Nõi buồn nhỏ lửa

 

Nỗi buồn nhỏ lửa 

 Tình già là tình cũ, tình xưa, lâu rồi. Nhiều chuyện chẳng còn nhớ, giờ thì biết bao chuyện chỉ láng máng như thoáng cánh lá vàng bay, bay là là và rồi lặng lẽ nằm im cùng vô số cánh vàng khác, để rồi, sẽ lặng lẽ tan vào đất. Tất cả vậy đấy, nhoáng một cái, tất cả đã là xa xưa, tất cả đã là kỷ niệm. Cái thời khắc đó, người ta đã biết, chỉ có điều người ta vẫn thế, một lúc nào đó, nhìn về đâu đó xa xăm hay ngoảnh lại, thấy là đã rất lâu, đã rất xa. Cái lâu đó, cái xa đó, đổ vào lòng ta những tiếc nuối, rót vào gan ruột ta những xót xa, nghẹn ngào. Ta âm thầm buồn, ta thương nhớ, ta bồi hồi gom góp tìm lại những mảnh ký ức. Vẫn có những nỗi buồn như thế trong đời người. 

Ông nắm tay bà, nắm chặt, kiểu đan ngón này ngón kia vào nhau. Đã là cuối thu, không, đã là đông. Mùa đông của những khô héo, rét buốt, co ro. Những cái đó cho ta nhận ra sự héo hắt, úa tàn. Một cảm giác tàn phai. Mọi sự đều có thể tàn phai. Kỷ niệm cũng có thể tàn phai, tàn phai đó thể hiện ở sự mờ nhạt kỷ niệm. Tình yêu cũng có thể tàn phai, tàn phai đó thể hiện ở sự mãnh liệt đã không còn. Không còn sự mãnh liệt nhưng còn lại âm vang và sâu lắng. Cái sâu lắng là thể hiện sự âm ỉ. Có âm ỉ mới đượm. Cái đượm là cái lâu bền, dai dẳng, theo suốt kiếp người. 

 Và họ nhớ. 

Con đường này là con đường tình yêu ngày đó. Dân Hà thành đặt cho nó cái tên mãi trẻ. Cũng có một cái tên khác, ngoằn ngoèo lịch sử hơn mà Thụ thích, Thụ thích những gì đó xa xôi của hoài niệm một thuở, như gió nhẹ man mác thổi qua. Cái tên nó liên quan đến đê đập sóng nước xôn xao vỗ vào bờ. Yêu nhau là phải dắt nhau lên đây, sát cánh bên nhau, tay đan xen tay, đón ánh trăng và nghe cây lá thì thào. Đến lúc cạn đường đi thì ta quay lại, đến lúc mỏi chân thì ta ngồi xuống, vai kề vai. Những ngọn gió thích đùa thổi tung mái tóc của em cho rối tung lên. Hương bồ kết thuần khiết có lẫn hương vị quê kiểng thoang thoảng. Con đường vẫn tấp nập xe qua lại nhưng mà ta chẳng nhìn thấy ai. Chỉ thấy phía trước là con đường đang chìm trong hạnh phúc. Con đường xưa chúng ta đi là thế. Con đường cũng chở đầy những nỗi nhớ và kỷ niệm. Cội nguồn hơn, con đường đó chứng kiến những nụ hôn ngập ngừng, dút dát, sợ hãi đầu tiên. 

Người thanh niên ấy dáng hạc, gầy gò, mặc bộ đồ lính nhưng bỏ áo ngoài quần, dép cao su, không đội mũ. Kiểu cách ăn mặc đó, có thể gọi là xuềnh xoàng, một chút bụi bụi, phớt đời giống như lính về phép hay lính giải ngũ, có cái gì muốn chứng tỏ ta đã kinh qua. Bề ngoài đó như muốn thể hiện, ta đang hưởng những giây phút thư giãn. Chàng ta dắt xe đạp đi bên cạnh một cô gái, xinh đẹp, có phần chải chuốt trong khung cảnh thời chiến nhưng nhàn nhàn. Thời đó cảnh nhàn nhàn như vậy không nhiều nhưng không hiếm, đặc biệt với kiểu người thanh niên, cậu ta lãng đãng, có vẻ chẳng coi đời là gì hết. Có những con mắt nhìn theo với ánh nhìn bâng quơ, hờ hững. Cũng có thể có người nghĩ, hình như họ giận nhau. Và rồi bóng họ trôi đi, có gì khác lạ ở đời đâu, đời đâu để ý chuyện đó. 

