Đâu rồi người ngày ấy (bản chính) ước gì trở lại ngày xưa ước gì trở lại ngày chưa biết buồn Tôi, thằng Tiên và nó cùng lứa. Ngày đó, chúng tôi còn bị gọi là trẻ con. Tôi ngô nghê, rất dát gái, không dám nhìn lâu lâu bất cứ đứa con gái nào. Ngược lại, thằng Tiên bạo khủng khiếp, đặc biệt mồm mép nó nhanh nhẹn một cách kỳ diệu, tuỳ tuổi tác từng đối tượng, nó anh anh em em hoặc cậu cậu tớ tớ với đối tượng rất chi là nhạy bén, theo tôi, lại còn cực kỳ có duyên. Về mọi công việc, nó tháo vát hơn tôi bội phần, đương nhiên cả chuyện làm thế nào để bắt chuyện được với đứa con gái mình thích, nói rõ thì đó là nghệ thuật tán gái. Chúng tôi chơi với nhau từ còn học cấp 1, qua cấp 2. Sau đó mỗi đứa mỗi nơi. Khoảng đầu, vẫn gặp nhau, vẫn vui vẻ như xưa. Điểm quan trọng nhất là chẳng có gì thay đổi. Đấy là tôi, còn nó, còn thằng Tiên, tôi cũng chẳng hơi đâu tìm hiểu. Sau này sóng gió xô dạt tôi xa chúng nó, xa mãi. Tôi hay nhớ về những ngày đó, hay nói về cái ngày còn trẻ con đó, đó là nói những chuyện chơi bời, đùa nghịch, sau lớn dần, cũng nói về tình yêu. Học hành thì đa phần tôi nói, tình yêu là phải có con trai và con gái. Thằng Tiên nhiều chuyện về con gái hơn tôi và thằng Tiên thích đi chơi với tôi, vì bên cạnh tôi, nó nổi hơn rất nhiều. Ngược lại, tôi cũng thích đi chơi với nó, vì có đi với nó, tôi mới có thể dám đứng trước một đứa con gái, dù không biết nói gì, chuyện đó đã có thằng Tiên, không khí chắc sẽ không im lìm lặng lẽ vô vị trôi theo theo dòng nước hoặc bay theo những ngọn gió cũng rất vu vơ, vô vị. Chúng tôi chơi thân với nhau vì những cá tính khác nhau như vậy đấy. Chúng tôi học cùng lớp nhưng nhà khác xóm, đến nhà thằng Tiên mất chừng mười phút, không ít hơn, vậy mà thời học cấp hai, hôm nào chúng tôi cũng đến trường cùng nhau. Tôi ở cùng xóm với cái nó nên nó thường rủ tôi đi học. Còn tôi nhớ thằng Tiên. Đến chỗ hẹn hằng ngày chờ nó. Có khi tôi bảo nó đi trước, tôi phải chờ. Nó dỗi, không nói một lời. Tôi nhìn theo bím tóc đuôi sam của nó vắt vẻo sau lưng, thấy như mình có lỗi với nó. Thằng Tiên đến, thấy bóng nó phía trước, nó bảo chạy nhanh lên để cùng đi với với nó. Hai đứa tôi đuổi kịp, nó quay lại cười với thằng Tiên với nụ cười mà tôi thấy đẹp như hoa nhưng có vẻ không phải cho tôi. Tôi bỗng thấy buồn buồn sao ấy mà không biết nói với nó thế nào cho nó hiểu. Hôm sau, tôi ra trước đứng trên đường đón nó, nó nhìn thấy tôi thì trở gót, quay lại, động tác như biểu lộ bỏ quên cái gì đó, phải quay lại nhà. Tôi đứng đợi, không thấy nó xuất hiện. Nó vòng đi đường khác, lối mà thằng Tiên phải đi, xa hơn. Nhưng vẫn đến chỗ tôi chờ thằng Tiên. Thấy tôi, nó đi lùi lại phía sau, không đi cùng hàng với hai đứa tôi. Thằng Tiên quay lại, lại là thằng Tiên chứ không phải tôi, chờ nó lên cùng đi. Nó vẫn không thèm nhìn tôi, không nói với tôi một lời. Còn tôi thì vẫn cứ ngại, rất muốn nói với nó mà không biết nói gì, tôi còn sợ nữa. Sợ là lo cái hớ hênh của tôi lại làm nó giận thêm. Vậy là sáng đó, chỉ có thằng Tiên nói suốt đoạn đường. Tôi không nghe thằng Tiên nói gì hết, cả chặng đường chỉ nghĩ loăng quăng về nó. Có cái điều, cũng bỗng dưng hôm nay tôi mới để ý và nhận ra một mùi hương phảng phất qua làn gió thổi nhẹ khi nó đi ngang qua tôi, và cố tình lùi lại. Mùi hương thoảng lắm, nhẹ lắm mà tôi cảm nhận được qua không gian, cái không gian của ba chúng tôi trong buổi sớm trong veo, còn thấy rõ những hạt sương long lanh đọng trên ngọn cỏ ánh lên trong tia nắng sớm, đó là hương con gái, hương con gái tuổi mười bốn, mười bốn trăng chưa thật tròn nhưng ưa nhìn lắm rồi. Ngày đó nó mười bốn tuổi. Rồi như sự giận dỗi cũng tự nhiên trôi qua, nỗi buồn ngớ ngẩn trong tôi cũng chỉ thoảng như gió nhẹ, đến cuối tuần, tôi lại thấy nụ cười của nó đọng trên mắt tôi, tôi cũng nhìn nó tự nhiên hơn nhưng mùi hương thì tôi giữ, tôi cất nó cẩn thận trong trí nhớ của tôi. Bây giờ thì tôi phân biệt được mùi hương đó và mùi bồ kết, hương nhu hay hoa bưởi cài trên mái tóc. Nó giống nhau nhưng độ “bay thoảng qua” của nó khác nhau. Khác nhau thế nào, khó nói lắm nhưng tôi cam đoan là có cái khác. Tôi vốn không có khả năng diễn đạt được suy nghĩ của mình cho người ngoài hiểu được. Tôi thèm cái mồm liến thoắng của thằng Tiên. Thằng Tiên dí dỏm kễ cho tôi và nó chuyện hoa bưởi ở nhà nọ. Chẳng là nhà nó có bà chị đã đến tuổi yêu. Nó kể: “Chị ta người lúc nào cũng thơm hương hoa bưởi, như mày ấy, thằng Tiên nhìn nó. Hoa bưởi nó thoang thoảng nhưng khiến người khác quyến luyến. Mỗi lần tụ tập chơi bời ở đâu đó là chị ta không quên gài lên tóc nhánh hoa bưởi, có khi cả chùm ấy. Mày mà mê thằng nào, mày làm thử xem. Thằng Tiên quay mặt về phía nó, bâng quơ, sẽ khối thằng quyến luyến mày… “ Nó giơ tay đập mạnh vào vai thằng Tiên: “Tao thừa biết những thứ đó, không cần mày dạy…” “Thật à, thế hôm nay mày muốn chúng tao quyến luyến mày, đúng không?” Thằng Tiên vừa nói vừa cười khì khì: “Tao thấy như có mùi hoa bưởi trong người mày đấy…” “Cho chết này, cho mày chết này…” Nó vừa hai tay đập tay vào thằng Tiên, vừa nói rất to: “Cho mày chết này và tao không khiến mày quyến luyến nhé, biết chửa?” Tôi vội can hai đứa, “Thôi, chúng mày vớ vẩn, yêu đương quyến luyến cái gì… nhưng thật thì mùi hoa bưởi cũng thích, nhà tao có cây bưởi vẫn đôi khi thấy bố tao ướp chè, tao sẽ lấy cho mày… ” “Cả mày nữa, tao cũng không khiến…” Nó liếc xéo tôi: “Mày biết gì mà nói, cả ngày không nói được một câu cho rõ nghĩa, về nhà mà đọc sách em ạ… Sách còn viết ra khối cái khác, chứ đâu chỉ hoa bưởi… Đồ dốt”. Tôi im, tự nhiên xen mấy lời rồi bị nó mắng. Tôi lầm bầm: “Thì im, gì mà mày cong cớn thế…mày tưởng tao cái gì cũng ngu chắc… Nhưng mà này, cái mùi mà thằng Tiên nói về mày là mùi con gái đấy, mùi con gái, mày biết không?...” Thằng Tiên cười phá lên: “Thằng này nói hay, hay thật, mùi con gái… Giờ tao mới nghe thấy đấy…” Nó quay sang phía con bé “Nó