Kiếp phận một con người-kỳ 2
Lão Phán hàng xóm, được bố nó kể cho cái chuyện lộn xộn về quê hương bản quán nhà nó: Bố nó, khai lung tung thế này: Quê ông bố, Hải Phòng, thằng lớn là Hà Nội (có lẽ ăn theo hộ khẩu của mẹ ở Hà Nội), thằng bé, Hải Dương. Hải Dương là gốc gác tổ tiên. Vậy mà không lộn xộn thì tôi đi bằng đầu. Lão Phán cười sặc khi ông hàng xóm kể với lão như vậy. Mới nhận ra, cái nghĩa quê hương ở đây nó mờ nhạt lắm. Người ta giải thích, người ta biện hộ, “có biết tí ti gì về nó đâu mà có tình cảm gắn bó”. Và lão Phán hỏi nhỏ bố nó “Ông có nhiều điều muốn nói về quê hương, mà không nói được, phải không?”
Lão Phán góp chuyện, chẳng hiểu lão nhặt ở đâu, vậy mà lão nói cứ như chuyện nhà lão. Chuyện là thế này. Sau rất nhiều tham khảo, bàn thờ nhà lão có ảnh thờ cả ông bà bên nội ngoại. Chỉ tiếc là lớp hậu thế, dù đã sáu bảy chục có dư cả, không biết cụ nào là nội, cụ nào là ngoại. Bốn cụ được đóng khung, trong trang phục rất cổ xưa, treo ngang nhau rất trang trọng, để con cháu thờ phụng. Nhưng có sự lẫn, sự việc được phát hiện khi có ông anh bên kia đại dương về chơi. Người ta bảo kiêng. Thờ cả nội cả ngoại trên cùng bàn thờ, coi như được nhưng lẫn lộn các cụ với nhau là sai. Sai vô cùng. Điều đó sẽ khiến gia đình không thống nhất, cãi vã, mâu thuẫn. Tôi cứ ngẫm cái cặp đôi người ta ở với nhau đến già, khi chết lại chia lẻ, thì đúng là lỗi to. Duy tâm thì duy tâm, duy vật thì cứ duy vật nhưng cái lộn xộn thì phải sửa. Tôi lập tức sửa cái sai đó khi có điều kiện.
Để đến hôm nay, gia cảnh nhà nó cũng gọi là lộn xộn. Đó có phải là sự trừng phạt vì sự bỉ báng với quê hương của tổ tiên? Quê hương là chốn thiêng liêng và “mỗi người chỉ một” thôi mà Hãy nhớ lấy. Cái thần linh, thần bí chẳng ai có thể trả lời. Bố nó nói với lão Phán: “Tôi chẳng duy tâm cũng chẳng duy vật, ngồi ngẫm, thấy bán tín bán nghi. Cái gọi là “danh gia vọng tộc” đến đời chúng tôi là đời thứ ba, chẳng còn gì hết. Đúng là “chẳng ai giàu ba họ, không ai khó ba đời”. Cái này thì tôi tin.
Nó giỏi xoay sở. Cái nghĩa của xoay sở chính là cái sự nhanh nhạy. Nhưng bố nó châm biếm: “Mày nhanh nhạy cho việc đi xuống. Đi xuống nhất định nhanh hơn đi lên...” Bố nó mắng nó là có nguyên do. Nó là sinh viên giỏi chuyên ngành máy tính, một ngành đang rất “hot”. Thời đại kỹ thuật số mà. Thời tao, thước lô-ga-rít kéo trái kéo phải cứ kẽo cà kẽo kẹt, đẩy đẩy đưa đưa, còn bây giờ chúng mày bấm bàn phím nhoay nhoáy. Khác nhau một trời một vực. Sao mà mày không biết lo cho cái thân? Đến hôm nay cũng vẫn là nghề “hót” chứ đừng nói cách đây chục năm. Học xong sẽ nắm chắc một vị trí làm việc thuận lợi khi ra trường. Vậy mà mày bỏ học, làm thằng ăn cắp hay khủng bố gì đấy. Ồ, nó nghe, cười, hóa ra bố nó cũng nhanh nhạy phết. Nhưng bố hiểu sai nghĩa hacker rồi. Hacker còn có nghĩa là người say mê lập trình điện toán mà.