Nhưng để đến được với chàng trai, sánh đôi cùng chàng trên phố như các cặp tình nhân, cô gái đã phải vượt qua nhiều cửa ải. Cửa ải với đúng nghĩa của nó, cô đang chiến đấu vì tình yêu. Tình yêu đầu đời chất đầy đam mê, cũng chất đầy ảo vọng. 

Thụ, chàng thanh niên, con gia đình trí thức xưa. Bố mẹ đều là dược sĩ, học Tây. Sau tiếp quản, ông chẳng có việc gì làm, cửa hàng thuốc vào công tư hợp doanh, nhà nước độc quyền về Tây y. Của nả cả nhà chỉ còn lại cái vỏ, của chìm không biết ông để đâu, chỉ biết cả gia đình bỗng chốc tụt hạng, vỉa hè là của “nhân dân anh hùng”. Thụ cũng không được học tiếp, vất vưởng vỉa hè và chơi những bản nhạc không hợp thời, cấm chẳng ra cấm. 

Duyên là con gái một cán bộ tổ chức nhàng nhàng. Nàng là con đầu. Bố mẹ nàng là dân nghèo tham gia cách mạng, bỏ thành phố ra vùng tự do, theo kháng chiến. Hoà bình về lại phố xưa nhưng ngôi nhà đã bị phá. Do là cán bộ tổ chức nên được phân chung với một cán bộ khác cũng từ kháng chiến trở về. Sau này thêm một hộ, rồi lại thêm một hộ nữa. Tổng cộng là bốn gia đình trong một căn hộ ngày xưa, người chủ đã bỏ đi miền Nam. Nhà không rộng nhưng đất lưu không rộng và với sự vá víu, cóp nhặt, thêm nếm… gia đình nào cũng hài lòng với hiện tại. Tư duy của những người lao động xưa nhờ cách mạng, vươn lên làm chủ lúc đầu đều có những tầm nhìn hạn chế. Cuộc sống và được học hành sẽ tạo cho họ những biến đổi. 

Thụ và Duyên cùng học chung một trường. Thụ giỏi tất cả các môn học. Ngoài học, còn chơi được nhiều loại nhạc cụ như băng giô, măng đô lin, ghi ta. Cậu thích nhất ghi ta. Một gia đình có xu thế Tây rõ nét của đô thành. Duyên có giọng hát thiên bẩm. Hai người đến với nhau một cách tự nhiên. Thụ dạy nhạc cho Duyên và để Duyên hát những bài hát xưa, lãng mạn, tình tứ của Văn Cao, Doãn Mẫn… Thụ bảo Duyên, giọng em chỉ hợp với nhạc xanh. Em đừng hát những bài hò hét, hỏng giọng đi. Duyên bảo, bố em không cho hát những bài mơ mộng… Thụ, những bài đó nói lên tiếng nói con tim và cuộc đời… Duyên, anh cứ lơ mơ giọng như phản động… Thụ, Em nói giọng bố em, bố em cấm cửa anh? Duyên, chẳng cấm… nhưng không mở… Thụ, còn em? Duyên, chẳng mở nhưng không cấm… Thụ, em ỡm ờ và đỏng đảnh… Duyên, anh mơ mộng và hão huyền. Thụ, em cần phải hiểu thêm một chút hoàn cảnh sáng tác của nghệ sĩ, tấm lòng họ, tâm hồn họ…. Duyên, em lo, với những gì như thế này, anh có thể sẽ mất những cái của anh. Cũng có thể anh có trái tim nhân hậu nhưng yếu đuối. Thụ, họ không thể lấy những cái trong đầu anh… Duyên, anh không thật hiểu rồi, người ta sẽ trói buộc những suy nghĩ của anh… đời không như mơ, đời có vị buồn, thậm chí cay đắng. 