nói về mày đấy…” Con bé im, chẳng phản ứng, từ mồm nó chỉ phát ra mấy tiếng sì sì, nhưng tôi thấy nó liếc qua tôi rất nhanh, lại như có vẻ thích thích. Cái liếc đó lại đọng trong tôi. Có lần xem phim ngoài trời, phim “Tiếng hát trái tim”. Trong phim có đoạn diễn viên hát mà hình ảnh cho thấy, tất cả những ai nghe thấy tiếng hát đều phải dừng lại, im lặng, lắng lại để nghe. Xe cộ, tàu thuyền, người đi đều đứng lại hết. Tiếng thuyết minh trên phim của lời bài hát mà tôi nhập tâm ngày được là một đoạn thơ “tiếng em như dòng suối mát/như vườn hoa thơm ngát bầu trời/tặng em cả trái tim tôi/trái tim muôn thuở, đời đời không phai…” Khi tan, trên đường về, tôi đọc lại câu thơ cho hai đứa nó nghe. Nó cứ suýt soa, mày thông minh thế, mày nghe vậy mà nhớ được thì mày thuộc loại siêu. Này tao có ý này, mày đã thử sức làm cái gì đó như kịch cọt, hát hò hay thơ phú gì chưa. Tôi lắc đầu, làm gì có tài mà mơ hão. Nó bảo không được, mày có tài đấy, nhưng mày thiếu tự tin. Tôi bỏ qua, tao thì tài cán gì. Tôi chưa khi nào dám đưa cho ai đó một bài thơ mà mình tự làm. Nó có năng khiếu văn nghệ, mà cụ thể là nó hát rất hay. Hình như nó được hưởng di truyền từ mẹ. Nghe nó nói, ngày xưa, mẹ nó cũng hát hay, tham gia thi hát ở nhiều hội thi lắm. Bố nó ngày yêu nhau, có lần ghen vì những cái liếc đưa đẩy trên sân khấu với bạn diễn, nhưng có một lời nguyền, như một giao ước từ bao giờ không biết, các liền anh liền chị chỉ hát với nhau, chỉ dùng những lời ca để ca ngợi tình yêu quê hương tình yêu lứa đôi, chứ không bao giờ thành đôi, thành vợ thành chồng. Sau có con thì bỏ, để cái tình yêu quan họ dở dang đó cho nó, nó tiếp nhận từ mẹ nó đầy đủ và có khi còn hơn vì nó được học hành tử tế hơ mẹ nó. Nhưng trông cái cảnh mẹ như vậy, nó bảo nó cũng chẳng mặn mà. Rồi nó bâng quơ: “Ai biết rồi sự đời thế nào…” nghe rất bà cụ non, rất não nề, đầy tâm trạng muốn chia sẻ, cứ như là đã buông rơi, đánh mất điều gì đó. Trời phú cho nó giọng hát hay thật. Không phải vì chơi với nó mà tôi bênh nó đâu. Giọng nó cao vút và trong vắt, khi thì nghe mảnh mai, thánh thót như tiếng leng keng cốc pha lê chạm vào nhau, khi thì nghe như tiếng hót véo von của con chim vàng anh buổi sớm, để người ta ngước mắt nhìn bầu trời cao xanh, khiến cho lòng người vui vẻ, tâm hồn sảng khoái và hứng thú với cuộc đời. Thêm nữa, cái giọng con gái của nó cũng hát được những bài hùng tráng, hành khúc nghe cũng rất rạo rực, lôi cuốn, rất oai hùng, khí thế… Nhưng với tôi, hay nhất vẫn là khi nó diện mớ ba mớ bảy lên sân khấu với nón quai thao và cất giọng “người ơi người ở đừng về”. Vậy mà tôi lại bảo với nó, mày gánh cả nửa gánh hát của trường, mất tính con gái đi. Nó lườm tôi cháy xém bên má. Tôi vừa cười vừa bảo, tao nói thật đấy. Nó đứng lên, đi không thèm quay lại. Tôi với theo, tao đùa đấy, đừng giận nhé. Về phần tôi, nghe hai đứa chúng nó nói, là hát cũng chẳng đến nỗi tồi, nhưng thật ra, tôi luôn xác định, nó