Về "Câu hỏi nghiêm túc... của Phạm Đoan Trang"

Về “Câu hỏi nghiêm túc về hoạt động đấu tranh dân chủ của Phạm Đoan Trang”

Một cái tút khoảng 600 chữ, đặt ra một câu hỏi khiến nhiều người tầm tầm trẻ, tầm tầm về lý luận, tầm tầm về sự đã phần nào “tôi luyện”qua các cuộc đấu tranh hoặc xuống đường quan tâm. Tôi cũng trong dạng tầm tầm đó. Tôi đã nói về vấn đề nghiêm túc này.

Tôi dùng chữ “tầm tầm” không phải chê bai những người tham gia ý kiến vào bài viết của Đoan Trang mà ý muốn so với các cây đa, cây đề đã vững vàng như Quang A, Chu Hảo, Nguyên Ngọc, Nguyễn Trung, Lề Văn Giàu, Lê Hiếu Đằng, Huỳnh Tấn Mẫm, Tương Lai… Cái so của tôi đặt ra câu hỏi: “Tại sao các cây đa cây đề đó không có ý kiến về nhận xét đánh giá của Đoan Trang? Trong khi thật sự lúc này, chúng ta cũng rất cần một sự “tập trung”.

Tôi đã có bài viết sau sự kiện thoái Đảng của Chu Hảo, Nguyên Ngọc và trước đó là Tương Lai. Tôi có đặt câu hỏi về sự “thoái”muộn mằn này. Liệu các ông đó có còn thấy ảnh hưởng của mình trong Đảng? Nếu vì vậy mà các ông cứ chần chừ việc “thoái”, tôi cho rằng các ông đã nhầm. Từ lâu, các ông đã bị coi không là đảng viên mà thậm chí, còn bị coi là phần tử chống đối nguy hiểm là đằng khác.

Đoan Trang cho rằng về cuộc đấu tranh của giới dân chủ ở Việt Nam lâu nay lâm vào sự chia rẽ, mất đoàn kết không được “tập trung dân chủ” như cộng sản, cứ phát động tổ chức là y như có người bàn lùi, cản phá. Cái sự chia rẽ, mất đoàn kết có thật sự nặng nề như Đoan Trang nghĩ không? Tôi không cho là nặng nề mà đó là tất yếu. Vì sao?

Chúng ta xuống đường đấu tranh ôn hòa và cứ mong bằng cách ôn hòa, chúng ta sẽ tăng cường được lực lượng. Những Quang A, Huệ Chi, Nguyên Ngọc, Phạm Xuân Nguyên, Tương Lai, Lê Hiếu Đằng, Huỳnh Tấn Mẫm, Đõ Trung Quân, Bọ Lập… là những đầu tàu, có thể lôi kéo số đông quần chúng. Nhưng rồi phía chính quyền đã tìm được cách đối phó. Thế hệ cây đa, cây đề chỉ bị động chạm sơ sơ. Thế hệ vào độ chín bị bắt bị tù gần hết, một số phải lưu vong. Phong trào lâm vào thoái trào và cứ mỗi dịp có chuyện, tất cả những ai còn có tác dụng với số muốn tham gia mà chưa đủ dũng khí cần thiết, đều bị bánh canh. Không một cuộc đấu tranh đáng kể nào nổ ra được nữa, từ sau vụ Formosa. Những Thúy Hạnh, Trương Dũng, Huỳnh Ngọc Chênh, Bích Phượng, Nguyễn Lân Thắng, Nguyễn Chí Tuyến, Lê Hoàng, Phạm Minh Vũ… chỉ đấu tranh lẻ tẻ và chiến đấu trên mạng, trên fb mà thôi. Những cuộc biểu tình chỉ là những trận “tập kích” nhỏ.