Từ từ, từ từ, cứ vậy, đường đi khác hướng của hai người như đã lộ ra, ngã rẽ đã có. Nhưng tình cảm ban đầu luôn để lại nhiều ấn tượng sâu đậm. Người giữ được cái ban đầu tinh khôi là người có thể giữ được cái cốt lõi. Ông bố cô gái, người chuyên phụ trách nhân sự, tổ chức, những vấn đề của tầm quan trọng với quan điểm, tư tưởng con người, mà người đời luôn có quan niệm cho rằng, họ là cứng nhắc, cứng nhắc đến lạnh lẽo. Ông biết khó thay đổi được tình cảm con gái. Ông nghĩ cách tách họ ra. Như nhiều người thường làm, để những cặp đôi đang yêu cách xa nhau ra. Lửa gần rơm thì cháy, còn lửa xa rơm thì cháy thế nào được. Kế hoạch đưa con gái cách xa chàng trai được ông bí mật thực hiện. Ông cho con du học. 

 Điều bất ngờ là ông không nhận được sự ủng hộ của con gái, dù rằng cô biết, điều kiện như cô không có nhiều. Cô là trường hợp may mắn của số phận mà nhiều người mong muốn. 

Duyên nói với bố, giọng nói có phần phẫn uất: Con cảm thấy bất công đổ xuống đầu anh ấy, còn con thì ngược lại, được hưởng mọi điều may mắn. Có phải số phận chúng con bù trừ cho nhau? Một người tài giỏi như anh ấy thì bị quăng ra ngoài cuộc sống một cách phũ phàng. Bố không thấy sự bất công đó? Đoạn tiếp, Duyên hạ thấp, nhẹ hơn: “Người đáng được đi học là anh ấy chứ không phải con, bố ạ…”

 Ông cán bộ tổ chức dịu lại. Không phải ông không nhận ra trường hợp này, liên quan đến cuộc sống và hạnh phúc của cô con gái, ông không thể không chú ý. Nhưng những cán bộ như ông, thấm rất nhuyễn vai trò của cơ cấu thành phần. Ý thức về sức mạnh giai cấp và những mối quan hệ sống còn đó, được rót vào ông và những cộng sự của ông, để ông đủ nhận ra, thành phần giai cấp là quyết định, nó quyết định sự trung thành của con người và sự thành bại của sự nghiệp. Với kiến thức trường đời của ông, ông vẫn thuyết phục được cô con gái ra nước ngoài học. 

Một bước đi khó hơn nhưng cũng ác độc hơn, cậu thanh niên cũng phải đi. Tốt nhất là vào lính. Thời buổi này, chẳng ai có thể từ chối. Con đường vào lính là con đường có lẽ êm ả nhất cho một sự tống khứ. Với tất cả những hiểu biết trẻ trung, thơ ngây, chẳng ai có thể tin “đường ra trận mùa này đẹp lắm” cả. Một sự thật chẳng nhiều người dám nói, bởi chúng ta đã quen nói những lời không phải của mình từ lâu rồi. 

 Nhờ những mối quen biết, đề nghị của ông để chàng thanh niên đang đứng trước ngưỡng cửa cuộc đời vào lính được chấp nhận. Chiến tranh cần nhiều nhân lực và một người như Thụ, không thiếu chỗ làm việc. Thụ nhập ngũ theo diện mà địa phương chưa giao đủ quân số, nghĩa là thuộc diện A2. A2 là tình trạng quân nhân có vấn đề về sức khoẻ hoặc có những vướng mắc về gia đình, bởi những mối quan hệ xã hội như tôn giáo hoặc thành phần, hoặc cũng có thể có những mối liên quan với người thân bên kia chiến tuyến. Những con người này thường nói, tên mình đã bị ghi vào “sổ đen”.