và thằng Tiên động viên tôi mà thôi. Ấy vậy mà cái tính nhút nhát của tôi lại có nguy cơ bị nó đẩy lên sân khấu. Nó luôn bảo tôi, mày phải tự tin, mày phải học thằng Tiên ấy. Sở dĩ thằng Tiên nói năng lưu loát là do nó tự tin. Mày học giỏi, cớ gì lại thiếu bản lĩnh như vậy, không dám tin vào chính mình là sẽ không thành công trong cuộc đời đâu. Tao và hai đứa chúng mày sẽ luyện để cùng hát. Sẽ có ngày chúng ta hát với nhau, cả ba đứa. Vậy mới đặc biệt. Tôi chắp hai tay: “Con lạy bà cụ non, bà nói cứ như mẹ tôi ấy… tôi không hát được và càng không thể lên sân khấu…” Nó xịu mặt. Thằng Tiên thấy vậy can: “Thôi, không việc gì mà căng. Tao thấy cũng được mà, cứ thử cái đã…mày dạy hai thằng tao hát, múa, hay gì cũng được… dám không?” Nó không nhìn tôi: “Con trai mà nhát như cáy…” Dạo đầu năm học cấp hai, chúng tôi đã 15 tuổi, lớn tướng cả, ở quê cũng đã có đứa rậm rịch trầu cau ăn hỏi. Nó cũng phổng phao, dần lộ ra mọi đường nét con gái. Tôi nhiều lúc cứ thích ngắm nó. Nó nhận thấy, không nói gì nhưng quay lưng lại. Thằng Tiên nhấp nhổm nuôi ý định học hết cấp hai xin đi học nghề. Tôi hỏi nghề gì, nó bảo thiếu gì, nhưng tao phải đi. Nhà chúng mày còn đỡ, nhà tao khó hơn, phải nghĩ cách gì giúp gia đình chứ. Tôi lặng đi vì cái buồn bỗng dưng xầm xập đến. Vậy là chúng mình sắp phải chia xa rồi sao. Tôi nhìn nó, mắt nó cũng buồn, lúc này nó cũng thông cảm với tôi, chỉ có thằng Tiên ra cái vẻ cứng rắn. Tao đi trước sẽ hướng dẫn cho chúng mày. Mà này, tao thấy hai đứa mày đẹp đôi đấy. Lần đầu tiên, nhóm chúng tôi nói chuyện đụng đến yêu đương. Nó hứ, nguýt thằng Tiên một cái rõ dài: “Dơ, biết cái gì mà vun mới vén, xếp với đặt thằng ấy đã lớn đâu, còn trẻ con, biết gì…”Thằng Tiên ngửa mặt cười hơ hớ. Tôi cũng cười, ra cái vẻ coi như lời nói của nó cũng chẳng đáng để ý, nhưng tôi bực, nó dám coi mình là trẻ con vậy cơ á. Tôi đến trước mặt nó, lại chắp tay vái nó như lần nào đó, nó cũng lên mặt dạy bảo tôi: “Vâng, bà cụ non của tôi, tôi trẻ con, bà thì già lắm rồi, già lắm, ế đến nơi rồi đấy…” Nó thụi vào sườn tôi một cái rõ mạnh: “Cho chết này… dám hỗn với bà cụ non, hửm?” Sau lần đó, tôi nảy ra ý định ba đứa chúng tôi phải đi chơi xa với nhau một chuyến. Tôi nói, đi để lưu lại kỷ niệm tình bạn chúng mình. Nay mai chắc sẽ không gần nhau được nữa đâu, thời học trò chúng mình như vậy là sắp hết rồi, phải có cái gì lưu lại để nhớ chứ… Tôi nhấn mạnh, ý là cái kỷ niệm muốn lưu lại í. Giá như có cái ảnh chụp ba đứa nhỉ, hay phải biết, quý giá phải biết… Nó và thằng Tiên có vẻ cũng đồng ý, nhưng nó phân vân, đi xa là như thế nào, nó hỏi, đi qua đêm à? Không được đâu. Tao có ý này, đi bằng xe đạp, hai đứa mày đi mượn xe, được không? Chuyện này chúng mày phải lo, tao sẽ lo chuyện ăn uống hôm đó. Phải nấu mang đi chứ tiền đâu mà vào nhà hàng. Rồi xe cũng mượn được, cũng có chút khó khăn, nhưng tôi nói khó, thuyết phục được mẹ cho mượn. Thằng Tiên cũng vậy, nó mượn xe