu tìm lại quê, khi tôi đã ngoài sáu mươi. Một ông ngang vai bố tôi, tôi phải gọi là bác, lẫm chẫm dò từng bước, khua gậy dẫn tôi đi thăm làng. Đứng ở cánh đồng đầu làng, khoát một vòng tay, chẳng biết giới hạn ở đâu: “Tất cả cánh đồng này là của ông nội anh. Đây chỉ là một phần, còn những chỗ khác nữa...”, ông chỉ ra tít tắp ngoài xa, như đến tận đường chân trời. Tôi không hình dung ra cái “khoát” tay đó bao la, mênh mông như thế nào, tôi không muốn nghĩ về nó. Quả thật, tôi quên ngay. Chỉ ấn tượng còn đọng lại ở cái khoát tay ông bác, nó như tới vô biên, vô tận. Đấy là quê tôi. Nghe tới ông nội tôi, người quê kính trọng lắm. 

(còn nữa)

 Post settings Labels No matching suggestions Published on 8/13/21 9:11 AM Permalink Location Options Post unpublished