 ***** Thụ về một đơn vị pháo binh. Trung đội Thụ đóng quân trên vùng đất miền Trung, nơi có những con sóng và những người dân chài quen ăn sóng nói gió, mỗi một âm tiết phát ra trong cổ họng cũng mang đậm đặc vị mặn mòi của muối, nghe thấy cả những âm thanh của biển, khi rì rầm thổn thức và cả khi giận giữ, ầm ào của sóng và giông bão. Họ là những người coi biển là báu vật của cuộc đời. “Những người coi quê hương mình là báu vật là những người có tâm hồn thanh cao”. Thụ đọc được ở đâu đó và nhớ mang máng trong đầu. Cậu thanh niên tự vấn lại mình, vậy mà sao mình hờ hững? Báu vật của mình nơi đâu? Có vẻ như mình bị xua đuổi. Có phải đấy là sự phân rẽ mà người ta gọi nó là giai cấp? Cứ như Duyên nói với mình hôm nào “anh không hiểu rồi, người ta sẽ trói buộc những suy nghĩ của anh…”. 

Đơn vị của Thụ phục kích đánh biển. Bàu trời khu bốn và hầu như toàn bộ mặt biển, đều bị máy bay tàu chiến Mỹ phong toả. Tàu Hồng Kỳ của Trung Quốc sang tiếp gạo cho ta không thể cập cảng. Không một chiếc xuồng, chiếc thuyền nào có thể cặp mạn tàu Hồng Kỳ để nhận gạo từ trên tàu thả xuống. Người Trung Quốc đành phải bọc kín bao gạo bằng hai ba lớp túi ni-lon và thả xuống biển. Trong những con sóng biển ồn ào ầm ĩ kia, may ra có vài con lạc lõng, đưa được vài bao gạo vào bờ. Lấy được gạo từ bờ biển cũng là xương máu. Máy bay trực thăng từ hạm đội cứ đôi một, cái truước cái sau, quây thành vòng tròn, quan sát hết biển của ta. Một chiếc thuyền nhỏ như chiếc lá tre cũng bị phát hiện. 

Vậy nhưng vẫn đánh. Pháo nòng dài đánh du kích. Đánh để cho chúng không yên, không dám vào sát bờ, nếu rơi vào tầm bắn của pháo, sẽ bị đánh. Thụ và đồng đội tốn nhiều công sức vào việc che giấu pháo và làm những trận địa giả trên bờ. 

Ngày này sang ngày khác như vậy, lặp lại đơn điệu như vậy và có người con gái đã để ý đến chàng trai Hà Nội, lúc nào cũng có cây đàn bên cạnh. Cô nhận ra khi rỗi rãi, chàng chỉ ôm cây đàn và chỉ hát những bài hát nói lên nỗi lòng con người. Cô gái nhiều khi nghe trộm, cô ngạc nhiên, những tưởng chàng hát ra những điều chàng vừa nghĩ, âm điệu của nó làm xao xuyến lòng cô và cô cũng buồn theo “Tôi sống đời trai giữa núi đồi, đêm đêm nằm nghe tiếng vọng của em từ một miền xa…” là đúng nói về chàng rồi còn gì; “đêm nằm, anh gối đầu trên cát, nghe rì rào gió hát, anh hỏi gió, em ở phương nào… em?” đúng là chàng đang thì thầm với ai đó; “rặng dương xanh đứng kia, em đang tựa vào cây, anh muốn làm cánh tay, nâng em lên và nói, anh vô cùng yêu em… Hình như cô cảm thấy, người mà chàng yêu đang chờ chàng ở rặng phi lao trên bãi cát… Cô gái yêu đơn phương thầm lặng và cũng như thầm ghen với người con gái phương xa nào đó được chàng yêu. Cô yêu chàng trai, đã vụng trộm ngắm chàng đến si mê, mà chàng không hay biết. Cô cũng tan nát cõi lòng như sóng xô vào bờ cát để bờ cát nuốt chửng. Cô những muốn hoá thành các con sóng biển, xô mãi vào bờ, ngấm đẫm bờ cát, nơi chàng trai từng gối đầu đêm đêm. Ngấm hết, ngấm hết những con nước mặn mòi vào trong lòng như bãi cát kia ngấm từng con sóng biển.