anh nó, vì hôm đó là chủ nhật, nên thuận lợi. Chúng tôi đi từ sớm. Nó móc cái túi vào ghi đông xe tôi, bảo tôi phải giữ cái túi như giữ con ngươi, rồi nhảy lên xe thằng Tiên, tôi một mình một xe và cái túi của nó. Dọc đường lên huyện, hai đứa chúng nó cười nói suốt, tôi lặng lẽ đạp theo. Hầu như dọc đường, tôi toàn nghĩ vơ nghĩ vẩn về nó. Tôi nhìn tấm lưng con gái nhỏ nhắn với chiếc áo thắt eo, chiếc áo màu tím hoa cà hoa cải gì đấy và nghĩ bọn con gái phức tạp thật, nhưng lại thấy nó rất đẹp trong trang phục học trò đi chơi. Tôi thấy nó vừa lớn vừa bé kiểu như vừa đóng vai bà chị, vừa là cô em gái bé bỏng. Nó có vẻ cố tình không nói chuyện với tôi, chỉ đôi lần, thằng Tiên ngoái đầu xem tôi đã đi đến đâu. Đến huyện còn khá sớm, chúng tôi tìm hiệu ảnh chụp chung ba đứa và chụp riêng từng đứa. Vậy là có ảnh chung và từng đứa đều có ảnh của đứa khác để sau này nhớ về nhau. Xong, tôi rủ chúng nó đi xa hơn một chút, đi cho mở tầm mắt, đi cho hết ngày hẵng về. “Bây giờ mình đạp xe dọc sông Cầu, nếu có đò, ta thuê, đi khoảng chục cây, ngồi sông nước sẽ rất thơ mộng, hữu tình và cũng rất chi là “ngồi tựa mạn thuyền” để tạo cảm hứng cho mày hát thêm hay. Vấn đề là có đủ tiền hay không. Tao chỉ có hai chục thôi.” “Đi đò dọc à, thích đấy…, mắt nó sáng lên, nó cười mà tôi cảm thấy như vệt nắng loáng trên sông, tao cũng thích. Hoá ra mày cũng có những ý tưởng hay đấy, cứ tưởng mày chỉ biết ra vào với mấy quyển sách. Tiền đò à, không lo, tao lo ăn uống cho chúng mày mà…” Đến giờ nó mới nói với tôi một câu. Bọn tôi không gặp may, đò dọc không có. Mặt sông vắng lặng. Bỗng nhiên tôi thấy buồn về sự hiu hắt khi bắt gặp những cánh cò lặn lội bên những đám cỏ lác trôi ven bờ. Con cò tượng trưng cho cảnh nghèo ki cóp kiếm ăn. Những con gió từ phía xa nào đó thỉnh thoảng thổi về làm sóng sông Cầu đập vào bờ oàm oạp, nghe khá rõ. Ra đến đây lòng sông khá rộng. Dòng nước mát và trong veo cám dỗ tôi. Ôi, dòng sông nước chảy lơ thơ và mộng mơ đã đi vào câu hát say đắm bao người mà hôm nay tôi mới tận hưởng. Tôi nói tôi muốn tắm, muốn ngâm mình vào dòng sông của người Quan họ, muốn tìm lại dấu vết của Lý Thường Kiệt thuở xưa với dòng Như Nguyệt. Nó bĩu môi bảo không được, lại sách vở. Ai biết được độ nông sâu thăm thẳm của lòng sông, cũng như mày ấy, lắm ý tưởng trong đầu mà đố ai biết. Nó như khen tôi. Chúng tôi nhẩn nha đạp xe và chuyện về con sông quê hương nhưng câu được câu chăng vì xe trước xe sau. Nó bảo tìm chỗ vắng vẻ, sạch sẽ ngồi và ăn trưa luôn thể, đi như vầy nói chuyện không thích. Cuối cùng cũng tìm được chỗ ưng ý, một bãi rộng cỏ mướt mà, phẳng phiu nhìn xuống dòng sông với đôi chỗ mọc những cây mua, cây sim và phía xa kia là cả luỹ tre dài theo con đường đất khấp khểnh, gồ ghề, ngoằn ngoèo dẫn về một làng ven sông. Nó bảo chỗ này đẹp quá, xuống xe thôi. Bọn tôi chọn chỗ dưới một bóng cây. Thằng Tiên nằm ngửa mặt lên bãi cỏ, mồm la tướng ô ô ô… À mà hỏi thằng