Tôi không cho là mấy cái lợi dụng danh nghĩa đấu tranh để nhận tiền nước ngoài là lớn, những nhân vật đó sớm muộn sẽ lộ diện. Việc chiếm đoạt, xà xẻo tí chút lạm dụng dùng riêng chỉ là số ít. Còn như cổ xúy bạo lực, cơ hội chính trị, bạc bẽo phản bội đồng đội… có chăng cũng chỉ là … muỗi, tôi chưa thấy vụ nào nghiêm trọng.

Sự chia rẽ, mất đoàn kết tôi thấy ở chỗ khác: đó là việc phê phán Đoan Trang ngu ngơ, tin vào bạn bè và như có phần nói vống lên về tội cả tin cho cô (đây là cách hạ thấp uy tín Đoan Trang); những chê bai có tính kỳ thị vùng miền; việc phê phán Mẹ Nấm Nguyễn Ngọc Như Quỳnh, coi cô như là kẻ ăn cháo, đá bát và đôi bài bới móc chuyện riêng về cô, cũng mục đích hạ uy tín cô, khi những người được bảo lãnh ra nước ngoài, cô là người sớm đóng vai trò cá nhân sớm hơn cả; những thực hư về chuyện bồi bút, lá mặt lá trái qua các bài viết của cây bút Người buôn gió về Ô-sin Huy Đức, về Bọ Lập, về nhà báo chuyên theo dõi các BOT bẩn… Đó mới là những chia rẽ, mất đoàn kết trong nội bộ phong trào đấu tranh đòi dân chủ. (Quả thật nói những chuyện về Mẹ Nấm ngày hôm nay đang ở Mỹ hay đọc những phản biện của Hiếu buôn gió về Ô sin, tôi cũng chẳng biết đâu là thật giả để ủng hộ hay phản đối). Đó là sự thành công của sách lược đấu tranh với phong trào dân chủ của chính quyền.

Khi phong trào đấu tranh đang trong thời kỳ thoái trào, trầm lắng, tôi thấy cái thực sự thiếu là ngọn cờ. Những cây đa, cây đề đã hoàn thành sứ mệnh, những bài viết dài dằng dặc của Nguyễn Trung hay Tương lai chỉ là những cái ngẫm của những ông già, chắt lọc từ cuộc đời của chính các ông, giới trẻ không mấy người đọc các ông đâu. Và cho dù có đọc, cũng không có cơ vận dụng. Đó là những mớ lý thuyết kinh điển chỉ có thể có tác dụng trong học viện. Ngược lại, những bài viết dài mà phân tích với lý lẽ sắc nhọn, rõ ràng như 2 cộng 2 là 4 của Hoàng Xuân Phú lại thu hút được nhiều người đọc và tác dụng lớn hơn nhiều( tôi nghĩ thế)  Vì sao? Vì bài của ông viện sĩ toán gần gũi hơn sự cao siêu. Ông Hoàng Xuân Phú gần phong trào hơn, hiểu cái cần của phong trào hơn các cây đa cây đề.

Vậy khoảng ba chục hội này hội khác được tuyên bố thành lập có tác dụng gì? Tôi cho rằng, dẫu tên gọi khác nhau, cũng vẫn chỉ một mục tiêu đòi dân chủ, cũng chỉ như một hội. (Đừng cho là còn có những thứ khác nữa như bảo vệ môi trường phản đối Formosa hay bảo vệ cây xanh. Những phong trào này cũng vẫn là những con người đó làm nòng cốt). Vậy nên, tôi thấy cái chia rẽ hay không nhất trí gì đó, không thật nặng. Nó chỉ là mâu thuẫn về cách tiến hành và vì chưa có ngọn cờ đủ tầm, nên nó vẫn “cá mè một lứa” như ngày đầu xuống đường, chưa biết ai với ai, chỉ quen mặt mà không biết tên.

Tôi lại nghĩ đến Trần Huỳnh Duy Thức.

Vinh Anh-5/9/20

Ngày khai giảng để tìm ra những con người mới cho đất nước.