 ***** Duyên đến phương Bắc xa xôi, lạnh lẽo nhưng lại là xứ sở của rất nhiều mơ ước. Người cha của nàng cũng mơ ước được đến. Những người được đảo qua đất nước này đều lấy điều đó làm hãnh diện. Đúng vậy. Trong sinh viên còn truyền nhau câu vè “muốn nhiều tiền thì đi Đức, muốn kiến thức thì sang Nga”. Sang Nga là học tập và mang kiến thức về phụng sự đất nước. Những người trẻ ngày đó đều hiểu như vậy. Nước Nga của họ là một nơi hấp dẫn và có thể thực hiện các giấc mơ. 

Duyên có nhiều người đeo đuổi khi sang đây. Có cả người mà bố cô gửi gắm. Người đó năm đầu săn sóc chăm nom cô rất chu đáo. Nhưng rồi nhận ra, mình không có trong mắt cô, sự quan tâm nhạt dần. Duyên thoát khỏi sự đeo bám, cô cảm thấy được tự do hơn. Tự do luôn là điều quý giá. Từ sự việc đó, cô liên tưởng tới người mình yêu. Một sự thương cảm trào dâng, anh đang bị ràng buộc và thiệt thòi quá nhiều bởi những điều kiện khắt khe đến mức hết đường đi lối lại của cuộc sống. Cô được biết anh đã nhập ngũ.

 Cô theo học văn học Nga. Những tác phẩm của nền văn học Nga ngày trước đã đọc ở Việt Nam qua các bản dịch thì nay được đọc nguyên bản. Cô yêu người Nga qua văn học, đặc biệt là những người phụ nữ đôn hậu, hiền lành, xởi lởi. Nhưng cô vẫn để một góc lòng mình cho những điệu dân ca và cô cũng nổi tiếng với bạn bè bởi giọng hát dân ca của người quan họ. Người ta nói, tiếng hát của cô cũng rất hợp với giọng dân ca Nga dịu dàng, buồn buồn, dìu dặt, mềm mại như lá non, tựa như tâm hồn trinh nguyên cô gái Nga đang yêu hoặc muốn được yêu. Cô đã hát “Tuổi mười tám” và đã khóc trong một cánh rừng bên suối trong veo mọc đầy những bông hoa tím đung đưa theo gió, tinh khiết, thơm ngát như tấm lòng cô. Cô ghen với người con gái ngồi bên bậc thềm, có chàng trai tóc xoăn rủ vào rừng. Cô lắng nghe tiếng nước chảy, cô hái và nâng niu trên tay những bông hoa tím nhạt, mỏng mảnh, mọc rải rác bên suối, trong những cánh rừng vàng lá. Cô nhớ người đã nhiều lần đệm đàn cho cô bên “Suối mơ”. Suối mơ là địa điểm tình yêu mà người ấy và cô đã nhìn thấy nhau trong mắt. Cô đã lim dim hát theo tiếng ghi ta của người ấy:

 Suối mơ 

Bên rừng thu vắng 

Dòng nước trôi lững lờ ngoài nắng 

Ngày chưa đi sao gió vương

 Bờ xanh bóng mát đôi cây thuỳ dương

 Cô nhớ cô đã chêm vào câu hỏi khi anh hát nhè nhẹ “chỉ đôi cây thôi anh nhỉ, cây anh và cây em, đúng không?” Em thật đáng yêu. Tự dưng anh nghĩ Thuỳ dương là em. Anh cũng nghĩ là chúng chỉ có đôi. Có đôi là không cô đơn. Vậy đấy và chúng ta không xa nhau. Anh cứ như ở xứ nào lạ lắm, ghé thăm trái đất. Bồng bềnh bồng bềnh, chơi vơi chơi vơi… 