mọt sách cái, tại sao sông Cầu nhà mình lại còn có tên là Như Nguyệt, có gì liên quan? -Mày chỉ làm khó nó, cái đó về hỏi các cụ lão làng, làng mình ối người biết. Nó nhìn tôi, đúng không? Tôi nhặt một cành cây, bẻ ra từng đoạn nhỏ, vất xuống dòng sông. Nhìn con nước chảy, thấy dòng nước thật là hờ hững. Dòng trôi nhẹ lắm, êm lắm, nếu không có chút sóng xô bờ, mặt nước phẳng như mặt gương, không gian rất hợp để tôi trả lời. Tôi nhìn nó. Có lẽ lần đầu, tôi tự tin dám nhìn thẳng nó mà không ngại: “Sông Cầu chảy qua quê mình dài lắm, dài gần ba trăm cây, đến tận Phả Lại cơ. Sông bắt nguồn từ dãy núi cao trên nghìn bảy trăm mét tận chợ Đồn, Bắc Cạn. Đoạn chảy qua quê tụi mình khoảng ba chục cây, là nguồn cung cấp nước cho đồng ruộng, cho sinh hoạt phía Băc tỉnh mình đấy. Sông Cầu còn có tên là Như Nguyệt, gắn với chiến tích của Lý Thường Kiệt đời Lý, thế kỷ 11. Người ta chỉ gọi một đoạn đó là Như Nguyệt và luôn kèm theo sự kiện lịch sử chống giặc phương Bắc. Đến nay sông Cầu vẫn là Như Nguyệt. Nói đến Như Nguyệt là người ta nhớ ngay chiến công của cha ông. Còn trong đời sống, gọi sông Cầu, nó gần gũi, dân dã hơn… Trong truyền thuyết, vị thần cai quản sông Cầu là Đức thánh Tam giang, do hai tướng Trương Hống, Trương Hát cai quản, sau khi chết được phong thần. Sau này hai ông đã hiển linh giúp dân Việt đánh quân phương Bắc (thời Ngô Quyền, Lê Hoàn, Lý Thường Kiệt …). Đồng thời hai ông cũng cai quản cả sông Long Nhỡn (sông Thương, sông Đuống)” Tôi nhìn vào mắt nó như muốn nói, mày thấy mọt sách của mày chưa? Tôi như thấy ánh mắt cười thêm cả chút khâm phục của nó, ánh mắt đó đã đọng lại trong tôi từ lần trước. Nó bảo chắc chúng mày đói rồi, ăn trưa rồi về. Nó trải tấm ni-lông be bé bẳng bốn cái khăn mùi-soa lên bãi cỏ và xếp đồ ăn ra. Thực ra chỉ là một đĩa cơm nếp, một miếng nắm nắm, một lọ muối vừng, một con dao bài để cắt cơm nắm và nước uống. Nó không quên mang theo cái nắp phích làm cốc uống nước. Lại còn có ba quả chuối nữa. “Thật quá sang!” thằng Tiên nói. Chẳng mấy khi ở nhà chúng tôi được ăn cơm nếp nấu như xôi. Thằng Tiên bao giờ cũng chọn được lời hay ý đẹp để khen bọn con gái. Nó bảo thật tuyệt vời khi có mày đi chơi cùng. Cứ như đi với thằng kia, nó hất hàm chỉ tôi, có mà chết đói. Tôi cũng muốn khen nó một câu mà không biết câu gì, khổ thế! May mà nó bảo, thôi ăn đi, nói nhiều đâm ra kiểu cách khách khí, mất độ thật thà thân thiết. Nó nói đúng ý tôi, tôi như thấy nó hiểu ngầm tôi. Chúng tôi ăn uống vui vẻ. Dùng tay véo cơm nếp và cũng dùng tay cầm miếng cơm nắm chấm muối vừng. Thằng Tiên lại nói: “Miễn chê, thật tuyệt vời, mày khéo thế, sau này chồng được nhờ…” Nó véo thằng Tiên: “Có thôi không, đây không khiến khen, đây tự biết nhé, nghe chưa?” Khi buông tay, nó còn véo mạnh hơn lại còn dúi thằng Tiên một cái: “Cho chừa cái thói nịnh hót, tâng bốc này… ày…”, khiến thằng Tiên kêu ôi ối, vang cả khúc sông, bọn chim trên cây bay nháo nhác. Ăn