Nghĩ gì? Nghĩ thế này: 

Cuộc chiến Nga-U đẩy hai dân tộc và lôi kéo thêm nhiều dân tộc nữa vào thế thù hận sâu thêm, moi móc quá khứ nhau ra chửi bới, nguyền rủa. Dân Nga hứng chịu nhiều hơn cả. Cái giá phải trả cho sự im lặng khuất phục trước độc tàì. 

Nhưng mình không phải người Nga, mình cũng chỉ nghe hơi nồi chõ. Am hiểu gì về lịch sử của họ? Có sống những ngày bị o ép vì cấm vận đâu, có nhìn thấy nó ném bom đồng minh, bạn cũ đâu mà nói. 

Đọc lại ông cựu thủ tướng Anh, thấy vô cùng chí lý: “bạn bè là nhất thời, quyền lợi dân tộc là vĩnh viễn”. Nga-U đúng là anh em, anh em theo nghĩa rất sát của từ “anh em”, thân thiết hơn “môi với răng và núi liền núi, sông liền sông” nhiều nhiều lần, đã về sống chung một mái nhà gọi là Liên Xô, kề vai sát cánh nhau trong gian nan, mà bây giờ ục nhau chí tử. Vì đâu nên nỗi? Thế cờ thật phức tạp, trả lời cũng chẳng thể toàn vẹn. Tôi đoan chắc không thể toàn vẹn, phải nhún nhau thôi. 

Hồi 30/4/75, nghe đồn và tôi tin đó là sự thật, ông Dương Văn Minh, tổng thống VNCH, đồng ý và ra lời kêu gọi đến quân sĩ thuộc chính quyền Sài Gòn, yêu cầu hạ súng, chịu thua. Đường đường là một đại tướng chiến trận, là một tổng thống, ông nghĩ về cái gì trong giờ phút đó? Người ta cũng đã nói nhiều về ông thời khắc đó. Với tôi hôm nay, ông là nhân vật lịch sử có những phút giây quyết định sáng suốt và vì thế, trở thành vĩ đại. Có người bảo ông là bại tướng, là hèn nhát. Có người bên thắng cuộc hân hoan gọi ông là thằng này thặng nọ, nhưng với tôi, ông vĩ đại. Ông vĩ đại vì tầm nhìn xa của một chính khách, vì đã chấm dứt được cảnh đầu rơi máu chảy cho cả ngàn sinh mệnh, cho thêm bao nụ cười sau chiến tranh được trọn vẹn. Ông Dương Văn Minh đã hoàn thành sứ mệnh của người con đất Việt trong thời khắc khó khăn. Giờ đây, nhắc đến ông, một ông bại tướng chỉ còn đường nét lờ mờ, một người cứu sinh mệnh cả ngàn người thì chưa bao giờ được nhắc đến, vì điều đó không xảy ra, nhưng thâm tâm một số người biết suy nghĩ, ông là người cứu được nhiều sinh mạng dân Việt. Nhà Phật có câu “cứu một người phúc đẳng hà sa”. 

Tôi cũng gọi là biết và trải qua những ngày chiến tranh đó, những ngày đó luôn mong ngóng chờ tin hoà bình, chấm dứt cảnh bom rơi đạn nổ lắm lắm. Lúc đó tôi nghĩ gì ư? Đơn thuần nghĩ, mong được sống để về nhà với mẹ, chẳng cần gì hết, chẳng hề quan tâm đến chiến công, chẳng thiết gì được ngợi ca và được đỏ ngực. 

 Từ ngày chiến cuộc Nga-U nổ ra, chuyện Pu-tin bị chửi thậm tệ và vô cùng ác khẩu một cách dễ dàng, thấy có điều gì đó không công bằng. Khắp nơi trên thế giới đều yêu cầu Nga và Pu-tin chấm dứt chiến tranh. Vâng, nhưng chấm dứt bằng cách nào? Phải chăng cuộc chiến thức sự không phải là Nga và U, cuộc chiến của Nga đã có đối tượng mới, đó là Nga với NATO và nếu cụ thể hơn, với các cường quốc Mỹ Anh Đức Pháp. 

Lại nghĩ đến cuộc chiến tranh 65-75 của Việt Nam. Nếu không có súng đạn của Mỹ, Nga, Trung, liệu cuộc chiến có dằng dai, ác liệt như đã diễn ra, liệu có không cảnh “ba lần tiễn con đi, hai lần khóc thầm lặng lẽ”. Người mẹ nào muốn? 