 Giờ thì ông bố giục cô lấy chồng. Lấy chồng để ông yên tâm nhắm mắt. Mẹ cô đã đi xa gần chục năm nay. Bà biết điều mong mỏi của cô, bà van xin ông, tìm lại cậu thanh niên ngày xưa cho cô: “Ông ơi, chúng ta đã làm điều ác nghiệt, chúng ta đã hại con của mình… Tôi không làm được nhưng ông phải làm … Ông hãy làm thêm một điều tốt cho con chúng ta…Làm để sửa lỗi lầm ông ạ…” Bà đã nói với ông những lời cuối cùng như thế. 

Chao ôi, mò kim dưới biển. Ông đã lặn lội theo từng dấu vết của chàng trai. Người công an khu vực ông nhờ cậy ngày xưa đã giúp ông tìm ra đơn vị đầu tiên mà chàng trai phục vụ. Từ đây, ông tìm ra dấu vết những ngày nhập ngũ đầu tiên của Thụ. 

 Hai người đàn bà, một quê mùa, một trí thức, ngồi bên thềm hồi tưởng về một người đàn ông. Ngoài xa kia là biển cả mênh mông, nơi mà con người chỉ là hạt cát. Biển cả, nơi chôn giấu tất cả bí mật của thế gian. Nhưng con sóng xô bồ kia chỉ thi thoảng chia sẻ cho con người một vài điều bí mật của nó mà thôi.

 “Em chẳng biết gì về anh ấy cả. Cái em biết thì ai cũng biết. Đấy là anh hay chơi đàn, hay hát những bài hát chẳng ai hay ai biết. Anh bảo đó là tâm hồn con người, nói lên những điều con người mong mỏi. Cây đàn của anh thiếu dây. Anh nói khó tìm lắm. Có lúc anh ấy phải lấy dây phanh xe đạp làm dây đàn. Có lần thấy anh đứng trên đồi, anh ngắm những bông sim tím, mắt thẫn thờ. Em đến và hỏi chuyện anh. Anh bảo có một chuyện tình về hoa sim, buồn lắm. Buồn nên anh không kể cho em… em phải vui, con gái phải vui… 

“Anh ấy là người chịu nhiều thiệt thòi. Ai đâu có quyền chọn bố mẹ ông bà tổ tiên mà người đời cứ moi móc mối liên quan, mối liên quan đó cứ nhằng nhợ không dứt? Đó là thời ấu trĩ của loài người. Ngày đó, chị cũng từng nói với anh, anh sẽ bị người ta trói buộc mọi suy nghĩ. Anh không tin. Anh nhìn cuộc đời lãng mạn lắm. Anh chỉ thấy tiếng hát trong mỗi con người, những suối mơ róc rách nước, thấy những cây thuỳ dương toả bóng mát che cho hai người… mà anh ấy không biết cây thuỳ dương là cây gì đâu. Ôi, tình yêu của tôi…”

 “Vậy a, em cũng thấy anh nói về cây đó. Hôm đó em vào rừng lấy củi. Khi về thấy anh nằm trên võng ngay bìa rừng. Ngoài xa kia là biển. Anh hát cái gì đó về trái tim người lính, về nỗi nhớ thương, về sự mất mát, chia ly. Đôi khi cũng nghe được những câu nói của tình yêu. Em nghĩ, anh toàn tự mình sáng tác… chẳng bài nào em biết. Chỗ anh mắc võng có hai cây dương, mọc thẳng, em hỏi anh biết cây gì đây không. Anh trả lời, cây thuỳ dương đấy. Em cười, nỏ phải, cây dương đó, nhưng anh không nghe… Anh đang nghĩ về cây thuỳ dương nào đó. Hỏi anh, anh chỉ cười, nụ cười lành hiền lắm. “Nó là loài cây có đôi, chỉ mọc từng đôi thôi…” 

