Về bài "vụ Đồng Tâm...

Về bài “Vụ Đồng Tâm-Mỹ Đức-cần cám ơn Đảng”

Thoạt đầu đọc được “cần cám ơn Đảng”, tôi cứ nghĩ đấy là gs nói kháy, nói kiểu chọc ngoáy, tôi định bỏ qua vì quả thật đọc được tiêu đề có chữ “cám ơn Đảng” tôi không thích. Dẫu biết, mình chẳng phải là thành phần cực đoan nhưng tôi vẫn thấy “khó chịu”, nhưng vì người nói câu đó là giáo sư Mạc Văn Trang nên tôi lưỡng lự, phân vân, nghĩ, cứ để đó suy xét cho kỹ.

Ở vụ Đồng Tâm, tôi thật không nghĩ sẽ có chuyện đánh đấm đến độ như mấy tay cảnh sát cơ động chát cho nhau, nhưng lại hiểu, chuyện đàn áp bằng dùi cui, bắt bớ và đạn cay, đạn khói… có thể xảy ra như ở Văn Giang. Biết rằng ở đó rất căng thẳng và cũng biết rằng mình chưa thật hiểu hết sự căng thẳng đến độ nào. Tôi nghĩ những người như tôi, như gs Trang đều không thể hiểu hết những gì gọi là căng thẳng mà dân Đông Tâm phải chịu. Phải là người trong cuộc, phải là người Đồng Tâm, phải sống những ngày giống như rào làng kháng chiến thời chín năm, mới có thể thấu hiểu được.

Những gì mà luật sư Luân Lê đưa lên mạng trước giờ có thể xảy ra đàn áp là những thứ có thể có, nhưng cũng có thể hỏi có thể xảy ra được không. Ai là người cho phép điều đó xảy ra? Tôi không nghĩ những câu như “Bắn, bắn, bắn; Bắn bỏ; Bọn nó phải bắn, không nhân nhượng…” đều thuộc dạng những câu nói của những kẻ đang tuổi bồng bột, quá khích, muốn làm oai. Nó chi như những kẻ bị bọn IS cờ đen, bịt mặt nhồi sọ như  nhồi những tư tưởng cực đoan vào đầu bọn trẻ con đi khủng bố bằng bom tự sát mà thôi. Liệu những chiến sĩ cscđ của chính quyền Hà Nội có dám làm như vậy?
Chúng ta ngồi đây, sau cuộc đấu trí căng thẳng giữa dân Đồng Tâm và chính quyền Hà Nội và nói chuyện “xảy ra hay không xảy ra”chỉ là cách nói đoán mò của “những nhà thông thái” mà thôi. Còn khi đó, chúng ta chỉ mong chờ một điều tốt đẹp cho dân Đồng tâm.

Tôi không giải thích chuyện “cái ác từ đâu?” theo cách phân tích tâm lý học như MVT. Tôi cảm thấy nó cao siêu với những từ ngữ pháp lý và tâm lý: “bản năng xâm kích và nỗi sợ trừng phạt, các hành vi bạo lực lệch lạc, các quy chuẩn xã hội hay như khả năng dồn nén, chìm vào vô thức của mỗi con người…” Mà tôi hiểu đơn giản, nếu cái ác xảy ra (chuyện đàn áp) thì chỉ ở một số kẻ có thể gọi chúng là bọn hăng máu vịt, chấp hành lệnh trên một cách ngu muội hoặc những kẻ cơ hội muốn lập công, sẽ ra tay mà thôi. Đa phần trong số họ sẽ biết cách đối xử như với những người đồng bào của mình. Cuối cùng của sự vụ là dân sẽ thua, một vài người sứt đầu mẻ trán, một vài người bị bắt và bị kết án. Bằng chứng ư? Có thể lấy chuyện dồn ép gần ba chục cscđ vào nhà văn hóa làm ví dụ. Đâu có thể lùa được ngần ấy con người được huấn luyện tinh thông nghiệp vụ, dễ dàng như vậy cơ chứ (cho dù đến nay, tôi vẫn không tin sự vụ dồn ba chục cscđ nó xảy ra như những gì trên mạng đã đưa. Nghĩa là vẫn còn những cái gì đó chưa rõ ràng đứng đằng sau sự việc). Vậy nên “bản năng xâm kích của các cảnh sát viên trẻ được kích hoạt, hào hứng chuẩn bị bắn bỏ “bọn gây rối, bạo loạn”; được lệnh là ra tay, “quán triệt mệnh lệnh cấp trên” sẽ không có thể xảy ra.

Ý nghĩa của vụ Đồng Tâm xảy ra là lớn, theo cách hiểu nôm na, vì từ Đồng Tâm, sẽ khuyến cáo việc xem xét lại vấn đề đất đai và chủ sở hữu của nó. Nhưng sự việc Đồng Tâm, như một quan chức nào đó nói là “nhỏ” theo cách hiểu nào đó (một địa phương nhỏ bé) cũng đúng. Tôi cũng nghĩ chẳng ai dại gì (phía chính quyền) lại làm vung tướng lên cho máu đổ ở Đồng Tâm. Ai cũng nghĩ, cũng muốn tìm cách tháo gỡ nó một cách yên hòa. Lực lượng cscđ chỉ để hù dọa mà thôi. Đảng có dám đàn áp dân Đồng Tâm một cách đẫm máu không? Không dám đâu nhưng đảng cũng không muốn có “cam kết” của ông Chung và vì thế, cám ơn Đảng trong chuyện này nghe nó không xuôi lắm.

Gần đây, qua những stt của gs Trang, tôi nhận ra, ông tỏ ra là một trí thức chủ trương đấu tranh một cách ôn hòa nhưng tôi lại cũng cảm thấy ở ông có cái gì đó lệch lệch về ôn hòa. Chẳng hạn qua những stt của ông về các loại khen và hoan hô: “ Khen anh Chung”con”3 “phát”, hoan hô ông Thưởng (đề xuất đối thoại), hoan hô ông Phúc cam kết với doanh nghiệp… Và đương nhiên đã cám ơn đảng thì chắc chắn là hoan hô rồi). Tôi nói thật lòng, tôi cứ thấy khen các vị ấy là tôi lấn cấn và nghĩ ngay đến một loại trí thức được gọi là “đối lập trung thành”. Ở gs Trang, nói chung, tôi không nhận thấy điều đó, tôi vẫn coi ông là một trí thức phản biện mang tính ôn hòa nhiều hơn, nhưng ở một vài stt, tôi lại có cảm nhận ở ông có sự “đối lập trung thành”.

Với tôi, tôi nghĩ những sự việc mà gs Trang hoan hô ở trên sẽ không xảy ra, khi cơ chế vận hành xã hội vẫn phụ thuộc vào một tổ chức là đảng sộng sản với những quyết định mà ở đó cần có ý kiến của một tập thể-“những ông vua”. Nếu có điều xảy ra, thí dụ như với chuyện hoan hô ông Thưởng “không sợ đối thoại…”, nghĩa là đảng sẵn sàng đối thoại (với những người có tư tưởng phản biện) thì điều đó rất khó có đối thoại trong một cơ chế cởi mở, dân chủ. Và tôi nghĩ, đây lại là một hình thức “câu giờ”. Nói về đối thoại, tôi rất tiếc, khi gs Chu Hảo là người đề xuất sớm việc này, nhưng những người đấu tranh cho xã hội ôn hòa khi đó (chưa lâu đâu) lại không thấy hưởng ứng.

Phần khác, qua “Hèn hạ, nhục nhã…” thì tôi lại thấy ở gs Trang có gì đó bênh cho một con người, một tổ chức, một cơ chế gì đó lớn lao hơn. Ở “hèn hạ, nhục nhã”, tôi hiểu tên cướp ở đây là đại diện cho một tổ chức, một cơ chế vận hành có quyền sinh quyền sát, nhưng với cách hiểu mang tính “giang hồ, đại ca”. Ông già là nhân dân, những kẻ luôn chịu lép vế, thiệt thòi. Vì nó liên quan đến Đồng Tâm, nên người ta hiểu ngay việc xin được tên tướng cướp tha cho việc bắt phụ nữ là hành động tốt, nghĩa là, gs Trang nói cám ơn Đảng là đúng.

Nhưng tôi cho rằng hai sự kiện: vụ Đồng Tâm và vụ tướng cướp về bản chất là khác nhau. Vụ Đỗng Tâm có cái sai xuyên suốt, chỉ đạo xuất phát từ chính sách đất đai là của toàn dân. Vụ tướng cướp chỉ là vụ cướp. Ở đây chỉ nói thêm một ẩn ý trong bài “hèn hạ, nhục nhã”của gs Trang, hình như gs phê phán tất cả những kẻ cho mình là nhục nhã kia: “nhưng mấy tay “cao đạo, dũng cảm lỗ mồm” cứ nhè lão già mà chửi là “hèn hạ”, “nhục nhã”!… Tất nhiên đã trải đời và qua tuổi “tri thiên mệnh” lâu rồi, lão ta chỉ cười tủm tỉm…”

Sở dĩ tôi phải viết ra những điều khó viết không phải để muốn được nghe gs Trang phản biện lại cho rõ mà vì gs Trang có rất nhiều học trò, nghĩa là tầm ảnh hưởng của gs lớn, nên dù “mỗi lời là một vận vào khó nghe”, tôi mạnh dạn trao đổi với gs.

Vinh Anh 22/5/16