Lại nói về ngày 30/4

Lại nói về ngày 30/4

Người Việt không quên ngày 30/4. Người Việt ấy thuộc thế hệ nào? Đó là thế hệ 2X, 3X, 4X.

Tôi đã hỏi lũ cháu tôi, thế hệ thứ 2, sống ở Mỹ, chúng đa phần không cảm thấy cái mặc cảm là con cháu của những kẻ bại trận, phải sống cuộc sống ly hương. Đấy mới chỉ là thế hệ thứ 2, sau chiến tranh. Những lứa tiếp sau, con cháu chúng, chẳng còn cần biết ngày đó là ngày gì nữa.

Đấy có phải là lãng quên lịch sử? Liệu ai trong chúng ta, còn nhớ thời Trịnh-Nguyễn phân tranh, nguyên nhân và lên án những kẻ đã tạo ra sự phân chia đó?

Tôi là người thuộc về “bên thắng cuộc”. Tôi sang Mỹ với tâm thế tự tin. Tôi đến tượng đài hình chữ V ở Washinhton, chụp ảnh kỷ niệm nhưng trong đầu không mang nặng cái ý nghĩ mình thuộc “bên thắng cuộc”. Muốn đến đây để nói một điều gì đó, đại thể là “Thôi, các ông yên nghỉ đi. Vì thời thế chúng ta phải coi nhau là kẻ thù mà thôi”. (Khác hẳn ngày 30/4/75. Cái ngày đó, tôi cũng vào Sài Gòn. Sài Gòn vẫn hoa lệ, vẫn Hòn ngọc Viễn Đông và khi đó, ngồi trên xe, tôi tự hào mình là “bên thắng cuộc”.

Những hôm sau, nhìn các anh lính xã hội chủ nghĩa nườm nượp đi trên phố, tìm mua đài bán dẫn, đồng hồ, vải vóc… quả tình tôi rất xấu hổ. Tôi, một anh lính cũng gọi là có học, đã nói (nhận xét) với ông Lữ trưởng, người đặc cách cho tôi ngồi cùng xe, vào Sài Gòn ngay ngày 30/4, sao bảo nó (chính quyền Sài Gòn) chỉ hưởng bơ thừa, sữa cặn mà nó sướng thế? Còn quân ta?

Ngồi trên chiếc com-măng-ca chiến trận, tôi ngắm nhìn các cô gái Sài Gòn trong trang phục áo dài, đi Hon đa, dáng tha thướt và nghĩ về các cô gái quê tôi áo trắng, quần đen, dáng tất bật bươn chải, tôi thấy thương các cô gái miền Bắc quá, tuổi thanh xuân các em quá khổ. Bọn anh trai tráng khổ đã đành, nhưng với các em, đừng ai và đừng bao giờ bắt các em phải khổ. Cũng thoáng so sánh về sự hưởng thụ, người miền Bắc quá khác người miền Nam và cũng loáng thoáng trong đầu, câu hỏi “vì sao” nên nỗi?

Thời gian trôi thật nhanh, mới đấy đã bốn mươi năm. Bốn mươi năm với đời con người, đâu ít. Ấy vậy mà, so với lân bang, thì quả thật là rất ít. Nguyên do cái “it” đó là lòng người không hòa hợp. Giang san về một mối mà lòng người tứ tán.

Nhắc đến ngày 30/4 , không thể quên lời ông Võ Văn Kiệt “nguyên Thủ tướng Võ Văn Kiệt tái khẳng định rằng chiến thắng 30-4 là vĩ đại nhưng người Việt Nam cũng “đã phải trả giá cho chiến thắng đó bằng cả nỗi đau và nhiều sự mất mát”. Vì thế một sự kiện liên quan đến chiến tranh khi nhắc lại theo các lối cũ vẫn làm sẽ “có hàng triệu người vui mà cũng có hàng triệu người buồn”. Vết thương chung của dân tộc như vậy cần được giữ lành, “thay vì lại tiếp tục làm cho nó thêm rỉ máu”. https://plo.vn/xa-hoi/so-phan-bai-bao-trieu-nguoi-vui-trieu-nguoi-buon-282023.html. Đó là câu nói điển hình, câu nói hay nhất, câu nói nhân văn nhất, câu nói thể hiện rõ sự đồng cảm và lòng ước vọng của dân tộc này muốn hòa hợp, mà tôi không đọc được ở các nhà lãnh đạo nước mình. Ông Kiệt không vậy, ông không muốn trong sâu xa, ý thức hệ dân Việt cứ mãi mãi xa mặt cách lòng.

Cũng đừng quên người phía bên kia, có công góp để giữ được “Hòn ngọc Viễn Đông” không giống như Béc-linh. Cũng ông Kiệt: “Tôi và Thành ủy do anh Mai Chí Thọ phụ trách, sáng 30-4, khi nghe ông Minh kêu gọi binh lính buông súng để chờ bàn giao chính quyền cho cách mạng đã thở phào nhẹ nhõm. Phải ở chiến trường và vào đúng giờ phút ấy mới cảm nhận được tầm quan trọng của quyết định này.”

Tất cả điều đó chứng tỏ, đã là người Việt thì ai cũng mong, họ, bằng nhiều con đường khác nhau, phương pháp khác nhau, đều muốn cho dân tộc này trường tồn, vững mạnh và không đổ máu.