Nó không cần học xong đại học đã có nơi gọi nó đi làm. Những thằng có tài thường có tật. Bố nó chỉ mặt nó “Mày muốn thành Bil-ghết con...” Nó cười, bố nó giả nghiêm. Quả thật, được đứa con như vậy, ao ước gì hơn. Nó có tiền, tiêu thoải mái. Nó có nghề, lại giỏi tay nghề nên được giao phụ trách cái gì đó, quan trọng. Cứ mỗi một thành công là lại thu hoạch. Tiền nhiều đâm hư. Nó cần thêm tiền nữa, thêm nữa. Lòng tham và đồng tiền che mắt nó, cám dỗ nó. Vậy là nó bán công trình làm thiệt hại cho công ty. Nhưng ở đời thiếu gì người giỏi hơn nó. Người ta không dùng nó nhưng pháp luật không tha nó. Thói đời khi thịnh thì bạn bè xoay quanh, khi suy thì không thấy một ai. Chẳng ai có thể cứu. Nó vào tù. Nếm trải những cái gì xấu xa, ê chề, bỉ ổi, nhục nhã mà có người đã gọi những sinh vật sống trong trại súc vật.
Cũng may, cái cảnh hầu hạ, cam nhận thân phận con chó không lâu. Nó chỉ bị đại bàng, bị các đại ca, bị các anh chị tù cũ trong tù hành cho vài trận. Nó nhanh nhẹn và láu lỉnh, nó đã tìm được lối thoát khỏi cảnh con chó. Nó phát huy thế mạnh mà trong chốn ngục tù u tối này ít người có. Nó được lấy lên làm thằng giúp việc các vấn đề về điện cho nhà tù. Nó làm tốt lại còn trẻ, các quản giáo còn được nó gây niềm hưng phấn với chiếc máy tính đang được ứng dụng với những kỳ ảo mà chiếc máy có thể thực hiện. Nó được đánh giá là đã biết “xám hối” và được ra trước thời hạn.
Nó lớn lên, nó rút kinh nghiệm, những cái “rút” rất cần để cho phần sau cuộc đời nó.
Thời chiến tranh, ngoài Bắc tất cả những ai bình thường đến tuổi được “bàu cử” đều đi làm cho nhà nước, thành người nhà nước hết. Nhưng vẫn có không ít, không ít nhưng là bao nhiêu thì không ai trả lời nhưng chắc là thành phần không đáng kể, chỉ tổ bôi xấu vẻ đẹp xã hội, vẫn phải tự xoay sở để mà sống, thành phần đó gọi là “nhân dân”. Bố nó sau thời gian “lên voi xuống chó” cũng thành “nhân dân”. Mẹ nó sau thời gian “ba chìm, bảy nổi và chín cái lênh đênh” cũng thành “nhân dân”. Nó cũng vậy, sau khi lập thành tích trong trại, được miễn giảm, về nhà, cũng trở thành “nhân dân”. Vậy có đúng là mọi cái của bố và mẹ nó, nó đều có chút kế thừa, đúng không? Cái “nhân dân” thực chất của đất nước này là thường dân, “thường dân” thì thường thôi! Đấy chính là loài cây cỏ, một loại thực vật bỏ đâu cũng sống, khi thì mướt mà làm đẹp cho đời, khi thì bị lay lắt bị đạp dưới chân. Đó chính là lớp người đông đảo mà hàng ngày ta vẫn gặp trên mọi ngóc ngách cuộc đời.