xong, nó bảo, tao cho chúng mày ăn no rồi và bây giờ phải học. Tao chưa quên đâu. Chúng mình học bài quan họ nhé. Quan họ đã ngấm vào tất cả bọn mình, nên dễ hát. Đồng ý nhé. Nó nhìn tôi, mày đừng ngại, mày hát được mà… tự tin vào mình là thành công một nửa rồi. Ôi, lại giọng bà cụ non rồi. Chúng tôi tập hai bài “Người ở đừng về và Ngồi tựa mạn thuyền” rất nhanh, mà tình cờ như đụng chạm đến chủ đề của chuyến đi chơi. Tôi nói nhỏ với thằng Tiên, riêng nó phải tập bài “Còn duyên” để nó đừng hết duyên, mày nhỉ? Nó nghe thấy, mặt nó tức tối, nó xông đến tôi như con hổ vồ mồi: “Mày, mày muốn chết hử? Chị mày cho mày xuống sông luôn.” Tôi co dúm người lại, chắp tay lạy nó: “Tao đùa mà. Mày xinh thế thì sao mà hết duyên, duyên cả đời ấy chứ, tao mê, thằng Tiên mê, ối thằng mê…” Thằng Tiên cười phá lên: “Mọt sách hôm nay cũng nói được một câu hay ghê…” Vậy là nó tha cho tôi nhưng tay nó vẫn dư dứ về phía tôi ra cái vẻ đe nẹt. Còn tôi, tôi vẫn chắp hai tay vái nó từ xa. Có lẽ bộ dạng tôi lúc đó thành thật hối lỗi lắm, nó không nỡ quẳng tôi xuống sông. Tôi và thằng Tiên nằm dài trên thảm cỏ lim dim mắt vì chói. Tôi bâng quơ đọc câu thơ nghe nhang nhác quan họ: “Nhìn áo rách vai/Tôi hát trong màu hoa/Áo anh sứt chỉ đường tà/Vợ anh mất sớm mẹ già chưa khâu…” Thằng Tiên đập đập tôi, hỏi “Mày nói thế nghĩa là gì… À thơ Hữu Loan ấy mà, bài Màu tím hoa sim, ông ấy viết khi biết tin vợ mất. Ông làm bài thơ này nhanh lắm, chỉ trong vòng một đêm, nhưng để đời. Mày kể đi. Tôi nhẩn nha đọc bài thơ dài của ông, nó cũng đến ngồi gần, nghe tôi đọc thơ và kể về mối tình trong vắt của cô con gái nhà giàu với chàng thư sinh giỏi giang, được chính mẹ cô mời làm gia sư cho con gái yêu. Tao nghe giai thoại thôi, có biết cụ thể đâu. Còn nghe nói ông nhà thơ dính Nhân Văn Giai phẩm, nên không được quân đội tin dùng. Ông bỏ về quê Thanh Hoá, đẽo đá, thồ đá, bán đá mấy chục năm trời nuôi vợ con, bỏ con đường thơ phú, con đường tai hoạ cho ông. Nhưng mà lạ, ngày mà phía ta cấm đoán bài Màu tím hoa sim thì trong Nam người ta lại ca ngợi hết lời, lại còn mấy nhạc sĩ phổ nhạc bài thơ đó nữa. Tiếng thơm càng bay xa khi thơ có nhạc chấp cánh. Tôi quay lại phía nó, mày hát bài này cho nó nữ tính. Nó nguẩy mặt đi, nhưng nói, chuyện này buồn lắm, tao cũng đã nghe, tao không thích cái kết bi thảm… Nhưng mà nó làm nên lịch sử… Tao cũng chẳng cần. Cái cần của người phụ nữ là một tổ ấm. Ôi, bà cụ non của tôi…” Nó nghe thấy lời “bà cụ non” của tôi nhưng không nói gì, nhưng mà tôi hiểu ra, bọn con gái như nó, nghĩ xa và sâu sắc nhiều hơn tôi tưởng. Con gái là thế! Và nó đọc một câu châm ngôn: “Dù gió có thổi theo hướng nào thì hoa Hướng Dương vẫn luôn quay về phía mặt trời.” Tôi tròn mắt kinh ngạc, nó sâu sắc là thế mà tôi cứ nghĩ nó chỉ biết hát. Câu châm ngôn nó đọc giống như một lời tuyên bố phản kháng những sai lầm mà những kẻ không quang minh chính đại gây ra. Chúng tôi về, ít lời hơn hình