“Bên thắng cuộc” chúng ta hàng năm đều tổ chức linh đình ngày 30/4. Chúng ta đây nằm trong số một triệu người vui. Xin hỏi một triệu người đó có ai nghĩ đến một triệu người buồn, dẫu rằng chắc chắn trong họ, rất nhiều người, dù ở đâu, vẫn mong được đóng góp công sức để cho nước Việt cường thịnh. Liệu năm nay (năm chẵn đấy), nhân thằng vi rút Tàu làm loạn, chúng ta có làm linh đình không? Thôi thì bằng cách này cách khác, dần dần để cho sự hòa thuận và tình yêu lấn át sự căm thù, có lẽ chúng ta nên tổ chức vui và buồn online. Thế có khi lại hay, hay cho người buồn và cho cả người ra vẻ vui dẫu không vui, vì rất nhiều người biết, nguyên do vì sao. Mong rằng “bên thắng cuộc” đừng mải mê chiến đấu với thế lực thù địch rất vô hình nữa mà hãy tâm trung trí lực toàn dân chiến đấu với kẻ thù truyền kiếp, bởi thật sự đấy chính “kẻ thù đã buộc ta phải ôm cây súng” mà.

Thời gian này, với đa phần, đang nghỉ nhiều hơn làm. Với những người ở cỡ tuổi 4x, 5x có điều kiện chiêm nghiệm nhiều hơn về những ngày đã qua. Những chiêm nghiệm đó tuổi trẻ không có hoặc ít nghĩ đến. Đó là về cuộc chiến tranh 30 năm. Có mấy ai hỏi, chúng ta đạt được cái gì sau cuộc chiến đó? Người nói ra được những suy nghĩ đó cho công chúng thức tỉnh có thể là các nhà văn bằng các tác phẩm của mình. Tiếc rằng không sâu đậm và có chăng chỉ có “Nỗi buồn chiến tranh” nói ra được phần nào cái đạt được của chiến tranh. Số còn lại chỉ “đôi tiếng” đảo qua và sau đó đều bị vòng quay cuộc sống hút mất. Các nhà văn cũng còn lo chỗ đứng và miếng ăn. Nhuệ khí chỉ được nâng lên khi có tín hiệu cởi trói. Chiến tranh không phải ngày hội vui cả nước lên đường, chiến tranh là mất mát và đau khổ, là những vết thương đọng mãi trong tim can.

Viết mấy suy nghĩ trên để nói về chuyện “triệu người vui, triệu người buồn”. Vậy thực chất của cuộc chiến là gì? Ta nói thời Trịnh-Nguyễn là “nồi da nấu thịt” vậy cuộc chiến 30 năm qua có gì đó giông giống? Và mục đích cũng như kết quả của nó mới là cái đáng nói. Như tôi đã nhận xét, cuộc chiến làm cho người miền Bắc kiệt quệ. Hình ảnh người miền Bắc chở đồ từ miền Nam ra đã chứng minh điều đó. Có đúng là khi cuộc chiến qua đi, nỗi khổ, đói nghèo, cho đến nay, vẫn ở lại với người dân? (Ý Nguyễn Duy)

Và hôm nay, chúng ta đang phấn đấu cho một nước Việt hùng cường. Nhưng đã rất nhiều câu hỏi đặt ra, đi đường nào? Xem thế giới và lân bang đi, đừng chỉ “mèo khen mèo dài đuôi”. Chúng ta có tiến lên khi ta chỉ so với chính ta bốn chục năm trước. Nhưng bốn chục năm đó, thế giới và lân bang họ đã tiến như thế nào? Chắc là nhanh hơn ta. Nhanh nhiều hơn ta. Và câu hỏi vì sao đặt ra. Tôi cho rằng câu trả lời chính là thể chế.

Cái được của ngày 30/4 là nước Việt không còn chia đôi nhưng sau đó cái không được lại là tiếp tục ly tán và phân tâm. Cái cần là cái hòa hợp và biết lắng nghe nguyện vọng của dân. Hãy đồng lòng bằng hành động thực tế, đừng để có “Đồng Tâm” xảy ra nữa. Tôi chua xót khi nghĩ đến Đồng Tâm. Thật là khôi hài khi bản chất của vở diễn để tìm chân lý chính, tìm sự “đồng tâm” là sự ngạo mạn. Rõ ràng hơn, chính quyền muốn thiết lập một cơ chế mà dân ở đây chỉ là kẻ phải phục tùng, kẻ nô lệ. Làm gì có “đồng tâm” khi sự cay cú, ăn thua thể hiện bằng cái ác.

                                                                        *****

Hãy xem ông tướng Mỹ Douglas Macarthur, người đã quản lý nước Nhật sau đại chiến 2. Ông ấy ở lại nước Nhật sau chiến tranh mấy năm, vốn là kẻ thù vậy mà trở thành một trong 10 người được dân Nhật ngưỡng mộ nhất, yêu quý nhất. Bởi sao? Bởi ông ấy muốn cho dân Nhật được tiếp cận với nền văn minh dân chủ mà vẫn giữ được bản sắc văn hóa dân tộc Nhật. Ông ấy thật lòng!

Vinh Anh-16/4/20