Nhưng cây thùy dương là cây gì? Nó là cây mềm mại, dìu dặt, chỉ đón những ngọn gió xuân, khi hoa nở thì bừng lên rạng rỡ… Duyên đã “mang” cây thuỳ dương sang Nga, hỏi người Nga, họ cười. Cây thuỳ dương của họ được coi như một thiếu nữ, người thiếu nữ ở tuổi đẹp nhất… Duyên kể lại cho người đàn bà đất biển nghe. Có thể không phải. Thuỳ dương chỉ là một loài cây mềm yếu, như một loại dương xỉ, mọc thành bụi, không có thân vững chãi để có thể mắc võng. Anh ấy đã quá yêu bài hát với chuyện của chị, anh ấy phải lòng cái cây chỉ vì anh nhớ chị, Thùy dương như tên một người con gái, người con gái dịu dàng, thuỳ mị. 

 Và họ đang ngồi bên nhau, những nửa thế kỷ đã qua mới lại được bên nhau. Thời gian phũ phàng quá, không còn con mắt đắm say nhưng vẫn còn đó bàn tay dịu dàng đan xen nhau. Bàn tay con gái mềm mại, bàn tay người chơi đàn ghi ta cũng mềm mại, tay họ mềm mại quyện vào nhau, truyền cho nhau tiếng thở, nhịp đập và cả sự nồng nàn. “Hôm nay mà ngỡ hôm qua… Bóng câu qua cửa mà… Em vẫn là thuỳ dương… Anh thèm nghe quan họ… Nhớ rất nhiều suối mơ… Cả hoa đồi sim tím… Chuyện tình chưa tĩnh lặng…” 

Anh biết không, có một cô gái thương thầm anh, yêu anh, chỉ trộm nghe anh đàn hát. Cô gái đó, bố em sau những ân hận bởi những cạnh tranh cuộc đời, tìm được và em đã gặp cô ta. Chúng em như hai chị em. Hai chị em ở với nhau chỉ để nhớ một người. Số phận không cho anh nhiều may mắn như những gì người đời nghĩ về sự may mắn, nhưng số phận cho anh hai người phụ nữ, lúc nào cũng nghĩ về anh. Chẳng hiểu những người sống vương giả, quyền quý có hạnh phúc bằng anh? Nhưng chắc chắn, cuối đời, anh sẽ sống thoải mái, không bị những dằn vặt bởi những cuộc đua chen danh vọng, quyền lực của cuộc đời. Em đã từng nghĩ, nếu mình có mười chàng hoàng tử cầu hôn, em cũng chỉ chọn anh. 

Ông già nhìn vào mắt người đối diện, người con gái của ông ngày xưa. Thụ bây giờ đã già, một cây cổ thụ, một chứng nhân của bao đổi thay, cả ở con đường yêu đương ngày xưa và những giáo lý ngày xưa. Ông ôm Duyên, Thuỳ dương của ông ngày xưa đã đốt lại ngọn lửa tình yêu trong ông. Ngọn lửa không bùng cháy mà âm ỉ, chỉ liu riu đủ ấm thôi. Sống ở cuộc đời mọi sự cần thiết chỉ cần vừa đủ. Ngọn lửa đang ngấm vào tình cảm của ông. Con mắt ông cười, ánh mắt cười hiu hắt vẫn như có một nỗi buồn nho nhỏ, nhưng nó đã qua. 

*****

 Wikipedia: Cây thanh lương trà đã đi vào thơ ca, nhạc họa, đã được coi như một phần không thể thiếu của thiên nhiên, văn hoá, đời sống dân tộc Xla-vơ nói chung và người dân Nga nói riêng. Cây thanh lương trà (tên chữ Nga: рябина / riabina) là đối tượng chính được chỉ đến trong bài hát tiếng Nga "Уральская рябинушка" (nghĩa là Cây thanh lương trà vùng U-ran) mà đa số khán thính giả Việt Nam vẫn quen gọi với cái tên cảm tính là bài hát "Cây thuỳ dương". 

 Vinh Anh-27/4/22