Nó về và tiếp tục nghề cũ nhưng không phải cơ quan cũ mà nhờ bạn bè mai mối, làm thuê. Kiểu như vậy là bị bóc lột thêm lần nữa, nó không chịu vì đã chịu nhún, chịu đòn rồi, giờ lại nhún nữa là đi xuống. Có lẽ vì tự ái mà nó bỏ nghề. Loanh quanh một hồi, phải kiếm cái ăn ngay, nó xin lái xe công nghệ. Đúng là bước nữa đi xuống, chẳng gì hắn cũng từng là nhân viên cổ cồn, ngồi phòng lạnh,lập trình cơ mà. Nhưng rồi số nó không đứng ở đâu yên, chẳng đậu bến nào vững cả. Rồi nó thôi taxi, không công nghệ công nghẽo gì nữa, xuống thêm một cấp, làm nhôm kính, đi lái xe ôm và kiêm luôn shipper. Nó đến lão Phán: “Mày giờ sao?” Vẫn hơn hớn: “Đủ ăn và đủ tiền nuôi vợ con”. Lão Phán nhìn mặt nó “Thật không?” Nó không nhìn lão. Ông bố nó thì nói: “Nó nhảy lung tung, tôi cũng chóng mặt. Hết hacker rồi đến shiper...” Vậy chỉ có điều này mới đúng, nó sinh không hợp thời hay là nó chậm hiểu đời. Nó vậy mà ngu. Vẫn có người như vậy trên thế gian và đó là nó.
Lão Phán chuyện với nó không nhiều, nhưng ấn tượng. Để được ấn tượng phải có sức hấp dẫn, dẫu là trong hay ngoài, dẫu là chìm hay nổi, phải tự mình có cái gì đó. Hình như nó có cái gì đó. Lão Phán: “Mày thế mà sao gái mê nhỉ?” Nó tít mắt: “Thế mới tài chứ chú...”. Có lần nó nói: “Chú ngày xưa làm gì mà nhìn người khiếp khiếp...” Rồi có lần nó buột miệng: “May ra thì ngồi uống được với chú chục năm nữa...” ý nói là lão chỉ thế thôi, sắp chết rồi, uống với nhau tí chút, sau này chẳng còn dịp. Lão Phán thấy nó đúng. Lão già lắm rồi.
Nhưng sâu đậm nhất, lần khác, nó đến lão, xin uống rượu. Rượu đến độ, nó khóc sướt mướt khi kể cho lão nghe những tháng ngày không là con người trong trại. Ở đâu có quyền con người thì biết ở đó, chứ đừng bao giờ nghĩ ở xứ mình có. Nhục nhã ê chề, nhất là khi không có ai bảo hộ, che chắn. Số phận con người như con ruồi con muỗi, là con sâu cái kiến. Bọn có sức mạnh, có tiền nó muốn làm gì cũng được. Tất cả đều quy ra tiền. Mọi cái đều có giá kể cả lương tâm con người. Lương tâm ư, lương tâm là thứ siêu hình làm sao có giá? Chính nơi đó, cháu thấy lương tâm con người có giá, được quy ra những đồng tiền bên ngoài gửi vào, mà cháu thì tròn trịa số không. Cháu không còn lương tâm và cũng hết mọi thứ tự trọng. Cháu như con chó ghẻ, kẻ nào cũng có thể chửi bới, đánh đập, sai khiến. Cháu thấy cô đơn nhất, tủi hổ nhất và chưa lúc nào cháu lại muốn chết quách đi để cho hết nỗi ô nhục. Cháu đã viết ra và cháu sẽ cho chú xem để chú hiểu những ngày làm thân con chó của cháu.
Lão Phán nhìn nó. Chẳng hiểu sao, lúc đó nó lại cười ngay được. Nó bảo: “Chỉ có chú là thông cảm với cháu và cháu biết, chú cũng rất ghét cháu vì những lỗi lầm cháu đã gây ra. Nhưng chú là cái bóng đỡ cho cháu. Cháu quyết không làm phiền ai nữa. Và nó đã thực hiện lời hứa. Hôm nay nó đã ở rất xa. Nó không kịp cho lão biết những ngày nó sống trong “trại súc vật”. Thôi, buồn lắm rồi, lão chẳng muốn đọc, muốn biết những đau khổ của người khác nữa.
Vinh Anh-10/8/21(ảnh mạng)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét