CẢI TẠO XÃ HỘI

Cải tạo xã hội

Tôi suy nghĩ và chọn cách nói sao cho thích hợp hơn với đông đảo. Tôi muốn mọi người nên có sự thay đổi trong suy nghĩ, một sự đổi mới trong hành động, khác với những chuyển động  chậm chạp, trì trệ, giáo điều hiện nay. Nghĩa là muốn có sự thay đổi thật sự xã hội hiện nay. Đã thay đổi thì không thể ù lì. Vậy thì phải cải tạo xã hội này đi, xây dựng xã hội mới đi. Cải tạo ở đây cũng chính là tự làm mới mình, tự thay đổi mình cho thích hợp với hoàn cảnh.

Ở nước ta, người dân và đặc biệt là giới công chức, trí thức, chẳng hiểu vốn dĩ từ bao giờ, có thể là từ rất “cổ xưa” nhưng chưa xa lắm, mới chỉ dăm, sáu chục năm thôi, bản tính là lười nhác, lười động não, lừng khừng trong nhiều vấn đề nhạy cảm. Đó là những thể hiện đã thành quá quen thuộc, như đã bám sâu thành nếp. Cần tạo ra động lực mới để có thể thúc đẩy xã hội tiến bộ. Bởi vậy cần “cải tạo, cần “thay đổi”. Cải tạo trong một nghĩa hẹp hơn cũng chính là sự thay đổi, từ ngữ dễ chấp nhận.

Nó dễ chấp nhận bởi nó không nặng nề như “đấu tranh”. Cải tạo có gì đó gần gũi, dính dáng với bản thân con người. “Đấu tranh” là cái gì đó máu lửa có tính cách mạng, thay đổi “sock”, khiến con người dễ chùn bước, ngại rồi sợ và cuối cùng là thu mình,rụt cổ trong vỏ ốc. Họ, những trí thức và số công chức lười nhác sẵn sàng ngồi đó chờ đợi cả đời để “gió cuốn đi”, để “nước trôi qua cầu”, để “thời gian” trả lời, giải quyết. Rốt cuộc là cả cuộc đời sẽ chẳng chứng kiến được điều gì mới mẻ xảy ra hết.

Câu hỏi đặt ra: Liệu với những suy nghĩ mang tính “ôn hòa”, chờ thời như vậy, đến khi nào có thể hướng đến một xã hội tốt đẹp hơn xã hội hiện nay? Theo tôi có hai cách trả lời chia cho hai loại người (đều mang tính lười nhác) mà tôi hướng đến

1/ Sẽ chẳng bao giờ thay đổi được cuộc sống hiện nay.

2/Sẽ thay đổi nhưng rất lâu và không biết đến bao giờ.

Thực chất của câu trả lời vẫn là chẳng muốn thay đổi, sợ thay đổi, đã thỏa mãn với cái hiện tại.

Nhưng cần nhận biết, những người có hai cách trả lời như vậy là ai? Xin thưa, đó là hầu như là tất cả chúng ta. Chúng ta đấy các bạn ạ. Bởi chúng ta vẫn sợ sự thay đổi đến và vẫn cứ hài lòng với số phận hiện nay như một thể hiện đã được cuộc đời xếp đặt.

Vậy làm sao có thể cải tạo được xã hội hiện nay nếu cảnh “ôn hòa” hiện thời vẫn tiếp diễn? Tôi bi quan, khó và chắc không có con đường nào dẫn đến thay đổi hết. Lịch sử dẫu ngắn cũng đã chứng minh được, hết lớp này đến lớp khác, đã gần nửa thế kỷ trôi, mà lãnh đạo đất nước càng ngày càng tồi, càng kém, càng mất uy tín trong con mắt người dân. Còn người dân và trí thức vẫn cứ chìm sâu trong u mê, mơ hồ và giả tạo thỏa mãn với hiện tại. Thỏa mãn với kiểu cổ xưa của cha ông: “Trông lên thì chẳng bằng ai?trông xuống thì cũng chẳng ai bằng mình”.

Thì phải làm thế nào, phải có cách chứ?

Tôi lại nghĩ đến thành phần quan trọng mà tôi không mấy thiện cảm, có thể thúc đẩy xã hội thay đổi nhanh hơn, đó là sự giác ngộ, sự thay đổi cách nhìn, sự dám dấn thân của trí thức. Nếu lớp người này thay đổi cách nhìn về “cái tôi ích kỷ” sẵn có và rất nặng nề trong con người họ, sẽ thay đổi được xã hội. Họ phải biết và có trách nhiệm với xã hội. Người dân đòi hỏi họ phải sống khác hiện nay, phải dám dấn thân hơn.

Nhưng rồi tôi lại không tin lớp người được coi là đã “ổn định” trong cuộc đời này có thể hành động và tôi nghĩ đến lớp trẻ và tôi nghĩ đến Phan Anh.

Thử xem lại hiện tượng Phan Anh. Phan Anh là một dẫn chứng cho thấy kết quả tác động vào những tâm hồn đã chai lỳ, vô cảm với những tiêu cực bất cập đã và đang tồn tại.

Phan Anh trẻ, nhiệt huyết và nổi tiếng. Đúng! Nhưng trước hết Phan Anh là người  hiểu biết và nhạy bén. Sẵn tấm lòng đồng cảm, trái tim nhân hậu với những nỗi đau cuộc đời và cuối cùng là một Phan Anh dám dấn thân, gạt đi tất cả những lời ghen ghét và đe dọa để thực hiện ý tưởng của mình. Có thể nói, Phan Anh đã hy sinh, cũng có thể nói Phan Anh đã và sẵn sàng chấp nhận những rủi ro sẽ đến trong cuộc sống. Cuộc đời cần những con người như Phan Anh.