Cuộc chiến Việt Nam, ông Minh là người gánh mọi nỗi nhục lúc đầu hàng vì là phe thua cuộc. Làm tướng đánh nhau mà chịu thua thì đương nhiên nhục nhã. Nhưng khi đó, lương tâm ông có thanh thản? Ngoài ông, không ai có thể trả lời. Nhưng chắc chắn, sau này nghĩ lại, ông hài lòng với quyết định của mình. Lực lượng quân đội của ông ở phía sau Sài Gòn, vẫn đâu đã tan rã, chắc chắn vẫn có những người lính còn trung thành với chính quyền VNCH và họ vẫn có thể tập hợp thành một lực lượng chống phá lâu dài.

 Người U không thể xử lý vấn đề lập lại chiến tranh như ông Minh, quân Nga cũng không thể tiếp tục chiến tranh như Bắc VN vì tình thế Nga-U không giống với VNCH-Bắc Việt. Khác nhau ở chỗ: 

1.VNCH ở thế thua và chắc chắn sẽ thua Bắc VN nếu tiếp tục chiến tranh 

2.VNCH hết nguồn viện trợ 

3.Thế giới khi đó lệch về bên Bắc VN nhiều hơn dù Bắc VN có vi phạm hiệp định Pa-ri (chẳng hiểu điều này có đúng không, vì người viết là người chỉ biết thông tin của Bắc VN) 

Còn dân U hiện nay không ở trong tình trạng như VNCH năm 1975. Dân U có nhiều lợi thế: 

1.Thế giới ủng hộ 

2. Nga không thể thắng bằng cách đánh dằng dai với vũ khí như đang dùng và thực sự Nga đã rút quân ở một số vùng gần thủ đô Kiiv 

3.Thế giới viện trợ cho U về vũ khí và nhân đạo. 

Vậy thì tại sao U như đang có lợi nhiều mặt như vậy, vẫn không nên tiếp tục chiến tranh với Nga? Lý do là: 

1.Thiệt hại về người và của của U sẽ tăng, nếu gia tăng cường độ chiến tranh. 

2.Người dân (cả người U và những tình nguyện viên quốc tế, người dân nước sở tại mà người U đến tị nạn) mệt mỏi vì cuộc chiến. 

3 Các cơ sở kinh tế, quân sự cũng sẽ bị phá hoại hết. Điều này làm ảnh hưởng lâu dài cho kinh tế của U.

 4. Cuộc chiến càng lâu, người U sẽ càng đơn độc chống chọi với Nga. EU và Mỹ đã tuyên bố không để bị liên quan nhiều đến Nga (vùng cấm bay, tiếp vũ khí cho U sẽ bị đe doạ, nên phải cân nhắc, đời sống người dân cũng bị ảnh hưởng vì sẽ bị cấm vận ngược lại từ Nga). 

Cho nên, phải chấm dứt chiến tranh ngay lập tức. Đau khổ chỉ người dân chịu. Tất cả phải bằng đàm phán. Cả Nga và U đều có yêu cầu cao trước đàm phán và bây giờ phải cùng giảm mục tiêu. Chắc chắn Nga sẽ đòi bỏ cấm vận. Vậy đó là thế mạnh của U và liên minh. Nga sẽ đòi hỏi về an ninh và công bằng, phe liên minh phải xem xét thoả đáng. Nếu cứ o ép Nga như thời gian vừa qua, Nga sẽ không đời nào chịu. Nga không giống thời Liên Xô tan rã. Nên nhớ Nga đã chịu lép vế từ 1991 với sự mở rộng NATO về phía Nga. Đây là phản ứng mà người dân Nga chấp nhận để đất nước của họ không bị coi thường, qua mặt dễ dàng. Chẳng hiểu số liệu dân Nga ủng hộ Pu-tin tăng lên là thật hay giả, nhưng chắc chắn, người Nga không muốn bị coi thường. 

Tôi chẳng nói dân U nên hạ vũ khí, khuyên thế dân Việt ta nó ném cho vỡ đầu. Nhưng chiến tranh thì không nhiều người trải qua. Có chăng cũng chỉ lả lướt gọi là, cũng đã bị bom, bị đạn, rồi thì qua, người thực sự chịu dằng dai, nơm nớp, đằng đẵng không nhiều. Chỉ lính tráng biết cái đau, cái khổ này rõ nhất. Phải những phút sống chết kề cận kia mới thấm. 

Hãy giúp dân U đủ sức chiến đấu chống xâm lược. Nhưng cứ tiếp tế súng đạn thế này thì có khác gì ý của Mao đồng chí “Đánh Mỹ đến người Việt Nam cuối cùng”. Khuyên người U nhưng cũng xót thương xương máu người U. Bốn triệu rưởi người U đang còn bơ vơ kia kìa. 

Vinh Anh-11/4/22