MỘT CÂU HỎI NGHIÊM TÚC VỀ HOẠT ĐỘNG ĐẤU TRANH DÂN CHỦ

Có nhiều ý kiến cho rằng giới đấu tranh dân chủ ở Việt Nam lâu nay chia rẽ quá, mất đoàn kết quá (không “tập trung dân chủ” được như cộng sản), nên không làm nổi việc gì. Cứ có người phát động, tổ chức công việc này là y như rằng có người bàn lùi, có người cản phá.

Điều đó là sự thật. Nó xuất phát từ việc giới đấu tranh có quá nhiều bất đồng, mà càng ngày càng nhiều hơn.

Tôi nhận thấy, trên bề mặt, những bất đồng đó được thể hiện thành sự khác biệt, mâu thuẫn về quan điểm. Tuy nhiên, về bản chất,

chúng là sự khác biệt, mâu thuẫn về giá trị theo đuổi.

Nói cách khác, đó không phải là bất đồng quan điểm. Đó là bất đồng chuẩn mực.

Những người hoạt động xã hội, người đấu tranh dân chủ ở Việt Nam đang bất đồng sâu sắc về những giá trị mà họ theo đuổi (nếu có). “Họ” ở đây bao gồm cả tôi.

Ban đầu, khi mới tham gia phong trào dân chủ, họ chỉ xác định có một đối thủ, một kẻ thù duy nhất là độc tài cộng sản.

Tuy nhiên, theo thời gian, càng ngày họ càng thấy có nhiều vấn đề nghiêm trọng trong xã hội Việt Nam và trong chính phong trào dân chủ: tham nhũng, dối trá, độc tài, bạo lực. Chúng bộc lộ ra thành những thói xấu rất tệ hại: ăn cắp, lừa đảo, dối trá, fake news, ưa bạo lực, cổ xúy sự kỳ thị - phân biệt đối xử, cơ hội chính trị, bạc bẽo, phản bội đồng đội và bỏ rơi quần chúng.

* * *

Câu hỏi tôi đặt ra và thật sự mong muốn có câu trả lời, là: Phải có thái độ và cách ứng xử như thế nào với những thói xấu, những tệ nạn đó?

- NẾU CHẤP NHẬN chúng, thì chúng đã, đang và sẽ tiếp tục lan tràn; cùng với đó, phong trào dân chủ không thể phát triển được. Những người hoạt động dân chủ – ban đầu vốn được mặc định là hiện thân của những giá trị mới, tốt đẹp hơn cộng sản – sẽ không còn tư cách gì mà đại diện cho những lực lượng tiến bộ chống lại cộng sản.

- NẾU không chấp nhận chúng, nhưng chỉ đơn giản là “KHÔNG ĐỒNG HÀNH” cùng chúng, không làm việc cùng, không giao du với những người có các thói xấu đó, thì sao, kết quả là gì? Rõ là sẽ chẳng thay đổi được gì, mà lại còn rơi vào tình trạng khó tìm được đồng sự.

- NẾU CHỐNG chúng, thì sẽ phải chấp nhận có nhiều hơn một đối thủ cộng sản. Xưa, ta chỉ xác định một kẻ thù là độc tài cộng sản. Nay, nếu muốn chống tất cả những tệ nạn vừa nêu trong phong trào dân chủ nói riêng và xã hội Việt Nam nói chung, ta phải biết là sẽ có thêm rất nhiều kẻ thù. Và nếu ta không đủ mạnh để những giá trị mà ta tin tưởng và theo đuổi được lan rộng, thì nghĩa là phong trào dân chủ Việt Nam sẽ chẳng đoàn kết hơn, mà ngược lại, cứ tiếp tục chia rẽ mãi và lụn bại. Chia rẽ, vì mầm tốt không vươn lên được trong khi cỏ dại ngập tràn khắp lối.

Tóm lại, phải có thái độ và cách ứng xử thế nào với những bất đồng về chuẩn mực, về giá trị theo đuổi?