Tại sao tôi nói đến Phan Anh khi đồng thời nói đến lực lượng “hùng hậu” trí thức nước nhà? Đơn giản là tôi kỳ vọng và cao hơn, tôi đòi hỏi. Và Phan Anh sẽ là một cú hích vào sự trì trệ, ù lì.

Thử hỏi, dân chúng bây giờ muốn nghe Ngô Bảo Châu hay muốn nghe Nguyễn Phú Trọng? (Tôi nói đến Ngô Bảo Châu vì ông ta là người nổi tiếng trong khoa học và cũng nổi tiếng trong một số vấn đề xã hội mà ông tham gia viết bài phản biện như vụ án Cù Huy Hà Vũ hay một số quan điểm về chủ quyền…). Theo tôi, người dân vẫn muốn nghe Nguyễn Phú Trọng hơn. Ông Trọng “nổi tiếng” hơn Ngô Bảo Châu vì ông ta là “vua”, vua quyết định vận mệnh của dân!

Người đời phải nghe bởi ông ta là vua chứ không phải vì những lời lẽ sắc sảo, thuyết phục nhân tâm của một chính khách.

Ở ông Châu, người ta nghe và chỉ như muốn biết thêm một phát kiến mới, cái mới đó cũng như cái “bổ đề” của ông, thích nghe, có chút tự hào dân tộc và chẳng thể làm theo. Ông có nói hay bao nhiêu thì vẫn chỉ là một số phận trong cái rọ trí thức nước nhà. Những người nghe ông Châu không nhiều. Người ta khâm phục, người đời ca ngợi cũng vẫn đơn thuần với cái nghĩa hiểu như trên. Ông chưa có sức lôi cuốn. Vậy là ông Châu vẫn chỉ đơn giản là nhà khoa học, chưa phải là người công chúng đặt niềm tin, chưa được liệt vào những người hoạt động chính trị, có thể mang lại niềm hy vọng thay đổi đất nước. Ở ông Châu vẫn chưa có những ý tưởng lớn hàm chứa sự thay đổi xã hội, mang tính chính trị. Thời cơ chưa đến và chưa thấy động thái nào ông Châu thể hiện điều đó.

Tôi không đủ khả năng nghiên cứu về một nhân vật khác, bà Aung Soo key. Nhưng qua truyền thông, tôi biết, từ một phụ nữ gia đình đến khi trở thành lãnh đạo của một đảng đối lập tại Miến Điện, bà phải hy sinh, phải dấn thân và kết quả là hai chục năm bị giam cầm mới thức tỉnh được cộng đồng và có một vị trí như hôm nay. Tất nhiên không thể bỏ qua xuất thân và ảnh hưởng từ người cha của bà.

Ở nước ta chưa có những người đạt đến “độ” như bà vì điều kiện đất nước chưa cho phép hình thành một đảng đối lập. Nhưng tôi nghĩ, chả có chế độ nào dung túng cho những nhân vật sau này sẽ nhăm nhăm lật đổ họ hết. Phải tự mình tạo ra “phe” đối lập.

Chúng ta cũng đã có những lớp người có khát vọng xây dựng một chế độ mới, sẵn sàng xả thân. Trong ngục tù, hiện nay có Trần Huỳnh Duy Thức, Nguyễn Văn Đài, Mẹ Nấm, Cấn Thị Thêu… Ngoài “tự do” hiện nay có Nguyễn Quang A, Nguyễn Đan Quế… Hải ngoại có Cù Huy Hà Vũ, Điếu cày, Tạ Phong Tần… có thể đảm nhận được vai trò đó, một khi phong trào dân chủ, đòi hỏi xã hội thay đổi lớn mạnh.

Đòi hỏi để có sự lớn mạnh mà không hoạt động thì lại chỉ là ngồi “há miệng chờ sung”. Chúng ta phải gắn kết lại thành một khối, một mục đích.

Rất tiếc, chúng ta chưa tụ hội được lực lượng trong một khối, mặc dầu đã có manh nha sự nhen nhóm: không ít cá nhân đã tự liên kết với nhau trong các hội đoàn được tự thành lập.

Theo tôi, điều hạn chế để chúng ta không thống nhất được thành một khối mạnh là vì chúng ta đang tự xé lẻ lực lượng và điều đó cũng có nghĩa là tự làm suy yếu mình. Hơn ai hết, những tên tuổi mà quần chúng đã từng biết hãy nhận rõ điểm yếu này, nắm lấy thời cơ này, không phải vì mình mà là vì phong trào dân chủ, đổi mới phải tự đứng ra thành lập một tổ chức thống nhất, có tổ chức rồi chúng ta sẽ có ngọn cờ chung, mục đích chung, không chia lẻ thành những mục tiêu manh mún làm suy yếu lực lượng nữa.

Trước hết, hãy kêu gọi hãy đấu tranh đòi hỏi sự đối thoại của nhà cầm quyền như giáo sự Chu Hảo đã lên tiếng. Nhưng chỉ đối thoại thôi, vẫn chưa được ủng hộ nhiệt tình của các “hội đoàn”.

Thấy khó quá!

                                                                                                           Vinh Anh 6/11/16