như sau chuyến đi, mỗi đứa một tâm trạng. Cái kết quả mà chúng tôi đạt được là hiểu thêm về nhau. Rồi ngày tháng qua mau, chúng tôi học xong cấp hai, thi tốt nghiệp và mỗi đứa một số phận. Chúng tôi ít gặp nhau, được đứa này lại thiếu đứa kia. Đúng là cuộc đời xô đẩy. Tôi được lên tỉnh học tiếp và học nữa, mất cả chục năm. Nhà tôi dọn ra tỉnh nên cũng ít có cơ hội về quê. Thằng Tiên đi học nghề, lập nghiệp và lấy vợ ở một nơi nào đó, có biển và những con gió mặn mòi xa quê lắm. Nó có cuộc sống lênh đênh trên những con tầu và luôn phải xa nhà. Còn nó, tôi nghe người nhà và bạn học nói lại, thời đầu, nó đi văn công, vào tuyến lửa, hát cho bộ đội trên các mặt trận trong những phút nghỉ ngơi giữa hai trận đánh. Nó là ca sĩ, chồng nó cũng làm trong ngành nghệ thuật. Nghe nói con nó cũng được gửi gắm theo nghề bố mẹ. Vậy là nhà nó có nòi, ít cũng ba đời. Có điều, cũng là nghe nói, trước khi lấy chồng, nó và thằng Tiên có một chuyến đi dọc sông Cầu bằng thuyền để nhớ lại ngày xưa. Chỉ có tôi là xa xôi tít tắp. Tôi vẫn cô đơn. Tôi nhận ra, tôi chơi được với rất nhiều người, quen biết nhiều, nhưng tôi hiểu, không phải ai cũng xứng đáng để xây dựng một tình bạn sâu sắc. Tình bạn của tôi những năm sau này nặng về lý trí. Hỏi chuyện lý trí đó nó như thế nào, tôi không thể trả lời rõ ràng được, nhưng tôi thấy nó không có cái trong veo, tinh khiết kiểu cơm nắm muối vừng, mang âm hưởng học trò thơ mộng, nặng chất quê kiểng tình nghĩa và đậm chất văn hoá quan họ như tình bạn ngày xưa của ba chúng tôi. Cái liền anh liền chị thân thiết, quý mến nhau nhưng không bao giờ nên đôi, thành lứa. Đấy cũng chẳng khác gì lời nguyền. Trên đời có rất nhiều thứ quý giá mà ta vô tình hay cố ý vứt bỏ. Cái ngày xa chúng nó, tôi chỉ đôi chút bị rịn. Khi đã xa thật rồi, có lúc nghĩ về nó và thằng Tiên, tôi thấy rất nặng lòng, đó là thời gian mà tôi xử dụng không uổng phí, tôi quý yêu quá khứ đó nhưng đó lại là thứ không thể lấy lại được. Tôi đã có một tình bạn thuở thiếu thời thật đẹp, đẹp đến nỗi bây giờ, đứng trên mảnh đất ngày xưa, mọi thứ cứ ùa về trong tôi, lôi tôi đi mọi ngõ ngách, nhắc nhở tôi mọi chuyện và trong tôi trào lên những nuối tiếc bâng khuâng. Tôi tiếc vô cùng cái ngày xưa yêu dấu đó. Cả nuối tiếc và thương nhớ. Hai đứa chúng nó chắc cũng có lúc rơi vào trạng thái của tôi như bây giờ. Tôi tâm sự với chúng nó, thầm thì với chúng nó, than vãn với chúng nó “Cái người ngày ấy đâu rồi/ngày xưa có được một thời… rồi xa/một thời như thể mộng hoa/đường trần ta đã trải qua đường trần Đâu ngờ cái kiếp tôi phù vân, tôi như mây nhớ núi, tôi tủi thân vì không có chúng nó san sẻ. Và cứ vậy, tôi sống mãi với ký ức, với ngày xưa tươi đẹp, như thể chúng nó hai đứa vẫn đang bên tôi. Cuộc đời, tuỳ mỗi con người, có những giai đoạn đẹp đẽ khác nhau. Với tôi, quãng thời gian đẹp nhất là khi tôi 15, khi đó thằng Tiên 15 và nó, hình như 15 cũng mới bắt đầu thời thiếu nữ. Vinh Anh 1-7-25