Sự nguội lạnh của lòng yêu nước. Vì sao?

Có phải những ngày qua, khi tàu Địa Chính 8 của Tàu xâm nhập vào bãi Tư Chính, trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam, ta bỗng nhận ra điều đó?

Tôi cảm nhận điều đó từ chính tôi. Vậy là đã 5 năm rồi. Thời gian trôi nhanh thế và lòng người cũng đổi thay nhanh thế!

Cách đây 5 năm, đất nước sục sôi bao nhiêu, còn bây giờ, bây giờ phải dùng từ gì để nói, nguội lạnh, thờ ơ, vô cảm, thây kệ mặc đảng và nhà nước… lo. Có phải lòng yêu nước đã nguội lạnh?

Có phải đúng là khi đất nước đang đắm chìm trong nguy cơ mất nước, các bậc tiền nhân đã tổng kết: Một là, trẻ không kính già; hai là, trò không trọng thày; ba là, binh kiêu tướng thoái; bốn là, tham nhũng tràn lan; và năm là, sỹ phu ngoảnh mặt

Ngẫm ra, cả năm điều ông cha ta chỉ ra, vận vào hôm nay điều nào cũng đúng, cái “sự đúng” ở cấp độ đại trà, chứ đâu có phải “chúng ta đang sống vào thời đại vinh quang đáng tự hào” mơ mộng hão huyền. Hay đúng là Lưu Quang Vũ đã nói “chúng ta đang sống trong thời đại khốn nạn”.

 Hay là cái gì khác? Tỉ như, trong hoàn cảnh hôm nay, đấu tranh cho vẹn toàn Tổ quốc, cũng đã đến ngày mệt mỏi. Tôi là như vậy. Lòng yêu nước không thể mang ra đong đếm và mở ruột gan ra giãi bày.

Tôi muốn nói thêm tí chút vào điều cuối cùng của nguy cơ mà ông cha ta chỉ ra: “Sĩ phu ngoảnh mặt.”

Sĩ phu, như tôi hiểu với cái nghĩa của ngày hôm nay, là những bậc thức giả, hiểu biết, sống trong sạch và tràn đầy lòng yêu nước, luôn là tấm gương, biết chỉ bảo, dẫn dắt cho con cháu và người xung quanh. Sĩ phu, nghe có vẻ cổ xưa nhưng hàm nghĩa kính trọng tự đáy lòng, khác nhiều lắm so với các bậc trí thức hôm nay. Trí thức hôm nay vàng thau lẫn lộn, tìm ra được một người để gọi họ là trí thức đúng nghĩa khó lắm. Liệu có thể được bao nhiêu? Tôi không dám khẳng định, nhưng, cố gạn, liệu có đến được con số vài ba trăm, trong số hàng vạn tiến sĩ được nhà nước công nhận. Cái chất người mà ta vẫn hiểu với nghĩa cao quý của chữ “người”còn đâu.

Tìm đâu ra sĩ phu? Có được đặt câu hỏi đó không? Sĩ phu cũng mệt mỏi cả rồi. Tôi hy vọng ở Trần Huỳnh Duy Thức, cũng hy vọng ở những vị trí thức trẻ tuổi đã cùng tôi xuống đường nhiều lần, đã cùng khản cổ hô vang vì Hoàng Sa-Trường Sa, và đã cùng bị bắt bớ. Nhưng số tôi biết, ở ngoài Bắc này còn ít quá? Dẫu sao, theo tôi, lúc này đây rất cần phải có ngọn cờ. Các vị đừng nên ngoảnh mặt khi quốc dân cần có các vị.

Có phải lòng yêu nước đã nguội lạnh không? Gần chục năm đã tham gia vào phong trào đấu tranh đòi giữ toàn vẹn bờ cõi thiêng liêng của Tổ quốc, tôi thấy tình trạng hôm nay, khác những ngày đầu “mùa hề rực lửa 2011” nhiều lắm.

Người đấu tranh của ngày hôm nay dường như cũng đã mỏi mệt trước những đe dọa, đầy đọa, đánh đập, tù đày của nhà cầm quyền. Có phải là phong trào đang yếu đi, đang lắng xuống? Nhớ lại ngày đầu phản đối tầu Binh Minh 2 bị tầu của Tàu cắt cáp, phản đối giàn khoan Thạch Du 981 vào thềm lục địa nước ta, phản đối Fomosa xả thải chất độc làm ô nhiễm môi trường biển miền Trung hay biểu tình phản đối luật đặc khu… cũng chỉ mới ngày nào thôi, thấy khí thế và tràn đầy năng lượng. Ngày đông nhất, tôi nói với một bạn biểu tình “phải đến 2000 người tham gia, một con số mong ước, ấn tượng trong điều kiện không được tự do thể hiện “sexy lòng yêu nước*”…” Tôi đứng né bên đường và nhìn dòng người tràn qua những “chướng ngại” giây thừng chắn ngang đường Tràng Tiền, Đinh Tiên Hoàng của công an, mà lòng vui như trẻ lại.

Khí thế những ngày đó, giờ còn đâu! Tình yêu Tổ quốc đã mệt mỏi hay giá lạnh, đóng băng rồi?

Sự kiện bãi Tư Chính xảy ra, truyền thông nhà nước im đã đành, nhưng cả nước không một lời kêu gọi biểu tình. Tôi ngồi ngóng, bạn tôi cũng ngóng, và chúng ta đều ngóng. Chúng ta chờ đợi điều gì? Chúng ta đang chờ những lời tuyên bố của ông Mỹ bắt Tàu cộng tôn trọng phép tắc quốc tế ư? Thú thật chẳng còn hi vọng vào đâu, trong tôi chỉ còn mỗi điều mong muốn đó. Tôi đúng là người Việt chính hiệu, ngồi chờ đợi thành quả mà người khác mang lại. Người mình có câu “Há miệng chờ sung” là thế!

Thế rồi hai tuần sau, bỗng dưng các báo quốc doanh lên tiếng. Những đầu đề kêu gọi nức nở: Việt Nam có chiến lược bảo vệ từng cen-ti-mét chủ quyền; Yêu cầu Trung Quốc rút toàn bộ tàu ra khỏi vùng biển Việt Nam…” và cả người phát ngôn Bộ Ngoại đàm cho biết, đã nhiều lần trao đổi và còn đưa cả công hàm nữa. Nghe thấy khí phách không? Sướng cái lỗ tai không? Còn tôi, tôi thấy có điều gì đó tâm tư lắm, tôi không tin những điều đó là thật.

Tôi nhớ sắp tới, ngày 2/8, cô gái trẻ Đặng Thị Minh Mẫn sẽ được trả tự do, sau 8 năm tù tội với cái lý do yêu nước. Tôi nghĩ đến Trần Thị Nga vẫn còn 8 hay chục năm nữa trong tù, cũng chỉ vì tội chống Tàu, bảo vệ biển đảo, môi trường mà thôi, những tội khác, tòa án của nhà nước nại ra, khó gì. Tôi nhớ nhiều người khác nữa, hầu như tất cả đều dính đến Hoàng Sa, Trường Sa hay đòi cho môi trường biển đảo được trong sạch cả nghĩa đen và nghĩa bóng. Những người đó đều bị tù đày vì lòng yêu nước. Vậy nên, những lời kêu gọi lòng yêu nước và đồng cam cộng khổ của lãnh đạo bây giờ, với tôi, lạc lõng, hài hước, khó tin. Những người xuống đường đã hết bị kết tội là phản động, là thế lực thù địch chưa? Nếu hết rồi, hãy thả ngay những người đang bị giam cầm với những bản án hà khắc ra.

Lúc đó, dẫu có già yếu, tôi sẽ đi biểu tình thể hiện lòng yêu nước của mình, làm gương cho con cháu mình. Lúc đó tôi sẽ thể hiện cho bọn Tàu biết: Nước Nam này “chi hữu chủ”.

Vinh Anh-29/7/19

*Chữ của nhà văn Thùy Linh